De Lutherse Kerk en haar Bätz-orgel
De Evangelisch-Lutherse Kerk in Den Haag is de thuisbasis van een van de meest befaamde historische orgels in Nederland: het Bätz-orgel, gebouwd in 1762 door Johann Heinrich Hartmann Bätz. Dit orgel wordt geroemd om zijn wonderschone klank en wordt beschouwd als een instrument met grote kwaliteiten, niet alleen voor oude muziek. Door de toevoeging van een zwelwerk in 1921 is het orgel uiterst wendbaar geworden in zijn klank, wat het geschikt maakt voor een breed repertoire.
Aart Bergwerff: Een Carrière Gewijd aan het Orgel
Aart Bergwerff, geboren in 1960, heeft een lange en indrukwekkende carrière als organist, orgeladviseur en docent. Hij begon op zevenjarige leeftijd met orgelspelen en studeerde orgel, koordirectie en kerkmuziek aan het Rotterdams Conservatorium. Zijn studie zette hij voort in het buitenland, onder andere bij Harald Vogel en Marie-Claire Alain, bij wie hij in Parijs het Prix de Virtuosité behaalde. Vanaf 1990 was Bergwerff de vaste bespeler van het Bätz-orgel in de Lutherse Kerk in Den Haag, een functie die hij 26,5 jaar uitoefende.
In 1994 werd hij benoemd tot hoofdvakdocent orgel aan het Rotterdams Conservatorium (nu Codarts), waar hij tevens orgelbouw en historische ontwikkeling doceert. Bergwerff heeft vele orgelprojecten begeleid als orgeladviseur, van nieuwbouw tot restauraties, en is verbonden aan de Commissie Orgelzaken (COZ) binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Hij trad op tijdens internationale orgelconcoursen en festivals en won prijzen in Brugge (1985), Lausanne (1987) en Groningen (1989). In 2003 werd hij onderscheiden met de zilveren medaille van de Société Académique ‘Arts, Sciences et Lettres’ voor zijn verdiensten voor de Franse orgelcultuur.
Opnames en Recitals: Een Bach-Focus
Aart Bergwerff heeft diverse opnames gemaakt, waaronder drie cd's voor het label Cygnus met orgelwerken van Bach en Mendelssohn. Eerder nam hij al een sprankelend Bach-recital op (1992) en vertolkte hij alle Sonates van Mendelssohn (1993). Ook verscheen een uitvoering met koor van Bachs Clavierübung III. Zijn interpretaties van Bach worden omschreven als opgeruimd en fris, zonder gemaniëerde fraseringen of belegen tempi.
Een van zijn recente projecten is een nieuwe cd, opgenomen op het Bätz-orgel. Deze cd bevat werken van Johann Sebastian Bach, waaronder de Fantasia super ‘Komm, heiliger Geist, Herre Gott’ BWV 651 en het Concerto in d kl.t. naar Vivaldi BWV 596. Daarnaast zijn op de cd werken te horen van Camille Saint-Saëns (Prélude et Fugue en Si majeur, op. 99 nr. 2), Willem Mudde (Passacaglia over de Profundis) en Max Reger (Choralphantasie ‘Ein feste Burg ist unser Gott’, op. 27). De cd wordt afgesloten met twee nieuwe composities van Johann Th. Lemckert: Communion, waarin het gregoriaanse Adoro te devote wordt verbonden met het Lutherse Schmücke dich, o liebe Seele, en een Toccata ‘Komm, Heiliger Geist, Herre Gott’.
De opnamekwaliteit van de cd wordt geprezen, waarbij de diepe voldoening van de orgelklank wordt benadrukt. Het orgel wordt beschreven als een instrument dat leeft, ademt en zingt. De jury van een eerdere onderscheiding prees het gebouw om het tonen van de 'gelaagdheid van de geschiedenis', mede door de keuze voor een moderne torenspits. Het Bätz-orgel zelf wordt ook gezien als een instrument dat deze historische gelaagdheid weerspiegelt.
BACH | Passacaglia c minor | Cathedral Organ and Visuals
Concerten en Presentaties
Op zaterdag 20 juni werd de nieuwe cd van Aart Bergwerff gepresenteerd in de Evangelisch-Lutherse kerk in Den Haag. Tijdens deze presentatie speelde Bergwerff een groot deel van het programma van de cd. Tegelijkertijd werd ook het eerste deel van de '12 Orgelwerken voor Concert en Liturgie' van Johann Th. Lemckert uitgegeven door Boeijenga Music Publications.
Na een periode van 26,5 jaar in de Haagse Lutherse kerk, beëindigde Aart Bergwerff zijn dienstverband per 1 september 2016. Hij begon op zondag 11 september 2016 in zijn nieuwe functie als cantor-organist van de remonstrantse Arminiuskerk in Rotterdam. In deze kerk werd ook het gerestaureerde Steenkuylorgel uit 1898 weer in gebruik genomen.
Bergwerff blijft echter verbonden aan de stichting Cultuur en Muziek in de Lutherse kerk in Den Haag. In oktober gaf hij het eerste en laatste concert in de serie van de 'Bätz-orgelmaand'.
Muzikale Erfenis en Toekomst
De cd van Aart Bergwerff wordt van harte aanbevolen, mede door de opname van werk van eigen bodem en de enthousiaste en gedreven vertolking. Ondanks somberheid over de toekomst van de orgelwereld, geeft deze cd weer moed. De presentatie van de cd en het bijbehorende concert in de Lutherse kerk tonen de blijvende relevantie en schoonheid van het orgelspel en de orgelmuziek.