De eerste christenen waren er onwrikbaar van overtuigd dat de opstanding van Jezus Christus uit de dood het ultieme antwoord van God was op het menselijk oordeel over Jezus. Zoals Handelingen 2:23b-24 stelt: ‘…u hebt Hem door heidenen laten kruisigen en doden. God heeft Hem echter tot leven gewekt en de last van de dood van Hem afgenomen, want de dood kon zijn macht over Hem niet behouden.’ Dit was Gods definitieve daad van goedkeuring van Jezus’ leven en dood, een omkering van het menselijk oordeel.
Voor degenen die vandaag de dag geloven, kan de opstanding van Jezus nog steeds een bron van troost en zekerheid zijn, vooral wanneer men geconfronteerd wordt met de eigen sterfelijkheid. Hoewel het niet meer mogelijk is om ooggetuigen te ondervragen, dwingt de confrontatie met de eigen dood ons om de opstanding serieus te nemen. Het is niet slechts een historisch feit, maar van cruciaal belang voor ieder die eerlijk naar het einde van het leven kijkt. Als we Jezus nu kennen, zullen we Hem ook kennen na de dood; Hij is onze zekerheid in het sterven.
De Betekenis van de Opstanding voor het Leven en Sterven
De opstanding van Jezus is niet slechts een bevestiging van het leven na de dood, maar heeft ook diepgaande implicaties voor hoe wij omgaan met onze eigen zonden en gebreken. Begrafenisredes geven vaak een geïdealiseerd beeld van de overledene, waarbij fouten worden gemeden. Echter, de glorie van Christus wordt juist groter wanneer gelovigen herinnerd worden aan hun ware aard, inclusief hun fouten en zwakheden. Hij redt ons ondanks onze zonde en houdt van ons, zelfs als we zwak zijn.
Onze redding is niet gebaseerd op onze eigen daden, maar op de ingreep van een liefdevolle God. Het is daarom essentieel om realistisch en bijbels over de dood te spreken. De wens om niet de hemel in geprezen te worden, maar herinnerd te worden aan de werkelijkheid van wie we waren, met zowel onze goede als minder goede kanten, onderstreept het belang van Gods liefde boven menselijke relaties. Het vertrouwen moet liggen op Gods liefde, niet op onze eigen liefde voor elkaar.
Historische en Theologische Gronden van de Opstanding
Het geloof in de opstanding van de doden is een fundamenteel onderdeel van het christendom. De Bijbel, zowel het Oude als het Nieuwe Testament, spreekt over de opstanding, zij het met verschillende nadrukken en vanuit verschillende perspectieven. In het Oude Testament, waar de focus vaak ligt op het leven in deze wereld, klinkt toch de gedachte door dat Gods macht zelfs over dood en graf heen reikt. Teksten in Hosea, Ezechiël en Jesaja vergelijken het herstel van Israël met een opstanding uit de doden, een wonderbaarlijk, bovennatuurlijk ingrijpen van God.
Daniël 12 is de enige tekst in het Oude Testament die ondubbelzinnig spreekt over de opstanding van individuen, zowel van de rechtvaardigen als van de goddelozen. Dit benadrukt Gods trouw en gerechtigheid die verder reiken dan de dood. De gedachte aan een lichamelijke opstanding stuitte in de oudheid op ongeloof, met name in de Griekse wereld waar het lichaam als een kerker werd gezien. De apostel Paulus moest in zijn brieven, zoals in 1 Korintiërs 15, veel moeite doen om het belang van de lichamelijke opstanding van Christus te benadrukken.
Jezus als Eersteling en Middelaar
In het Nieuwe Testament vormt de opstanding van Jezus Christus uit de dood het hart van de prediking. God wordt aangeduid als de God die Jezus heeft opgewekt, wat dient als het ultieme bewijs dat Jezus door God gezonden is en de Messias is. Jezus’ opstanding en verhoging worden vergeleken met een koning die zijn troon bestijgt, wat zijn hoogste positie naast God symboliseert.
De opstanding van Jezus staat onlosmakelijk verbonden met het lot van alle mensen, met name de gelovigen. Hij is de ‘eersteling’ van degenen die uit de dood zullen opstaan en de ‘eerstgeborene uit de doden’. Zonder de opstanding van Christus zou het geloof inhoudsloos zijn en zouden mensen nog steeds onder het beslag van de zonde leven. Jezus’ opstanding is ‘om onze rechtvaardiging’ en het kennen van de kracht van zijn opstanding is essentieel voor het christelijk leven.
Jezus zelf openbaarde zich als ‘de opstanding en het leven’, en verzekerde dat gestorven gelovigen dankzij Hem zullen leven en uit hun graf zullen opstaan. Dit is onlosmakelijk verbonden met het laatste oordeel, waar gesproken wordt van zowel ‘de opstanding ten leven’ als ‘de opstanding ten oordeel’.
De Opstanding als Levenswijze
Geloven in de opstanding is geen theoretisch weten, maar een manier van leven. Het is een praktisch geloof dat beoefend moet worden: de Gekruisigde achterna leven, opstaan uit de dood van alledag. Wanneer we Jezus op zijn manier zoeken, bij de levenden om ons heen, hem volgen in zijn gevoeligheid en compassie, en mensen benaderen met zijn barmhartigheid, dan staat de Gekruisigde op in ons. Dit geldt ongeacht onze locatie, of het nu Galilea, Denekamp, Thuine of Almelo is.
De opstanding van Jezus wordt gevierd als Pasen, zowel voor Jezus als voor ons. Dit wordt benadrukt tijdens de eucharistie, waar het brood symboliseert dat Jezus niet bij de doden, maar bij de levenden gezocht moet worden. Het geheim van het geloof is dat Hij ons voorgaat, en door Hem achterna te leven, staan wij gaandeweg op uit de dood.
Individuele en Collectieve Aspecten van Geloof
Een individuele relatie met God wordt opgebouwd door communicatie, en bidden is de manier waarop christenen met God praten. Dit omvat dankzegging, lofprijzing en het vragen om wat nodig is. De Bijbel dient als Gods Woord, waarin we kunnen lezen wie God is en wat Hem beweegt, en waar antwoorden op levensvragen te vinden zijn.
Collectief geloven is een wezenlijk kenmerk van het christendom. God wil dat we als groep leven, elkaar helpen, waarschuwen en troosten. Samen de Bijbel bestuderen, van elkaar leren door discussie, en samen God loven, zijn belangrijke aspecten. Net zoals een orkest meer mogelijkheden biedt dan afzonderlijke instrumenten, verrijkt het samenleven van gelovigen het geloof.
Jezus vatte de Tien Geboden samen in twee principes: God liefhebben en de naaste liefhebben. Een goede persoonlijke band met God spreekt vanzelf tot een goede relatie met naasten en medegelovigen, hoewel dit inspanning vereist en soms strijdt met onze eigen voorkeuren.
De Rol van Christus in de Wereld en de Toekomst
Christus is gezalfd als profeet om de weg tot God bekend te maken, als priester om deze weg open te maken, en als koning die bepaalt wat er gebeurt. Hij roept ons op om Hem te volgen en als dienaren te leven, met de belofte dat wij zelfs als koningen met Hem zullen regeren.
Johannes, op het eiland Patmos, zag Christus die zei: ‘Ik was dood maar ik leef’. Dit benadrukt dat Christus de dood heeft overwonnen en de sleutels van de dood en het dodenrijk bezit. De Openbaring geeft inzicht in de toekomst, waarbij de macht van satan beperkt wordt na Christus’ overwinning op de dood.
De Bijbel spreekt over een periode waarin de satan gebonden zal zijn, en een tijd waarin het lam regeert. Dit is een periode waarin alle volken de mogelijkheid hebben om het Lam als verlosser aan te nemen. De kerken worden opgeroepen om mensen wakker te schudden en te vertellen over Gods plan.
Waarom stelt God de wederkomst van Christus op de wolken nog steeds uit? Weet u wat het antwoord is?
Het Laatste Oordeel en de Nieuwe Hemel en Aarde
Na de periode waarin de satan gebonden is, zal hij voor een laatste keer losgelaten worden om definitief afgerekend te worden. Dit leidt tot een beslissende veldslag, waarbij het kwaad en de volken zich verenigen tegen Gods geliefde stad en zijn heiligen. Uiteindelijk zal vuur uit de hemel neerdalen en zal satan definitief uitgeschakeld worden in een poel van vuur.
Hierna volgt het definitieve oordeel. Alle doden zullen opstaan en verschijnen voor Gods troon. Het boek van het leven zal geopend worden en iedereen zal eerlijk geoordeeld worden op basis van zijn daden. Wie Christus niet heeft aangenomen, zal verloren gaan, maar wie in het boek van het leven staat, zal voor eeuwig bij Hem wonen.
De vraag ‘Wie bepaalt wat er gebeurt?’ wordt beantwoord met: Jezus Christus, de heerser over de vorsten der aarde. Hij is degene die regeert, die zijn plan bekend heeft gemaakt en voorzegd heeft dat er verschrikkelijke dingen zullen gebeuren. De oproep is om trouw te blijven aan Gods woord, ons te bekeren en niet te bezwijken voor satan. Door bij Christus te schuilen, kunnen we veilig blijven.
De Opstanding in Verschillende Contexten
Buiten de invloedssfeer van het jodendom en het christendom speelt het geloof in de opstanding van de doden nauwelijks een rol. ‘Dood is dood’ is een veelgehoorde uitspraak, waarbij reïncarnatie soms als alternatief wordt gezien. Toch is het geloof in de opstanding der doden onlosmakelijk verbonden met het christelijk geloof.
Oude Testament en Opstanding
In het Oude Testament wordt gesproken over de woorden 'chaja' (doen (her)leven) en 'qoem' (opstaan). Hoewel er in het Oude Testament betrekkelijk weinig gesproken wordt over het hiernamaals, klinkt de gedachte door dat Gods macht zelfs over dood en graf heen reikt. Er zijn gevallen van opstanding of opwekking uit de doden, zoals de zoon van de weduwe van Sarefat, de zoon van de Sunamitische en een persoon bij het graf van Elisa.
Het herstel van het volk Israël wordt vaak vergeleken met een opstanding uit de doden, een buitengewoon wonder. In Ezechiël 37 wordt het herstel beschreven als een opstanding, en in Jesaja 26:19 staan individuen die uit de doden zullen opstaan. De gedachte is dat God het lijden van het volk ten einde zal brengen, zelfs als Hij daarvoor slachtoffers uit het dodenrijk moet terughalen.
Nieuwe Testament en de Opstanding van Jezus
In het Nieuwe Testament wordt God bovenal aangeduid als de God die Jezus heeft opgewekt uit de doden. De opstanding van Jezus Christus vormt het hart van de nieuwtestamentamentische verkondiging. Zonder deze opstanding is het geloof zonder vrucht en zijn mensen nog steeds in hun zonden.
De opstanding van Jezus wordt nooit als een neutraal feit gepresenteerd, maar is ingebed in de verkondiging van de betekenis die het heeft voor Christus zelf, voor de gelovigen en voor de wereld. De opstanding is het ultieme bewijs dat Jezus door God gezonden is en de Messias is.
Jezus’ opstanding en verhoging worden vergeleken met een koning die zijn troon bestijgt. Het ‘zitten aan de rechterhand van God’ wordt meestal in verband gebracht met Jezus’ opstanding. Volgens Handelingen 17:31 is Jezus’ opstanding het bewijs dat Hij door God is aangesteld als rechter bij het laatste oordeel.
De Opwekkingen door Jezus en de Apostelen
In de vier evangeliën zijn er meerdere gevallen van opwekking uit de doden door Jezus zelf: het dochtertje van Jaïrus, de jongeling te Naïn en Lazarus. In het boek Handelingen vinden er opwekkingen plaats door de handen van de apostelen: Tabita en Eutychus. Deze gebeurtenissen worden gezien als tekenen van het komende Rijk van God.
Theologische Discussie over Begraven en Crematie
De vraag over begraven of cremeren kent theologische achtergronden. Binnen de Gereformeerde Vrijgemaakte Kerk (GKV) komt crematie niet voor, wat deels te maken heeft met het christelijke geloof in de opstanding. Begraven heeft een duidelijke christelijke achtergrond: Christus is begraven en als eerste opgestaan, en zijn voorbeeld wordt gevolgd. De Bijbel vergelijkt het begraven van mensen met het zaaien van zaad in de grond, met de belofte van nieuw leven.
De gedachte van het begraven is dat het lichaam wordt gezaaid in vergankelijkheid, wachtend op de opstanding tot een verheerlijkt lichaam. Dit biedt troost en hoop, met de belofte van nieuw leven. Hoewel de Bijbel geen specifieke vorm van lichaamsbezorging voorschrijft, wordt begraven vaak gezien als een meer bijbelse benadering.
Echter, de intentie achter de keuze voor begraven of cremeren kan ook een rol spelen. De symboliek van het begraven, waarbij achterblijvers een lichaam in vergankelijkheid zaaien met de belofte van opstanding, is voor velen belangrijk. De vraag of crematie een volslagen anti-christelijke optie is, wordt genuanceerd; het lijkt redelijk cultuurgebonden. De historische context van lijkverbranding in de Bijbel verschilt van de moderne crematie.
De praktijk van het ruimen van graven vanwege ruimtegebrek wordt als moeilijk ervaren, maar wordt gezien als geen belemmering voor God wat betreft de opstanding. De intentie achter de keuze voor begraven of cremeren lijkt belangrijker dan het uiteindelijke resultaat, aangezien het lichaam uiteindelijk ontbonden zal zijn.
De Radicaliteit van het Christelijk Geloof
Jezus’ oproep om Hem te volgen is radicaal en vereist het afleggen van het oude leven. Dit kan angstaanjagend zijn, zoals Jezus zelf ervoer in de tuin van Gethsemane. Het volgen van Jezus betekent niet het leven liefhebben, maar het leven haten in de wereld om het te behouden voor het eeuwige leven. Dit kan betekenen dat men alles verliest, zoals familie, vrienden en aardse bezittingen.
De motivatie voor Jezus om deze radicale weg te gaan, ligt in drie aspecten: hij keek vooruit naar de heerlijkheid bij de Vader, hij zag de waarde van zijn weg die veel vrucht zou voortbrengen, en hij wilde de grootheid van Gods naam laten zien door zijn liefde voor de Vader.
Deze radicaliteit wordt ook toegepast op hedendaagse kwesties, zoals geld en relaties. De oproep is om niet te vertrouwen op aardse bezittingen of menselijke relaties, maar te leven zoals Jezus leefde en Hem te volgen in zijn liefde en gehoorzaamheid.
Goede Vrijdag en Pasen vieren de overwinning van Christus op zonde en dood. Het is niet alleen een feest van wat Christus voor ons heeft gedaan, maar ook van wat Hij in ons doet. Het geloof is een praktische levenswijze, waarin we elkaar liefhebben, vergeven en Jezus’ voorbeeld volgen.
