De jaarlijkse Wake voor Vluchtelingen in Den Haag, een initiatief van STEK, de diaconale organisatie van de Protestantse Kerk Den Haag, is een blijvende herinnering aan de noodzaak van menswaardige voorzieningen en een humane toepassing van wetten. Deze wake, die dit jaar aan de derde editie toe is, vindt plaats op 18 en 19 juni en duurt 24 uur non-stop. Voor het eerst is het dit jaar mogelijk om de wake live bij te wonen, waarbij bezoekers op elk moment kunnen komen en gaan.
Het thema van de wake dit jaar is de menselijke maat. Dit houdt in dat er aandacht is voor een respectvolle behandeling van elke vluchteling en ruimte voor maatwerk bij de uitvoering van rechten, plichten en regels. Tijdens de wake worden voorbeelden en tegenbeelden, inspiraties en motivaties gedeeld. Er is ruimte voor persoonlijke verhalen, gedichten, gebeden, liederen, overwegingen, momenten van stilte en uitwisseling. Maar liefst 22 voorgangers en groepen zullen hun deel van de wake verzorgen en de aanwezigen inspireren.
Achtergrond en Motivatie
De inspiratie voor de jaarlijkse wake komt voort uit eerdere ervaringen, zoals het kerk-asiel in Bethel, dat ruim drie maanden duurde in verband met het kinderpardon. Dit kerkasiel bood onderdak aan het Armeense gezin Tamrazyan van 26 oktober 2018 tot 30 januari 2019, ondersteund door een doorlopende viering. Hoewel het gezin na politieke akkoorden een verblijfsvergunning kreeg, blijft de waakzaamheid geboden met betrekking tot de omgang met vluchtelingen in Nederland. Het besef dat menswaardige voorzieningen en humane wetstoepassing nog lang niet vanzelfsprekend zijn, leidde tot het besluit om elk jaar te waken.
De wake is niet alleen een herinnering, maar ook een vervolg op deze initiatieven. De noodzaak om wakker te blijven, alert en waakzaam, is groot. De wake benadrukt de actuele problematiek rondom vluchtelingen en migratiebeleid, dat anno 2022 nog steeds niet altijd gekenmerkt wordt door een menselijke maat. De verwachting is dat de situatie in de komende decennia, mede door klimaatverstoring en conflicten, nog ernstiger zal worden. Dit kan leiden tot een neiging tot zelfbehoud, zelfs bij mensen van goede wil. Desondanks is het belangrijk om aanspreekbaar en verantwoordelijk te blijven.
Programma en Inhoud van de Wake
De 24-uurs wake biedt een gevarieerd programma dat gericht is op reflectie, dialoog en bezinning. De nadruk ligt op het horen van de stemmen van mensen die naar Europa zijn gevlucht, wiens verhalen op zichzelf al spreken en van grote waarde zijn. Het vertellen en beluisteren van deze ervaringen draagt bij aan een beter begrip en voorkomt dat mensen worden gereduceerd tot statistieken of abstracte analyses.
Tegelijkertijd wordt er een verbinding gelegd tussen de actualiteit en Bijbelse verhalen, de christelijke traditie en liturgie. Bijbelverhalen, liederen en gebeden krijgen een nieuwe lading in het licht van de huidige situatie. Deze zoektocht naar de menselijke maat, die voortkomt uit praktijk, reflectie en actie, wordt verrijkt door de herinnering aan het kerkasiel.
De wake brengt ook de ervaringen van recente reizen naar Griekenland en de Balkan naar voren, waar de harde en onmenselijke kanten van het Europese grensbeleid zichtbaar en hoorbaar werden. De kerk neemt hierbij een eigen rol aan, die verschilt van partijpolitiek. Als geloofsgemeenschap en individuele gelovigen nemen we deel aan de wereld en de biosfeer, en de Bijbelse verhalen reiken ons een moreel kompas aan.
De Rol van de Kerk
De kerk vervult binnen deze context meerdere rollen. Ten eerste is er de rol van 'signaleren': het aankaarten van situaties waarin de menselijke maat verdwijnt en mensen of de natuur tussen de raderen van systemen komen. Dit kan voortkomen uit kwaad, maar ook uit onverschilligheid, waarbij het leven van anderen wordt gezien als 'collateral damage' in het streven naar macht, rijkdom of zelfbehoud.
Een andere rol is die van 'veldhospitaal', een term geïntroduceerd door Paus Franciscus. De kerk functioneert als een plek van zorg en ondersteuning, naast haar monumentale gebouwen. Paus Franciscus voegde hieraan ook 'de zorg voor de schepping' toe.
De profetische rol kan zich uiten in het aanklagen van machthebbers, maar ook in het schetsen van een lonkend toekomstperspectief. Dit laatste is de uitdrukking van het verlangen naar een goede samenleving zonder honger of gebrek, een verlangen dat zin en betekenis kan geven aan ons handelen. Het is echter belangrijk om te voorkomen dat dit verlangen leidt tot teleurstellingen of de illusie dat problemen met enkele maatregelen opgelost kunnen worden.
Actuele Uitdagingen en Geloof
De wake houdt rekening met complexe maatschappelijke vraagstukken, ook wel 'wicked questions' genoemd. Deze kenmerken zich door complexiteit, onderlinge samenhang, onvolledige informatie, complottheorieën, ontembaarheid en dilemma's. Voorbeelden hiervan zijn klimaatverstoring, de stikstofcrisis en de situatie van mensen die gedwongen elders hun heil zoeken.
De vraag rijst hoe we deze rauwe werkelijkheid onder ogen kunnen zien zonder ons geloof, onze hoop en onze liefde te verliezen. Dit vereist moed om betrouwbare kennis te vergaren, oog te houden voor het goede dat aanwezig is, te leven van wat komt en naar vermogen het goede te doen. Dit proces omvat actie en reflectie, diapraxjs en contemplatie, gedenken en verwachten.
Wat betekent het om vluchteling te zijn? - Benedetta Berti en Evelien Borgman
Overige Activiteiten en Informatie
Naast de jaarlijkse wake vinden er in de kerken van Den Haag diverse andere activiteiten plaats. Zo is er informatie over actuele kerkdiensten die live bekeken kunnen worden vanuit huis, met de mogelijkheid om opnames te downloaden. Er zijn ook specifieke diensten, zoals een oecumenische herdenkingsdienst met deelname van burgemeesters en een kerstavonddienst in de Bethlehemkerk.
De kerken organiseren ook activiteiten gericht op gemeenschapsvorming en hulpverlening, zoals het inloopcafé Dichtbij met gewijzigde openingstijden en een inzamelingsactie voor de voedselbank. Er is aandacht voor Bijbelstudies, cursussen zoals "De Bijbel in Grote Lijn" en "Theologie Voor Geïnteresseerden", en ook voor muzikale evenementen zoals pauzeconcerten.
Daarnaast wordt er informatie gedeeld over kerkelijke structuren, zoals de klassen van de PKN, en worden er oproepen gedaan voor nieuwe leden voor klassikale vergaderingen en voor voorzitterschappen binnen kerkelijke colleges. De mogelijkheid om deel te nemen aan collectes via de Appostel app en het ontvangen van nieuwsbrieven zoals 'Samenspel' wordt ook benadrukt.
De afsluiting van de wake wordt gemarkeerd met een zegen die de deelnemers mee mogen dragen, met wensen van vrede en zegen. David Renkema, voorzitter van de Algemene Kerkenraad van de Protestantse Kerk Den Haag, sprak tijdens de slotviering van de derde Wake voor Vluchtelingen en benadrukte dat Bijbelse verhalen en kerkelijke tradities ons een moreel kompas aanreiken.
tags: #24 #uurs #kerkdienst #den #haag