De vraag of het nog wel mogelijk is om als evangelisch christen te functioneren op de werkvloer, wordt vaak gesteld. Dit is een relevante vraag, zeker in een maatschappij die steeds verder seculariseert. De perceptie van christen-zijn op het werk wordt soms gereduceerd tot het direct verspreiden van het evangelie, terwijl dit op veel werkplekken niet (of nauwelijks) is toegestaan. De gedachte is dat men komt om te werken en niet om te evangeliseren. Echter, evangeliseren is meer dan enkel spreken; het omvat ook daden en houding.
In Nederland lijkt de religiositeit af te nemen, met krantenkoppen die wijzen op een stijgend aantal atheïsten. Hoewel statistieken genuanceerd moeten worden, is het duidelijk dat de uitdagingen voor gelovigen op de werkvloer toenemen. Het is gemakkelijker om politiek correct te reageren op discussies over religieuze uitingen in de publieke ruimte dan om de positieve kanten van geloof op de werkvloer te belichten. Bovendien is het eenvoudiger om christen te zijn wanneer men omringd is door mede-christenen; als enkeling kan dit lastiger zijn, met mogelijke gniffelende collega's of nare reacties op bijvoorbeeld het niet bijwonen van een bedrijfsfeestje op zondag.
De theologische basis: God als werkende God
Voordat we een visie op christen-zijn op het werk kunnen ontwikkelen, is het essentieel om eerst een visie op werk zelf te ontwikkelen. De Bijbel leert dat God een werkende God is. In Genesis lezen we dat God de mens schiep naar zijn evenbeeld en hem de opdracht gaf om de aarde te bewerken en erover te waken. God zegende hen en zei: ‘Wees vruchtbaar en word talrijk, bevolk de aarde en breng haar onder je gezag: heers over de vissen van de zee, over de vogels van de hemel en over alle dieren die op de aarde rondkruipen.’ (Gen. 1:28). Ook lezen we: ‘God, de HEER, bracht de mens dus in de tuin van Eden, om die te bewerken en erover te waken.’ (Gen. 2:15).
Dit impliceert dat werk inherent goed en positief is. Het beeld dat er een onderscheid bestaat tussen 'geestelijk werk' (werk voor de Heer) en 'seculier werk' (werk in de maatschappij) is problematisch. In de kerk wordt soms geleerd om jezelf af te leggen en het kruis op te nemen, wat contrasteert met de maatschappelijke eis van ambitie en het streven naar de top. Ambitie, voortkomend uit het verlangen om invloed te hebben, is echter een verlangen dat God in ons heeft gelegd en een belangrijk onderdeel vormt van de opdracht om over de aarde te heersen.
Identiteit in Christus als fundament
Een van de meest cruciale aspecten van christen-zijn op het werk, en in het leven in het algemeen, is de identiteit in Christus. Wie je bent, bepaalt je gedrag en je uitstraling, en daarmee hoe anderen jou zien. Dit principe wordt benadrukt in Kolossenzen 3:23: ‘Wat u ook doet, doe het van harte, alsof het voor de Heer is en niet voor de mensen.’ Dit betekent dat de focus ligt op het werken alsof men voor God werkt, en niet primair voor een aardse baas, klant of collega.
Praktische invulling: Getuigen door daden en houding
Het direct evangeliseren op de werkvloer is niet altijd mogelijk of gepast. Desondanks kan christen-zijn op de werkvloer op verschillende manieren gestalte krijgen:
1. Leven als een 'leesbare brief van Christus'
De manier waarop men zich gedraagt, is van groot belang. In plaats van direct te preken, kan men een 'leesbare brief van Christus' zijn door het eigen gedrag. Dit kan betekenen:
- Integer en eerlijk zijn in alle omstandigheden.
- Dienstbaar zijn aan collega's.
- Vriendelijk en geduldig zijn, ook in moeilijke situaties.
- Niet meedoen aan roddelen of negatieve gesprekken.
- Nederig en bescheiden zijn, zonder met talenten te koop te lopen.
- Luisteren naar collega's en hen serieus nemen.
Wanneer collega's zien dat men integer en betrouwbaar is, en dat er een diepere bron van kracht en inspiratie is, kan dit hen openstellen voor het christelijk geloof. Vriendschappen kunnen groeien, en op natuurlijke momenten kan er ruimte ontstaan om iets te delen over het geloof.
2. Natuurlijke momenten voor geloofsdeling
Hoewel het ongepast kan zijn om midden in een vergadering een geloofsgetuigenis te geven, zijn er wel degelijk natuurlijke momenten om het geloof te delen:
- Een discreet kruisteken slaan voor de maaltijd.
- Vertellen over het kerkbezoek in het weekend, als daar naar gevraagd wordt.
- Onder vier ogen aan een collega vragen om niet te vloeken, omdat dit als gelovige pijn doet.
- Het delen van een persoonlijke dilemma of het vragen om advies, wat kan leiden tot diepere gesprekken.
Dit alles kan op een natuurlijke en respectvolle manier, zonder een dubbelleven te hoeven leiden.
3. De rol van gebed en gemeenschap
Voor christenen op de werkvloer is gemeenschap en gebed van grote waarde. Steeds meer organisaties kennen gebedskringen of bidstonden, en dit aantal groeit. Dankzij internet is het eenvoudiger om deze te vinden en deel te nemen. Ook achter de schermen van grote bedrijven werkt de Heilige Geest. Indien er geen bidstond is binnen het eigen bedrijf, kan aansluiting gezocht worden bij een nabijgelegen bedrijf, of kan men met mede-christenen binnen de eigen organisatie een bidstondgroep starten.
Webinar 1: Betekenis van plasdrassen voor grutto’s in het (vroege) voorjaar
4. De 'Sacred-Secular Divide' (SSD) overwinnen
Een fundamenteel denkpatroon dat de effectiviteit van christenen op de werkvloer kan belemmeren, is de 'Sacred-Secular Divide' (SSD). Dit houdt in dat christelijke activiteiten als 'heilig' worden beschouwd, terwijl al het andere als 'seculier' wordt gezien. Dit kan ertoe leiden dat werk, dat een groot deel van ons leven beslaat, als minder belangrijk of minder 'goddelijk' wordt beschouwd. Kerken kunnen hun leden beter toerusten voor hun werk door:
- Het inventariseren van de specifieke behoeften van werkende gemeenteleden.
- Voorgangers en oudsten die een dag meelopen met gemeenteleden om hun werk te ervaren.
- Gemeenteleden die vertellen over hun werk en de uitdagingen die ze tegenkomen.
- Het organiseren van toerustingsbijeenkomsten voor specifieke beroepsgroepen.
- Het zegenen van werkende gemeenteleden tijdens diensten.
- Het opnemen van werksituaties in de voorbede en bidstonden.
- Het behandelen van de relatie tussen geloof en werk in huiskringen.
Evangelisatiemateriaal en de Bijbel
Er zijn diverse hulpmiddelen beschikbaar om het christelijk geloof te delen, zoals de brochure 'Bijbel in een notendop' (ook beschikbaar in het Engels als 'The Bible in a nutshell') en folders die stilstaan bij het kerstfeest. Deze materialen kunnen op een laagdrempelige manier kennis laten maken met het christelijk geloof. Ook specifieke folders, zoals over de oorsprong van sneeuw, kunnen gebruikt worden om het gesprek aan te gaan.
De oproep tot 'zout en licht' zijn
Jezus roept zijn volgelingen op om 'het zout der aarde' en 'het licht in de wereld' te zijn (Matteüs 5:13-16). Dit betekent dat christenen een positieve invloed moeten hebben op hun omgeving, ook op de werkvloer. Zout moet in contact komen met het product om effectief te zijn, en licht moet zichtbaar zijn. Dit vereist:
- Voorbereiding: Men moet voorbereid zijn op momenten waarop het tonen van medeleven, vrede stichten of recht nastreven de positie op het werk in gevaar kan brengen.
- Daden boven woorden: Hoewel woorden belangrijk zijn, worden goede daden vaak beter gezien. Het navolgen van Christus in zijn menselijkheid - hard werken, dienstbaar, vriendelijk en eerlijk zijn - is cruciaal.
- Integriteit: Het werk moet serieus genomen worden. Werktijd gebruiken voor evangelisatie wordt als oneerlijk beschouwd tegenover werkgevers. De eigen werkprestaties mogen niet lijden onder het geloof.
Het succes van het christelijk getuigenis is vaak een vrucht van hoe men omgaat met de alledaagse problemen op het werk. Door nederigheid, dienstbaarheid en eerlijkheid kan men een positieve impact hebben en de weg vrijmaken voor diepere gesprekken over het geloof.