Inleiding
Dit document bevat een overzicht van de besluiten genomen door de Landelijke Vergadering/Generale Synode van de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK) en de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) (GKV) in de periode 2011-2012 en latere synodes, met een focus op de Synode van Deventer 2023.
Besluiten Landelijke Vergadering/Generale Synode Zoetermeer 2023
Op 11 maart 2023 nam de Landelijke Vergadering/Generale Synode te Zoetermeer besluiten met betrekking tot de harmonisatie van de pensioenregelingen voor predikanten van de GKV en NGK, met het oog op aansluiting bij de Vrijzinnige-Gereformeerde Pensioenvereniging (VSE).
Commissie Aansluiting VSE
De besluiten zijn gebaseerd op het rapport van de Nederlands Gereformeerde Instelling Arbeidszaken (NGA), opgesteld op 21 november 2022.
- Besluit 1: Het door het NGA-bestuur gerealiseerde onderhandelingsresultaat met de VSE, vastgelegd in rapport 47.2, wordt als vertrekpunt genomen voor verdere besluitvorming. De inspanningen van de commissie worden dankbaar erkend.
- Besluit 2: Er wordt uitgesproken dat uiterlijk per 1 januari 2027 alle huidige NGK-kerken aangesloten moeten zijn bij de gVSE, zonder onderscheid in lidmaatschap.
- Besluit 3: Er wordt een commissie 'aansluiting gVSE' ingesteld met de volgende opdrachten:
- Begeleiden van de voorbereiding van de aansluiting van de NGK-kerken bij de VSE vanaf 1 januari 2027, inclusief het informeren van de kerken en het vertegenwoordigen in overleg over statutenwijziging van de VSE.
- Verduidelijken van de risico's voor de NGK-kerken.
- Afstemmen van beleidsmatige aangelegenheden met de VSE.
- Maken van duidelijke afspraken met het VSE-bestuur over het objectief herijken van de schuldenlast op 1 januari 2027, inclusief uitgangspunten en opdrachtbeschrijving.
- Besluit 4: Per 1 januari 2024 wordt één centrale pensioenadministratie voor de huidige NGK-kerken ingesteld en toevertrouwd aan het SKW.
- Besluit 5: Per 1 mei 2023 kan een lid uit de huidige NGK-kerken worden voorgedragen als bestuurslid van de VSE.
Gronden voor de besluiten
De besluiten zijn gebaseerd op de volgende overwegingen:
- De Landelijke Vergadering 2019 heeft de NGA opgedragen de NGK-kerken te vertegenwoordigen in het harmonisatieoverleg over arbeidsvoorwaarden en pensioenregeling voor predikanten, met als doel vrij verkeer van predikanten in het nieuwe kerkverband.
- Dit harmonisatieoverleg heeft geleid tot het besluit dat de pensioenregeling voor predikanten na 1 januari 2027 voor alle kerken wordt ondergebracht bij PfZW, waardoor de VSE voor de nieuwe opbouw van pensioenrechten niet meer nodig is.
- De GKv-kerken, via de VSE, nemen de schuldenlast voor de voorzienbare oudedagsuitkering op zich en hebben uitgesproken dit niet af te willen wentelen op de huidige NGK-kerken.
- Deze schuldenlast wordt op 1 januari 2027 omgezet naar een geïndividualiseerde schuld bij de GKv-kerken.
- De VSE is voornemens het huidige fonds een gesloten fonds (gVSE) te maken.
- Het uitgangspunt voor oudedagsvoorzieningen is een collectieve oplossing, waaraan alle kerken deelnemen.
- Alle kerken in het nieuwe kerkverband hebben belang bij het voorkomen van onverwachte tegenvallers.
- Het is wenselijk om onverwachte tegenvallers bij de gVSE vroegtijdig te signaleren.
- Alle kerken hebben belang bij invloed op het bijsturen van tegenvallers door mee te bepalen en mee te beslissen binnen de gVSE.
- Lidmaatschap van de gVSE is hierbij de best passende oplossing.
Besluiten Synode Deventer 2023 over Commissie Archief en Documentatie (CAD)
De Synode van de Nederlandse Gereformeerde Kerken Deventer 2023 heeft op 1 september 2023 besluiten genomen over de Commissie Archief en Documentatie.
- Besluit 1: De Commissie Archief en Documentatie wordt onder dankzegging voor haar werkzaamheden decharge verleend.
- Besluit 2: De Commissie Archief en Documentatie krijgt de volgende opdrachten:
- Verzamelen en beheren van archief- en documentatiemateriaal dat van belang is voor de geschiedenis van de Nederlandse Gereformeerde Kerken, met name sinds de Vrijmaking van 1944.
- Zorgen voor overbrenging van afgesloten gedeelten van synode- en landelijke commissiearchieven naar het Archief en Documentatie Centrum.
- Bevorderen van kennis en onderzoek over de geschiedenis van de Nederlandse Gereformeerde Kerken, met name met betrekking tot de aanwezige archieven en documentatie.
- Bevorderen van goede samenwerking met de Theologische Universiteit Utrecht.
- Uitwerken van een scenario, in overleg met het College van Bestuur van de Theologische Universiteit, voor de verhuizing van het Archief en Documentatie Centrum naar Utrecht.
- Nemen van alle benodigde maatregelen voor de instandhouding van het Archief en Documentatie Centrum en toezicht houden op de werkzaamheden van de directeur en archivaris.
- Uitwerken van scenario's voor de personele bezetting van het Archief en Documentatie Centrum na 2026.
- Regelmatig adviseren en voorlichten van kerkenraden, meerdere vergaderingen, commissies en waar nodig personen en instanties over het beheer van archief- en documentatiemateriaal.
- Dienen van kerkelijke vergaderingen met richtlijnen en instructies voor een goed archiefbeheer.
- Vertegenwoordigen van de kerken in samenwerkings- en overlegorganen met betrekking tot kerkelijk archiefbeheer.
- Leggen van contacten en ontplooien van activiteiten die noodzakelijk en nuttig zijn voor de bovengenoemde taken.
- Besluit 3: De commissie ontvangt een totaalbudget van € 486.000 voor de jaren 2024, 2025 en 2026.
Besluiten Synode Deventer 2023 over Commissie Belijdende Kerk
De Synode van de Nederlandse Gereformeerde Kerken Deventer 2023 heeft op 31 augustus 2023 besluiten genomen over de Commissie Belijdende Kerk.
- Besluit 1: De Commissie Belijdende Kerk wordt onder dankzegging voor haar werkzaamheden decharge verleend voor het gevoerde beleid.
- Besluit 2: De commissie krijgt de opdracht, met inachtneming van de opbrengst van de gedachtewisseling op de synode van 2023, concrete aanbevelingen te doen aan de synode van 2026 over:
- De inhoud en het functioneren van het belijden in al zijn functies: loven, verbinden, oriënteren, onderwijzen, getuigen en beschermen.
- Het verlevendigen van het belijden in de praktijk van het leven als kerken en kerkleden, zodat er meer tijd en aandacht is voor de inhoud van het geloof in vormen die passen bij deze tijd en cultuur.
- Besluit 3: De Commissie Belijdende Kerk ontvangt voor de periode 2024-2026 een budget van € 7.500 voor reis-, conferentie-, materiaal- en vergaderkosten.
Besluiten Synode Deventer 2023 over Commissie Contact en Eenheid (CCE)
De Synode van de Nederlandse Gereformeerde Kerken Deventer 2023 heeft op 22 september 2023 en 30 november 2023 besluiten genomen over de Commissie Contact en Eenheid.
Algemene Besluiten
- Besluit 1: De Commissie Contact en Eenheid wordt onder dankzegging voor haar werkzaamheden decharge verleend voor het gevoerde beleid.
- Besluit 2: De Commissie Contact en Eenheid krijgt de volgende algemene opdrachten:
- Jaarlijks de kerken oproepen om in de eredienst voorbede te doen voor de kerkelijke eenheid.
- In goed contact met de plaatselijke kerken en regio's de kerkelijke eenheid en contacten bevorderen door:
- Beschikbare en relevante informatie over landelijke contacten tijdig aan de kerken toe te zenden.
- Ontwikkelingen in plaatselijke contacten te volgen.
- Zich nader te bezinnen op de verhouding tussen plaatselijke en landelijke contacten, inclusief de functionering van vastgestelde regelingen voor plaatselijk contact en samenwerking, en zo nodig voorstellen tot wijziging in te dienen.
- Plaatselijke kerken te stimuleren actief bij te dragen aan het proces van kerkelijke eenheid en contacten.
- Desgevraagd te adviseren bij het werken aan kerkelijke eenheid en contacten.
- Vanuit het oogpunt van kerkelijke eenheid en contact landelijke ontwikkelingen in andere kerkgemeenschappen en groeperingen bij te houden, te verkennen en erop te reageren. De commissie heeft de ruimte om creatief en weloverwogen te bewegen op het terrein van kerkelijke eenheid, met oog voor bijzondere situaties en het streven naar kerkelijke eenheid, plaatselijk en landelijk, nu en in de toekomst. Dit gebeurt op basis van voortgaande theologische bezinning, met rekenschap van veranderende vormen van kerkelijke eenheid en helderheid over de identiteit van de Nederlandse Gereformeerde Kerken. De commissie zal van haar handelwijze verantwoording afleggen aan de volgende generale synode.
- Namens de kerken op te treden als aanspreekpunt voor andere kerken en groepen in Nederland bij initiatieven die voortkomen uit toenemende kerkelijke contacten. De commissie heeft mandaat om, indien mogelijk en wenselijk, uitvoering en eigenaarschap toe te vertrouwen aan andere commissies of instellingen in de kerken.
- Besluit 3: Het werk van de DOE-groep (Deputaten-Overleg Eenheid) - regelgeving, advisering en bezinning - wordt voortgezet. Gronden: Samenwerkingsgemeenten en samenwerkende gemeenten hebben baat bij gezamenlijke adviezen en regelgeving over kerkrechtelijke en kerkverbandelijke knelpunten binnen het kader van de regelgeving van de drie kerkverbanden. Zij hebben ook baat bij regelmatig overleg met deputaten en/of commissies. Het ontwikkelen van visie op kerkelijke eenheid in de komende jaren is van belang voor samenwerkingsgemeenten, samenwerkende gemeenten en kerkverbanden.
Deelbesluiten Kerkelijke Contacten
Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK)
- Besluit 1: De Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) wordt laten weten dat er met liefdevolle zorg wordt meegeleefd in de situatie van interne spanningen binnen dat kerkverband, die ook terug te zien zijn in toegenomen spanningen tussen CGK en NGK, mede als gevolg van recente besluiten. De NGK onderstrepen hun geestelijke verbondenheid met de CGK en bidden om eenheid, zowel binnen het verband van de CGK als met andere kerkverbanden. De NGK zijn van harte bereid het gesprek te voeren over dat wat enkele recente besluiten hebben uitgewerkt bij de CGK, en kennen het verlangen om samen te verkennen hoe dat wat de Heilige Geest plaatselijk aan eenheid schenkt, bewaard en uitgebouwd kan worden. Gronden: Uit gesprekken met deputaten eenheid van de CGK blijkt dat de CGK verdeeld zijn en er sprake is van interne spanning. Deputaten van de CGK vragen de NGK om oog te hebben voor de effecten van enkele recente besluiten - in het bijzonder Vrouw en Ambt - op de onderlinge verhouding tussen CGK en NGK. Vanuit het eigen verre verleden weten de NGK hoeveel zorg en moeite dit oplevert. Geestelijke verbondenheid wordt benadrukt vanwege het in de afgelopen decennia gegroeide vertrouwen en de overtuiging dat er veel is dat hen aan elkaar verbindt. Er is bovenal ook in spannende tijden reden te blijven spreken over de al bestaande geestelijke eenheid, die er is op basis van het gedeelde geloof in de ene God en Vader van onze Here Jezus Christus. Ter synode gaf de voorzitter van deputaten CGK aan dat de effecten op de ander van enkele door de NGK gemaakte keuzes meer gereflecteerd en besproken zouden moeten worden. Tegelijkertijd onderstreepten veel afgevaardigden de focus die binnen CCE al enige tijd helder is: dat samenwerkings- en samenwerkende gemeente prioriteit verdienen in het landelijke overleg.
- Besluit 2: De Commissie Contact en Eenheid krijgt de opdracht:
- In de contacten met de CGK, in afhankelijkheid van de zegen van de Heer, het werken aan kerkelijke eenheid en de bevestiging van de eerder bereikte wederzijdse erkenning in de komende beleidsperiode voort te zetten, voor zover mogelijk en wenselijk, in lijn met de uitspraken in besluit 1.
- Samen met Deputaten Eenheid van de CGK na te gaan wat de gevolgen zijn van het besluit van de generale synode van de CGK om de relatie met de NGK vorm te geven naar analogie van bijlage 8A Kerkorde, en daarbij bijzondere aandacht te geven aan de positie van de samenwerkingsgemeenten en de samenwerkende gemeenten.
- De eenheid van de kerken met plaatselijke Christelijke Gereformeerde Kerken en de ontwikkelingen daartoe te blijven stimuleren en faciliteren.
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
- Besluit 1: De Commissie Contact en Eenheid krijgt de opdracht om te blijven deelnemen aan het vierkerkenoverleg van NGK, PKN, CGK en vGKN.
Besluiten Generale Synode van de Gereformeerde Kerken Nederland (GKN)
De tekst bevat fragmenten van besluiten van verschillende synodes van de Gereformeerde Kerken Nederland, met name uit 2019, 2020 en 2023, die betrekking hebben op diverse kerkelijke aangelegenheden, waaronder de organisatie van de synode, de instelling van classes, benoemingen en kerkelijke verhoudingen.
Besluiten Generale Synode van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) (GKV)
De tekst bevat ook informatie over besluiten van de Generale Synode van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) (GKV), waaronder:
- De synode van Zwolle-Zuid, die haar laatste vergadering hield.
- Benoemingen aan de Theologische Universiteit Kampen.
- Teleurgestelde reacties van de GKV op besluiten van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) en de afwijzing van hun appel door de Gereformeerde Kerken hersteld (GKH).
- Het besluit om de Herziene Statenvertaling (HSV) niet te beoordelen voor eventueel gebruik in de erediensten.
- Afwijzing van revisieverzoeken inzake de kwestie Kampen-Noord.
- De wens om deel te nemen aan de samenstelling van een nieuw Liedboek voor de Kerken en het aanvragen van lidmaatschap van de Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied (ISK).
- Voortzetting van verkennende gesprekken met de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK).
- Verdere bezinning op de positie van vrouwen in de kerk middels een driesporenbeleid.
- De wens om lid te worden van de Nederlandse Zendingsraad (NZR).
Verdere Fragmenten en Context
De overige tekstfragmenten bevatten gedetailleerde discussies en besluiten over specifieke artikelen van de kerkorde (KO), waaronder:
- De geloofsbelijdenis van Athanasius en de formulering van de kerkorde.
- Het ambt van predikant, emeritaat en de regeling voor predikantszaken (GRP).
- De rol van de kerkenraad en de classis in kerkelijke rechtspraak en besluitvorming.
- Kerk en wereld, prediking, catechese, pastoraat en diaconaat.
- Kerkelijke tucht, verzoening met God en de gemeente, en het avondmaal.
- Het recht van bezwaar en beroep in kerkelijke zaken.
- De verhouding tussen kerken en kerkelijke instellingen, en financiële aansprakelijkheid.
- Een gedetailleerde beschrijving van de pogingen tot verzoening tussen de GKV en de Gereformeerde Kerken (hersteld) (DGK), inclusief de oprichting van de subcommissie en de gesprekken die gevoerd zijn.
- De ontstane kerkelijke groeperingen die zich hebben afgescheiden van de GKV, zoals de Gereformeerde Kerk Dalfsen (dolerend).
