Dinsdagavond werd de Rentmeesterslag in Gouda opgeschrikt door een ernstig steekincident waarbij hulpdiensten met sirenes en een politiehelikopter aanwezig waren en bloedsporen in de straat werden aangetroffen. Buurtbewoners meldden dat het naar verluidt om twee broers uit een streng gereformeerd gezin zou gaan; de politie zegt die familieband nog niet te hebben bevestigd. Wel is een 25-jarige man uit Gouda aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de dood van een 29-jarige plaatsgenoot. De politie voert onderzoek en sporenonderzoek uit om de precieze toedracht vast te stellen.
In Gouda heeft dinsdagavond een dodelijke steekpartij plaatsgevonden. Getuigen vertellen tegenover De Telegraaf dat het gaat om twee broers uit een ‘streng gereformeerd gezin’. De ene broer zou de andere hebben doodgestoken. Eerder meldde de politie dat het zou gaan om een steekpartij waarbij een 25-jarige inwoner uit Gouda een 29-jarige plaatsgenoot doodstak. De Telegraaf sprak met buurtbewoners die wisten te vertellen dat het om twee broers zou gaan. Dat is inmiddels door de politie bevestigd.
Strikte Levensstijl en Gevolgen
De grootste krant van Nederland meldt woensdag bovendien dat het zou gaan om een ‘streng gereformeerd gezin’. “Jurken, geen broeken. Iedere zondag twee keer naar de kerk. Maar dat zie je hier vaker”, vertelt een buurvrouw tegen De Telegraaf. “Er zit ook een reformatorische basisschool in de buurt. Ze waren aardige mensen, ook de ouders. Voor hen vind ik het zó erg.”
Het Reformatorisch Dagblad weet te melden dat de twee ruzie hebben gehad. Ook vermeldt de krant dat er vanuit de Gereformeerde Gemeente in Gouda een mededeling was waarin gesproken wordt over een familiedrama. Het slachtoffer is lid van die kerk. Een andere broer van het slachtoffer zou ook gewond zijn geraakt en verblijft in het ziekenhuis.
Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) doet sporenonderzoek in het huis waar de man is doodgestoken. Het voorarrest van de verdachte is vrijdag met veertien dagen verlengd door de rechter-commissaris. Dit is de maximale duur dat de voorlopige hechtenis in dit stadium verlengd kan worden.
'Toen wij ter plaatse kwamen, troffen we de verdachte aan op straat. Deze verdachte had verwondingen en is direct aangehouden', blikt een woordvoerder van de politie terug op afgelopen dinsdag. 'Binnen in de woning hebben we het slachtoffer aangetroffen. Hij was er erg slecht aan toe. We hebben toen nog hulp aangeboden vanuit de hulpverleners. Maar helaas mocht dat niet baten en is de persoon komen te overlijden.'
Politie grijpt in: moeder en baby gestrand midden op de snelweg | Over de A4
Het slachtoffer en de verdachte zijn broers van elkaar. Ze zijn allebei gewond geraakt. De dodelijke slachtoffer, een 29-jarige man, is aan zijn verwondingen overleden. De ander, de 25-jarige broer, raakte gewond en is aangehouden nadat hij op de vlucht was geslagen. Volgens de politie was in huis een conflict ontstaan. Waarover, dat is niet bekendgemaakt.
In de straat is het het gesprek van de dag. 'Ik heb begrepen dat de kinderen weleens onenigheid hebben gehad, nog niet zo lang geleden. Toen zijn twee van de broers meegenomen door de politie. Er speelde dus wel iets in de familie', weet een buurman over het gereformeerde gezin. Ook burgemeester Pieter Verhoeve van Gouda reageerde eerder deze week: 'We zijn diep geraakt door een verschrikkelijk incident in de familiesfeer van een Gouds gezin. 'Mijn gedachten en gebeden gaan uit naar familie en naasten. Ik wens hen heel veel sterkte toe.'
Buurtbewoner Jasper Broekhuis begreep meteen dat er iets heel ernstigs aan de hand was. Tegen De Telegraaf zegt hij: ''Mijn vrouw kwam net thuis en heeft even naar binnen kunnen kijken. Ze zei dat er heel veel bloed lag. De hulpdiensten waren bezig met reanimatie. Daarna werd alles afgeplakt en afgezet.'' Een andere buurtbewoner, mevrouw Schouten, zegt dat de bloedsporen vanmorgen zijn weggepoetst. ''Het idee dat het twee broers zijn. Mijn dochter speelde vroeger met hun jongste zusje. Ik schrik er echt van.''
Een Leven in het Keurslijf van de Noorse Broeders
Volgens een buurvrouw is er een streng gereformeerd gezin woonachtig in de bewuste woning. ''Jurken, geen broeken. Iedere zondag twee keer naar de kerk. Ze waren aardige mensen, ook de ouders. Voor hen vind ik het zo erg.'' De ouders zouden samen zes kinderen hebben. Drie van hen, twee zoons en een dochter, zouden nog thuis wonen. Volgens een buurvrouw is degene die overleden is de oudere broer, die heel hecht was met zijn zusje. ''De jongere broer leek er een beetje buiten te vallen.''''De ouders waren op het moment van het incident niet thuis. Geen idee of het meisje er wel was. Het is hoe dan ook verschrikkelijk. Je weet niet wat je zeggen moet.''
De politie heeft momenteel nog niet bevestigd dat er sprake is van een broedermoord. Zij willen enkel kwijt dat er een 25-jarige man is aangehouden en dat het slachtoffer een man van 29 jaar is.
De godsdienstige overtuiging beïnvloedde elk aspect van hun dagelijks leven. Zelfs verjaardagen werden gevierd met Bijbelteksten in plaats van traktaties. Straf en tuchtiging werden gelegitimeerd door verwijzingen naar de Schrift, waarbij lijfstraffen onderdeel waren van de opvoeding.
Ellen Heijmerikx, toen nog een jong meisje, sloop eens op haar tenen haar slaapkamer uit. Stiekem ging ze boven aan de trap een gesprek zitten afluisteren. Een echtpaar had haar vader, een leider in de religieuze gemeenschap Noorse Broeders (door ex-leden vaak een sekte genoemd), om hulp gevraagd. "Die vrouw had al twaalf kinderen gekregen", zegt Ellen. "Ze kon niet meer. Haar lichaam was op, hoorde ik haar zeggen. Ze was doodmoe. Nog een kind krijgen kon ze niet verdragen. En ze vroeg mijn vader of het alsjeblieft klaar mocht zijn."
Vervolgens legde Ellens vader die vrouw geduldig uit dat haar lichaam niet aan haarzelf toebehoorde. Het was van haar man. Zij moest hem gehoorzamen. "Daar kwam nog bij dat ze alle kinderen van God moest aanvaarden. Deed je dat niet, dan kwam je in opstand tegen God. Het was een sleutelmoment in haar leven, zegt Ellen nu. Ze besefte dat ze een bestaan van totale gehoorzaamheid tegemoet zou gaan. Een gevoel van instinctieve weerstand kwam boven. Het zaadje van de onvermijdelijke breuk met de Noorse Broeders was geplant.
Spontaan en uitbundig zijn was verboden. Ze had een goede band met haar broer, Egbert, de moordenaar uit de titel van haar boek. Hij was acht jaar ouder. Na hem kwamen er drie zusjes, van wie Ellen de jongste is. Om medische redenen bleef het bij die vier kinderen. "Anders waren het misschien ook wel twaalf geworden, want voorbehoedsmiddelen zijn natuurlijk strikt verboden." Waar ze met een guitig lachje aan toevoegt: "Het zaad zou niet zijn verspild."
"We leefden heel strikt volgens de letter van de bijbel", zegt Ellen. "Geen televisie. Geen wereldse muziek, geen boeken. Meisjes en vrouwen moesten drie passen afstand houden van mannen. Tijdens samenkomsten, zoals dat heette, zaten de mannen vooraan en wij achterin de zaal. Ze moesten opgroeien als 'volmaakte' kinderen, zegt Ellen. "En dat werd ons niet alleen met geestelijke indoctrinatie bijgebracht, maar ook fysiek. We leerden het verschil tussen goed en kwaad door tucht. Door klappen. De blinde gehoorzaamheid werd er letterlijk in geslagen. Je leert je eigen gevoel uit te schakelen, je instincten te negeren. Goed is goed, kwaad is kwaad, er is geen middenweg."
Het was Egbert die de meeste klappen kreeg. "Mijn vader sloeg niet graag meisjes. Al deed hij het wel als het nodig was, althans nodig volgens de Noorse broeders."
Wie zijn de Noorse Broeders?
Een christelijke geloofsgemeenschap die in het begin van de 20ste eeuw werd gesticht in Noorwegen. Tegenwoordig heeft de beweging naar schatting tussen de 20.000 en 40.000 leden wereldwijd. In Nederland zouden er een kleine 2000 leden zijn. Vanwege de strenge opvatting van de bijbel wordt het geloof vaak 'sektarisch' genoemd. De gelovigen wijzen homoseksualiteit, abortus en voorbehoedsmiddelen af, en de leden hebben weinig contact met mensen van buiten de eigen kring. Sinds januari 2023 is het geloof in Nederland officieel erkend als kerkgenootschap. Tegenwoordig noemt de Nederlandse afdeling zich Brunstad Christian Church Nederland.
Ze herinnert zich een tekening die ze maakte. In dezelfde straat als waar ze woonden, in Beverwijk, zat een kapsalon. Daar hing een poster in het raam van een vrouw met keurig gekapt haar, 'een mooi pagekopje'. Ellen, nog geen tien jaar oud, pakte een stuk papier en tekende de vrouw op die poster na. "Ik werd geslagen en begreep eerst niet waarom. Bleek dat ik de zonde van aardse ijdelheid had begaan. En dat moest natuurlijk afgeleerd worden."
Volgens haar vader was dat in het geval van Ellen nog een bijna heilloze weg: "Toen ik een jaar of twaalf was, zei hij al tegen me dat ik nooit een goede vrouw zou worden. Ik was te nieuwsgierig. Ik stelde overal vragen over, gek werd hij ervan.
Wat haar ouders 'bezield' heeft, heeft wellicht te maken met de Tweede Wereldoorlog. "Mijn vader was in die jaren een tiener. Mijn moeder was iets ouder, een late tiener, een jonge vrouw al. Zware jaren. Ze moeten na het einde van de oorlog geloofd hebben in het verhaal van deze beweging, dat we op aarde al volmaakt konden worden. Dat we het begin waren van een wereld die vrede zou kennen. De buitenwereld was slecht, maar wij waren uitverkoren om het goede voorbeeld te geven aan de rest van de mensheid."
Een Vroegtijdige Breuk en een Schokkend Verleden
'Ik had genoeg van die achterlijke broeders' Als late tiener ging Ellen het huis uit. Ze ging in een kamer wonen die Egbert voor haar huurde. Toch duurde het nog een paar jaar voordat ze definitief met het genootschap brak. "Ik denk dat ik 24 was toen ik er definitief mee brak. Zij denken dan dat je voor de zonde bent gevallen. Maar ik had gewoon genoeg van al die achterlijke broeders met hun superieure, schijnheilige praatjes. Continu werden er meisjes seksueel misbruikt, en die werden dan geacht die broeders meteen weer te vergeven. Verschrikkelijk gewoon."
Ze ontmoette Harald, trouwde met hem in 1995. Samen kregen ze een zoon, inmiddels 26. In IJmuiden begonnen ze een bloemenwinkel, waarvan ze nu, na vele mooie jaren, afscheid aan het nemen zijn. Met haar jeugd had ze lang geleden afgerekend - althans dat dacht ze. Want toen kwam die schokkende mededeling die alles onverwacht overhoop gooide.
Wat daaraan vooraf ging: Egbert had in Nederland goed geboerd met de verkoop van zijn bedrijf, dat partytenten verhuurde. Hij was een nieuw leven begonnen in het Zuid-Amerikaanse land Belize, waar hij een luxe woning had laten bouwen. "Een schitterend huis", zegt Ellen. "Gebouwd met bouwmaterialen uit Europa en een hardhouten ombouw. Een paradijsje."
Egbert en zijn Verleden: Wraak en Geweld
Opeens had Egbert twee pistolen vast Op een avond in 2013 werd Egbert, toen hij thuiskwam met een prostituee aan zijn arm, belaagd door drie overvallers. Een ernstige mishandeling volgde. "Ze hebben hem voor dood achtergelaten." Egbert zocht hulp bij de politie, maar die haalden hun schouders op over het incident. "Op dat moment moet er iets bij hem geknakt zijn", zegt zijn zus.
In die jaren ging Ellen elk jaar naar Belize voor een vakantie bij haar broer. Heerlijke weken. Wandelen, varen, uitkijken over de zee en kletsen, eindeloos kletsen. In 2014, een jaar na die mislukte overval, zaten ze samen op de veranda te kletsen. Ze hadden rum gedronken, waren een beetje dronken geworden. Opeens stond Egbert voor haar met twee pistolen in zijn hand. Als ze ooit problemen kreeg, hoefde ze het maar te zeggen, hij zou het wel regelen. "En vervolgens begon hij te vertellen hoe hij wraak had genomen. Hij had gedegen onderzoek gedaan naar de daders. Hij had hulp ingehuurd. Wapens gekocht. En toen heeft hij die drie overvallers opgezocht en ze gedood."
Een schok, zegt Ellen. Totale ontreddering. Alles om haar heen kwam tot stilstand. Meer dan door de moordpartij zelf was ze verbijsterd over de manier waarop hij het vertelde. "Geen enkele wroeging. Hij leek er zelfs een beetje trots op te zijn. Zo deed je dat nu eenmaal, leek hij te denken. Hij had zijn zaken geregeld."
Tegelijk werd ze meegesleurd door een gevoel van ongemak. Niet over Egbert, maar over haarzelf. Over haar eigen normen en waarden, haar eigen instincten. "Langzaam bekroop me de vraag of mij dat ook zou kunnen overkomen. Kan ik in zo'n positie van woede en onmacht ook zo'n daad plegen? Want, ik moet daar eerlijk over zijn: ik herken in mijzelf ook die momenten van onredelijke woede. Voor haar roman, die voor een belangrijk deel gaat over Egbert én over het ontstaan van sektes in het algemeen (en die anders afloopt dan de werkelijkheid), stelde ze zichzelf die vraag: kon zij ook een moord plegen? Een duidelijk antwoord is moeilijk te geven, geeft ze toe. "Ik hoop het niet, maar ik sluit het niet uit. Er zijn omstandigheden waaronder je tot veel in staat bent."
Egbert was getekend door hun jeugd, zegt Ellen. "Er was in onze jeugd geen ruimte voor empathie, of gevoel, of emotie. Je werd geleerd je spontaniteit en instinct uit te schakelen. Je had goed en je had het kwaad, meer niet. En op kwade daden stond een straf."
Overigens wil ze benadrukken dat ze Egbert niet wil vrijpleiten. "Allerminst. Wat hij gedaan heeft, is afschuwelijk." Haar stem trilt van boosheid als ze vertelt dat Egbert, bij het verkopen van zijn bedrijf, zijn zakenpartner 'zeer sterk heeft benadeeld', om het zachtjes uit te drukken. "En ik vond die partner zo'n lieve man. Ik kwam er pas achter nadat Egbert het bedrijf al verkocht had. Ik vind dat echt minderwaardig en ik ben er ontzettend boos over. Vreselijk. Het tekent de twee gezichten van mijn broer. Hij kon ontzettend lief zijn, maar ook ongenadig hard. Dat heeft te maken met het uitschakelen van je gevoel, zoals het er vroeger in geslagen is.
Bestraft werd Egbert niet voor zijn daad in Belize. De politie heeft er zelfs nooit serieus onderzoek naar gedaan, voor zover Ellen weet. Begin 2020 werd Egbert ziek. Hij bleek prostaatkanker te hebben, met uitzaaiingen. Hij legde zich neer bij zijn lot. Echte pogingen om nog beter te worden, ondernam hij niet. In november 2020 overleed hij in Belize.
De Lange Nasleep van Strikte Opvoeding
Beschadigd door opvoeding Ellen is door het schrijven van het boek veranderd, denkt ze. "Ik heb ook gesproken met andere ex-leden van de Noorse broeders, en ze zeggen allemaal dat gevoel te herkennen van onredelijke boosheid en overdreven kunnen reageren. We zijn beschadigde mensen. Nu ik dat in mezelf kan herkennen, en erkennen, roep ik mezelf in momenten van boosheid tot de orde: reageer je niet een beetje te sterk? Sta je wel zo sterk in je recht als je denkt?" Ze leunt iets naar voren en zegt, vlak voordat ze in lachen uitbarst: "Dus je zit hier redelijk veilig."
tags: #broedermoord #in #streng #gereformeerd #gezin