Het Marcus-evangelie, het kortste van de vier evangeliën in de Bijbel, heeft een bijzondere impact op mij gehad sinds de zomer van 2021. De openheid, urgentie en kracht in de woorden van Marcus raken me diep en dagen me uit in het hier en nu. Deze oude teksten vormen de basis voor een kunstproject dat resulteert in een reeks schilderijen met uiteenlopende thema's, gebaseerd op het evangelie van Marcus. Mijn notitieboek puilt uit van de teksten en schetsen die ik heb gemaakt, variërend van beelden die aanzetten tot verstilling en bezinning tot die welke bruisen van energie en oproepen tot verandering. Dit project is meer dan alleen kunst; het is een persoonlijke reis die mijzelf in beweging heeft gebracht, met de ambitie om ook anderen te laten ervaren wat dit evangelie teweeg kan brengen.
De Kracht van Marcus' Woorden
Het Marcus-evangelie kenmerkt zich door een directe en krachtige vertelstijl. Jezus wordt neergezet als een man van actie, wiens woorden en daden mensen diepgaand beïnvloeden. De teksten nodigen uit tot reflectie en bieden handvatten voor een leven in geloof en dienstbaarheid.
Jezus' Oproep tot Volgen
Een centraal thema in het evangelie is Jezus' oproep om Hem te volgen. Zoals in Marcus 1:17 staat: ‘Kom, volg mij!’ Deze oproep wordt direct gevolgd door de actie van Jezus: ‘en direct riep hij hen’ (Marcus 1:20). Dit benadrukt de urgentie en de onmiddellijkheid van Jezus' roeping.
Reacties op Jezus' Leer
De leer van Jezus wekt uiteenlopende reacties op. Verbazing en bewondering, zoals in Marcus 1:27: ‘Iedereen was zo verbijsterd dat ze tegen elkaar zeiden: ‘Wat is dit allemaal? Een nieuwe leer met groot gezag!’ Maar ook weerstand en ongeloof, zoals wanneer de demonen uitroepen: ‘Wat hebben wij met jou te maken, Jezus van Nazaret? Ben je gekomen om ons te vernietigen?’ (Marcus 1:24).
Genezing en Vergeving
Jezus toont Zijn autoriteit door zieken te genezen en zonden te vergeven. Het verhaal van de verlamde man, die door vier mensen naar Jezus werd gebracht, illustreert dit treffend. Jezus vergeeft zijn zonden en geneest hem vervolgens, wat leidt tot verbazing en lofprijzing van God (Marcus 2:1-12). Dit benadrukt de goddelijke volmacht van Jezus om op aarde zonden te vergeven.
De Gevolgen van Jezus' Populariteit
De groeiende populariteit van Jezus leidt tot onbedoelde gevolgen. Na de genezing van een man die breeduit vertelt wat er gebeurd is, kan Jezus niet langer openlijk in steden verschijnen en moet hij zich terugtrekken op eenzame plaatsen (Marcus 1:45). Dit illustreert de uitdagingen die gepaard gaan met het verkondigen van het goede nieuws.
Jezus als Timmerman en Leraar
Marcus belicht Jezus' menselijkheid, met name zijn afkomst als timmerman uit Nazareth. Dit aspect wordt vaak benadrukt in relatie tot de verbazing en het ongeloof van zijn dorpsgenoten, die zijn wijsheid en wonderen niet konden rijmen met hun kennis van hem als ‘de timmerman, de zoon van Maria’ (Marcus 6:3).
Ongeloof in Nazareth
In Nazareth zelf ondervindt Jezus weerstand: ‘Ze namen aanstoot aan Hem’ (Marcus 6:3). De inwoners konden niet geloven dat de man die ze kenden als timmerman, zulke wonderen kon verrichten en zulke wijsheid bezat. Dit leidt tot de conclusie van Jezus: ‘Een profeet is niet ongeëerd, behalve in zijn eigen stad, onder zijn bloedverwanten en in zijn eigen huis’ (Marcus 6:4). Dit illustreert hoe bekendheid en afkomst soms een belemmering kunnen vormen voor het aanvaarden van Gods boodschap.
De Zending van de Twaalf
Jezus rust zijn leerlingen uit met kracht en autoriteit om Zijn werk voort te zetten. Hij zendt hen twee aan twee uit, met de opdracht om het goede nieuws te verkondigen en demonen uit te drijven (Marcus 6:7-13). Dit benadrukt het belang van gemeenschap en de uitbreiding van Gods Koninkrijk door de gezonden discipelen.
Herodes en de Moord op Johannes de Doper
Het evangelie van Marcus beschrijft ook de gebeurtenissen rond Koning Herodes en de moord op Johannes de Doper. Herodes had ontzag voor Johannes, maar gaf toe aan de druk van zijn vrouw Herodias en liet hem onthoofden (Marcus 6:14-29). Dit verhaal toont de morele corruptie en de politieke intriges van die tijd, en hoe zelfs religieuze leiders zich konden laten leiden door wereldse belangen.
Jezus' Autoriteit over de Natuur
Een indrukwekkend aspect van het Marcus-evangelie is Jezus' immense autoriteit, zelfs over de natuurkrachten. De gebeurtenis van de storm op het meer van Galilea illustreert dit krachtig.
De Storm op het Meer
Tijdens een boottocht met zijn leerlingen steekt er een hevige storm op. Terwijl Jezus slaapt, raken de leerlingen in paniek en roepen Hem wakker. Jezus spreekt de wind en het water bestraffend toe: ‘Zwijg! Wees stil!’ (Marcus 4:39). De storm bedaart onmiddellijk, wat leidt tot grote verbazing en de vraag van de leerlingen: ‘Wie is Hij toch, dat zelfs de wind en het water Hem gehoorzamen?’ (Marcus 4:41).
Geloof en Ongeloof
Jezus verwijt zijn leerlingen hun gebrek aan geloof: ‘Waarom hebben jullie zo weinig moed? Hebben jullie nog steeds geen geloof in mij?’ (Marcus 4:40). Dit benadrukt dat geloof essentieel is om de kracht van God te ervaren, zelfs te midden van de grootste gevaren. De gebeurtenis toont aan dat Jezus meer is dan een mens; Hij is de Zoon van God met goddelijke macht.
De Viskomst en de Voeding van de Menigte
Marcus beschrijft ook de wonderen van de overvloedige visvangst (Marcus 1:16-20, Marcus 4:35-41) en de voeding van grote menigten. De vermenigvuldiging van broden en vissen (Marcus 6:35-44, Marcus 8:1-9) laat zien dat Jezus kan voorzien in de behoeften van mensen, zowel geestelijk als materieel.
De Identiteit van Jezus
De centrale vraag die door het hele Marcus-evangelie loopt, is die naar de identiteit van Jezus. Wie is Hij werkelijk? Marcus presenteert Jezus als de Zoon van God, een titel die zowel door bovennatuurlijke wezens als door getuigen wordt uitgesproken.
Vragen over Jezus' Identiteit
Verschillende personen en groepen stellen vragen over Jezus. De demonen erkennen Hem als ‘de heilige van God’ (Marcus 1:24), terwijl anderen Hem verwarren met profeten zoals Elia (Marcus 6:15). De leerlingen zelf, na het stillen van de storm, vragen zich af: ‘Wie is Hij toch?’ (Marcus 4:41).
Jezus' Zelfbegrip
Jezus daagt zijn toehoorders uit om na te denken over wie Hij is. Hij spreekt over de Mensenzoon, een titel die zowel Zijn lijden als Zijn uiteindelijke heerlijkheid aanduidt (Marcus 2:10, Marcus 8:31). Het evangelie van Marcus toont een Jezus die zich bewust is van Zijn goddelijke missie en Zijn uiteindelijke offer.
Materiaalgebruik in het Project
Voor de realisatie van de schilderijen, die het Marcus-evangelie visueel vertalen, wordt gebruik gemaakt van acrylverf, water en oliekrijt. Deze materialen bieden de flexibiliteit om zowel de ingetogen momenten van bezinning als de energieke oproepen tot verandering weer te geven.