De deputaten van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) uiten hun diepe verdriet over de recente ontwikkelingen die hebben geleid tot het uitschrijven van een Algemene Vergadering door de kerkenraad van Rijnsburg. Volgens de deputaten resulteert de vorming van 'classes-in-opbouw' in een nieuwe kerkelijke structuur naast de reeds bestaande, wat een afscheid betekent van gemeenten waarmee tot nu toe een hartelijke band werd onderhouden.
Hoewel de deputaten de ervaren nood erkennen die gemeenten tot deze stap heeft gedwongen, stellen zij dat het kerkrecht van de CGK geen ruimte biedt voor het opbouwen van een nieuwe kerkelijke structuur binnen hetzelfde kerkverband. Zij beschouwen dit als de feitelijke creatie van een nieuw kerkverband, ook al wordt dit niet expliciet zo benoemd. De deputaten benadrukken dat, zolang er geen formeel oordeel is geveld dat de eenheid in belijden is verbroken, de principiële grond voor een definitieve scheiding ontbreekt. De huidige ontwikkeling leidt daardoor tot kerkelijke onduidelijkheid en brengt gemeenten in loyaliteitsconflicten.
De deputaten blijven bereid tot gesprek, maar wijzen erop dat alleen een generale synode bindende uitspraken kan doen voor het kerkverband. Zij kunnen deze weg, ondanks de erkende nood, niet zien als de uitweg die de Heere wijst, in het licht van wat Schrift en belijdenis leren over de kerk van Christus.
Gevolgen van de Nieuwe Structuur
De vorming van een tweede classicale structuur leidt tot aanzienlijke onduidelijkheid op diverse kerkelijke gebieden. Hieronder vallen de status van emeritaatverlening, het vertrek en de ontvangst van beroepen predikanten, en het examen van kandidaat-predikanten. Collega's die voorheen nauw samenwerkten en van elkaar leerden, zullen elkaar niet meer ontmoeten, wat kan leiden tot het sluiten van meer kansels. Het meest ernstige gevolg is echter dat tal van middengemeenten, die zich eveneens houden aan Schrift, belijdenis, kerkorde en synodale besluiten, in een loyaliteitsconflict zullen geraken. Zij zullen zich vroeg of laat gedwongen zien tot een keuze die kan leiden tot een scheuring binnen de eigen gemeente.
De Kern van het Conflict: Eenheid in Belijden
Het meest complexe aspect van de situatie is niet wat de Algemene Vergadering wel heeft uitgesproken, maar wat zij niet heeft uitgesproken. Dit betreft hetgeen naar de mening van de deputaten een formeel definitief uiteengaan zou rechtvaardigen: het ontbreken van eenheid in belijden met de Christelijke Gereformeerde Kerken die zich niet binden aan het nieuwe synodale verband. Hoewel wordt gesteld dat het gezag van de Schrift in het geding is - een aantasting die inderdaad aan het fundament van de kerk raakt - heeft de generale synode van de CGK dit oordeel nooit geveld, en wordt het ook nu door 'Rijnsburg' niet onderbouwd.
De Algemene Vergadering lijkt het andere deel van de kerken te accepteren als een gegeven, waarmee afspraken te maken zijn over samenwerking. Echter, zolang men zich niet als deelnemer bij 'Rijnsburg' voegt, staat de christelijk-gereformeerde identiteit (trouw aan Schrift en belijdenis) van de andere kerken op zijn minst ter discussie. Het feit dat het ging om een 'Algemene Vergadering van de Christelijke Gereformeerde Kerken' duidt op een diffuus spreken over het kerkverband. Men blijft ervan spreken, maar er zijn volgens 'Rijnsburg' binnen dit verband nu twee 'groepen' kerken. Dit roept de vraag op waarbinnen zich de kerk van Christus bevindt, van wie juist in deze weken Zijn diepe weg wordt herdacht om zondige mensen met God en elkaar te verzoenen.
De deputaten duidden deze ontwikkeling eerder zo dat hiermee feitelijk een nieuw kerkverband ontstaat. Zij kunnen dit ook nu niet anders zien, aangezien het kerkrecht geen ruimte biedt voor het opbouwen van een nieuwe kerkelijke structuur binnen hetzelfde kerkverband. De komende tijd zal bovendien moeten uitwijzen of er een geestelijk-kerkelijke basis kan zijn voor activiteiten als de theologische opleiding en de zending, waarvan men een gezamenlijke voortzetting wenst.
Het Deputaatschap Diaconaat: Werkzaamheden en Visie
Het Deputaatschap Diaconaat CGK speelt een cruciale rol binnen de kerkelijke organisatie. De diaconaal consulent, een rol die vergelijkbaar is met een kerkenraad, werkt onder de verantwoordelijkheid van dit deputaatschap. De opdracht voor het deputaatschap wordt gegeven door de Generale Synode, waarbij de principes zijn vastgelegd in de Bijbel, hoewel elke tijd om een nieuwe invulling vraagt.
Belangrijkste Taken en Thema's
De belangrijkste taken van het deputaatschap Diaconaat omvatten in hoofdlijnen het bezinnen op thema's als barmhartigheid, gerechtigheid en duurzaamheid, en het uitdragen hiervan. Dit gebeurt concreet door het ondersteunen van projecten, waarbij gemeenten projecten via het diaconaat adopteren. Daarnaast lanceert het deputaatschap noodhulpen en zorgt het ervoor dat deze gelden op de juiste plek terechtkomen. Een andere belangrijke taak is het begeleiden van missionaire diaconale werkers (MDW'ers).
Het deputaatschap helpt kerkenraden en predikanten bij inspiratie op diverse diaconale thema's:
- Barmhartigheid: Hoe help je wie geen helper heeft, zowel als gemeente als individuele gelovige? Inspiratie wordt onder andere gehaald uit Jezus’ verhaal van de barmhartige Samaritaan.
- Gerechtigheid: God zet de dingen recht voor ons en met ons, naar Zijn bedoeling. De missie van Jezus Christus was het herstellen van de relatie van God met ons, maar ook de relatie met elkaar. Dit heeft te maken met onze levenshouding en het recht willen zetten van onrecht in deze wereld. Een inspirerende gelijkenis hiervoor is die van de rijke man en de arme Lazarus.
- Duurzaamheid: God geeft ons veel mogelijkheden, talenten, Zijn prachtige schepping, grondstoffen en hulpbronnen.
Projecten en Noodhulp
Er zijn ongeveer veertig projecten waarin handen en voeten worden gegeven aan deze diaconale thema's. Deze projecten zijn verbonden met het zendingswerk, met MDW'ers of met initiatieven uit de kerken. Het diaconaat wil zeggen: de daad bij het woord voegen. Deze projecten dienen tevens als oefenplekken. Het deputaatschap begeleidt plaatselijke gemeenten die een project adopteren en er soms met een groep jongeren of gemeenteleden een reis naartoe maken.
Meerdere keren per jaar wordt een noodhulp uitgezet. Dit jaar is dat voor Sulawesi, waar (opnieuw) een aardbeving veel kerken en huizen zwaar beschadigde. Recent startte ook een noodhulp voor Tigray, Ethiopië, waar veel mensen vluchtten voor het geweld in de regio. Om de lijntjes kort te houden en de overhead te beperken, wordt in Sulawesi de hulp via de zusterkerken (GTM) laten lopen.
Ervaringen en Toepassing
In de gemeente van Rotterdam, waar ds. G. Drayer twaalf jaar predikant was, hielp hij bij het opzetten van een diaconaal-missionair project (Open Arms). De nood van veel buurtbewoners spoorde aan tot het uitdelen van voedselpakketten, het bieden van materiële en geestelijke hulp, en het samenbrengen van mensen. Hier zag hij het belang van relaties en het verbinden met mensen, wat deuren en harten opent, ook voor het Evangelie. Er werden Alpha-cursussen aangekondigd, die in flinke aantallen bezoekers trokken, en velen vonden hun weg naar de diensten. Een tweedehands winkel liep ook erg goed. Een voorbeeld hiervan is een man van rond de dertig die net ontslagen was, een 'illegale' vriendin had met wie hij een baby deelde. Hij zag het niet meer zitten, dacht dat de duivel in zijn lijf zat en vroeg om hulp. Na gebed, wat hem enorm hielp, kreeg hij uit de tweedehands winkel alle babyspullen die hij nodig had.
Toen de plek voor diaconaal consulent vrijkwam na het emeritaat van ds. Gé Drayer, ontstond het verlangen om de geleerde lessen van Open Arms op grotere schaal toe te passen. Als 'vrijgesteld' predikant mist hij de directe band met de gemeente, het lopen van pastorale trajecten, het geven van huwelijks- of belijdeniscatechese, of het preken door een bijbelboek heen.
Rol van de Diaconaal Consulent
Hoewel ds. G. Drayer nog steeds voorgaat in diensten, ook specifieke diaconale diensten waarvoor hij gevraagd kan worden, ligt zijn focus op een breder werkterrein. Hij ziet veel van het werk in Gods koninkrijk, zowel binnen Nederland als daarbuiten. Diaconale diensten zijn diensten waarin een thema wordt behandeld of de principes voor het adopteren van een project worden uitgelegd.
Dit is het echte probleem binnen de CGK (Christelijk Gereformeerde Kerken)
Ondersteuning en Organisatie
Het kantoorteam van deputaten Diaconaat heeft per 1 maart versterking gekregen van Daan Prins als assistentconsulent voor zestien uur per week, naast zijn huidige werkzaamheden voor het secretariaat van het Dienstenbureau. Daan Prins heeft theologie gestudeerd en is lid van De Open Hof in Scherpenzeel. Hij ziet zijn nieuwe functie als een mooie bijdrage aan het Bijbelse werk om naar naasten in nood om te zien.
Sinds 2 december werkt het deputaatschap kerkorde en Kerkrecht weer op volle sterkte. Naast herbenoemingen van drie deputaten, werden vijf nieuwe deputaten benoemd. De samenstelling van het deputaatschap is als volgt:
- Drs. D.J.T. Hoogenboom
- Drs. R. Jansen
- Mr. A. Rouvoet
- Prof. dr. H.J. Selderhuis
- Drs. W. van ’t Spijker
- Mr. J.C. Tebrugge
- Drs. A.J. van der Toorn
- Drs. J. van Vulpen
Voorzitter is drs. A.J. van der Toorn, tweede voorzitter is mr. J.C. Tebrugge en secretaris is drs. W. van ’t Spijker. Mw. drs. M. Renkema-Hoffman fungeert als consulent kerkrecht.
Dienstenbureau en Faciliteiten
De deputaten landelijke kerkelijk bureau zijn verantwoordelijk voor de taken die zijn ondergebracht bij het Dienstenbureau. Dit omvat het verlenen van secretariële, redactionele en administratieve assistentie aan kerken, classes, particuliere synodes, generale synodes en deputaatschappen. Het Dienstenbureau is gevestigd in de Pniëlkerk aan de Ghandistraat 2 te Veenendaal. De centrale locatie biedt goede faciliteiten voor vergaderingen van kerkelijke organisaties.
Betrokken Deputaten en Projecten
De volgende personen vertegenwoordigen de deputaten:
- C.J. van Amerongen (voorzitter)
- E. Hartog-van Halteren (namens deputaten Diaconaat)
- G. Drayer (namens deputaten Zending)
Enkele van de ondersteunde projecten zijn:
- Burundi: Opvangcentrum straatkinderen
- Brazilië: Werkvoorbereidingstraject straatjongeren
- Botswana: Hoop voor Sanjongeren
Praktische Diaconale Ondersteuning
Het diaconale werkveld is breed en roept soms vragen op die niet altijd in de plaatselijke diaconie beantwoord kunnen worden. Diaconaal consulenten bieden toerusting en advies. Er is behoefte aan achtergrondinformatie en praktische tips over diaconale thema's, waarvoor informatie en inspiratie beschikbaar is. De rol van de diaken in de kerk is essentieel; meer informatie over hun taak, profiel en hoe diaconaat in de CGK is geborgd, is beschikbaar.
Rondom de Projecten
De kerken geven gul en met regelmaat voor mensen die lijden onder rampen. Diaconaat coördineert deze noodhulp en zorgt voor de juiste besteding van de giften. De hulpverleningszondag, ingesteld na de watersnoodramp van 1953, valt altijd op de eerste zondag van februari en staat in het teken van hulp aan de naaste in nood.
Meer informatie over de inkomsten per project, de criteria voor projectselectie en de werkwijze van het diaconaat is beschikbaar. Men kan op de hoogte blijven via de nieuwsbrief CGK Diaconaat.
Evangelisatie en Missionair Werk
Het doel van gemeente-zijn is de verkondiging van Gods grote daden. Deputaten evangelisatie hebben het verlangen dat alle kerken leven uit de overtuiging dat God hen roept missionair te zijn in hun omgeving. Vanuit de bijdrage per lid wordt toerusting, advies en ondersteuning geboden door het missionaire team op het Dienstenbureau, om zo de Grote Opdracht van Christus zo goed mogelijk te vervullen en nieuwe mensen Christus te laten kennen.