Het documentatiecentrum van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) fungeert als het geheugen van de kerk, zowel plaatselijk als landelijk. Net zoals individuen hun persoonlijke documenten bewaren, zo bewaart de kerk haar archieven die onder andere notulen van de kerkenraad, belangrijke correspondentie, afspraken over verkiezingen, regels voor organisten, doopgegevens en overlijdensakten bevatten. Vaak benoemt de kerkenraad een archivaris om het archief te organiseren, aan te vullen en te onderhouden. Een inventarislijst is daarbij een essentieel hulpmiddel om snel informatie te kunnen vinden, zoals een doopdatum of een regeling uit het verleden.
Ontstaan van de Christelijke Gereformeerde Kerken
De Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK) zoals die vandaag de dag bestaat, is ontstaan in 1892, het jaar van de Vereniging. Echter, een CGK bestond al eerder, namelijk de kerken die in 1834 voortkwamen uit de Afscheiding. De Afscheiding was een reactie op de verandering van de Hervormde Kerk in een genootschap dat kenmerken van de valse kerk vertoonde. De afgescheidenen braken hiermee en beschouwden zichzelf als de voortzetting van de ware kerk.
In 1886 voegde zich een nieuwe groep bij de kerken die voortkwamen uit de Afscheiding. Deze groep was vertrokken uit de Nederlands Hervormde Kerk (NHK) en stond bekend als de doleantie. Deze dolerende kerken wilden geen breuk met de NHK, maar wel met de besturen ervan. Zij zagen zichzelf als de wettige voortzetting van de Hervormde Gemeenten. Een belangrijke figuur binnen de Doleantie was Abraham Kuyper.
De afgescheiden en dolerende kerken besloten al snel tot een vereniging, die in 1892 moest plaatsvinden. Een belangrijke tegenstander van Kuyper was F.P.L.C. van Lingen, die aanvankelijk Kuyper steunde, maar waarschuwde voor het gevaar van mensverafgoding. Van Lingen werd kritisch ten opzichte van de CGK en hun idee van afscheiding.
De oprichting van de CGK in 1892
Tegenstanders van de vereniging, waaronder F.P.L.C. van Lingen, riepen de synode op om de vereniging nog niet door te zetten. Van Lingen organiseerde een bijeenkomst op 20 juli 1892 in Utrecht, waar vertegenwoordigers van groepen die niet met de vereniging mee wilden gaan, samenkwamen. De groep die besloot de CGK voort te zetten, was aanvankelijk klein, met slechts 3 gemeenten. Echter, de groei was snel: in 1893 waren er al 8 gemeenten en tien jaar later 68.
Deze groei werd mede gestimuleerd doordat men de oude beginselen van de Afscheiding wilde behouden en een eigen kerkelijke opleiding opstartte om niet afhankelijk te zijn van de Vrije Universiteit (VU). De opleiding vestigde zich uiteindelijk in 1919 in Apeldoorn.
Belangrijke beginselen en leerstellige discussies
Binnen de CGK waren er belangrijke beginselen, waaronder eerbaarheid, wat inhield dat de leer in de prediking gezond moest zijn en het Woord onberispelijk. In 1901 werd besloten de gegroeide CGK op te delen in 7 classes, die tweemaal per jaar bijeenkwamen. Deze gezamenlijke vergaderingen werden als essentieel beschouwd om de eenheid te bewaren, aangezien er aanzienlijke meningsverschillen bestonden.
Discussiepunten waren onder andere het gebruik van het dankgebed bij de doop in een tijd van debat over de veronderstelde wedergeboorte, en de beoordeling van het burgerlijk en kerkelijk recht, met name het huwelijksrecht. Ook was er geen eenduidigheid over de beschouwing van doop en wedergeboorte. Deze interne verschillen verdwenen echter grotendeels bij de gezamenlijke confrontatie met de opvattingen van Kuyper.
Relaties met andere kerkgenootschappen
In 1910 deden de Gereformeerde Kerken (GK), de kerken die wel met de vereniging waren meegegaan, een verzoek tot samenspreking met de CGK. Dit verzoek werd afgewezen. De CGK stelde dat de vereniging in 1892 het werk van God uit 1834 had miskend en dat een samengaan onmogelijk was, aangezien de CGK de wettige voortzetting waren van de GKN. De leerstellige verschillen werden eveneens als te groot beschouwd.
De CGK gaven aan dat alle gereformeerden zich moesten voegen bij de CGK. Dit standpunt zorgde voor discussie binnen de CGK, met name omdat men zich historisch meer verwant voelde met de Gereformeerde Gemeenten (GG). Dit punt werd afgezwakt door te stellen dat de eerdere stelling alleen gold voor de GK en niet voor de GG. Dit leek de gesprekken te openen, en op de CG-synode van 1922 werd besloten de samensprekingen voort te zetten. Echter, in 1928 braken de GG de gesprekken af wegens vermeende onvoldoende eenheid tussen de gemeenten.
De CGK ondernamen in 1947 een tweede poging tot samenspreking, nadat de GK dit in 1933 ook al hadden geprobeerd. De CGK weigerden opnieuw, met verwijzing naar kerkrechtelijke, dogmatische en praktische verschillen. Bovendien was men ervan overtuigd dat de eigen kerkelijke beginselen, gebaseerd op de Reformatie, schriftelijk betrouwbaar en confessioneel zuiver waren.
Consolidatie en groei van de CGK
De periode tussen 1920 en 1945 was voor de CGK een tijd van consolidatie. Mede door de activiteiten van K. Schilder groeide het kerkelijk bewustzijn. De blik werd meer naar buiten gericht, met aandacht voor zending en politiek, wat eveneens bijdroeg aan een sterker kerkelijk bewustzijn.
Referenties en documentatie
Het documentatiecentrum bevat diverse verwijzingen naar artikelen, periodieken en preken die betrekking hebben op de Christelijke Gereformeerde Kerken, met een specifieke focus op de gemeente in Zwartsluis. Deze documentatie omvat:
- Krantenartikelen over het kerkgebouw, de opheffing van de preekplaats Zwartsluis, en de geschiedenis van de gemeente.
- Contactbladen en kerkbladen van CGK Zwartsluis.
- Preken op cassette en in audio (MP3), evenals video-opnames van preken.
- Artikelen uit "De Wekker" die de stichting van de gemeente in Zwartsluis, de ledenaantallen, de bouw van kerkgebouwen en jubilea beschrijven.
- Artikelen over de classis Zwolle en de contacten tussen CGK Hasselt en NGK Zwartsluis.
- Verwijzingen naar de Generale Synodes van Zwartsluis (1848-1867).
- Artikelen over de verdwijning van de Christelijke Gereformeerde Kerk in Zwartsluis.
- Schriftelijke preken van diverse predikanten, waaronder Ds. G. Blom, Kandidaat J. de Jong, Ds. J. Kampman, en Prof. dr. W.H. Velema, vaak met vermelding van de datum en locatie (Zwartsluis).
- Artikelen over de familie Ymker, hun betrokkenheid bij kerkelijke activiteiten en zending.
- Connect artikelen met meditaties en nieuws over studenten Theologische Universiteit Apeldoorn.
De collectie documentatie biedt een gedetailleerd inzicht in de ontwikkeling, de interne discussies en de plaatselijke geschiedenis van de Christelijke Gereformeerde Kerken, met name in relatie tot Zwartsluis.
tags: #documentatiecentrum #christelijke #gereformeerde #kerken