De verering van Maria, de Moeder Gods, kent vele vormen en gebruiken die tot uiting komen in gebeden, gezangen, beelden, schilderijen en iconen in kerken en thuis. Het is belangrijk deze verering niet te verwarren met aanbidding. De gebruikelijke aanduiding is "bidden tot" Maria, wat volgens de leer van de betreffende kerken niet betekent dat Maria wordt aanbeden - aanbidding is immers voorbehouden aan God. Het betekent het bidden tot God via Maria.
In het Westen is de rozenkrans een veelgebruikt gebed, naast andere gebeden zoals litanieën, het angelus en het memorare. Bedevaartplaatsen over de hele wereld trekken jaarlijks vele pelgrims. Bekende plaatsen in België zijn Scherpenheuvel, Banneux en Beauraing. In Nederland zijn de Zoete Moeder van 's-Hertogenbosch en de Sterre der Zee in Maastricht populair, evenals 'Onze Lieve Vrouw van Renkum', Onze-Lieve-Vrouwe ter Nood in Heiloo en Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in Warfhuizen. De maanden mei en oktober zijn in de katholieke kalender bijzonder toegewijd aan Maria. Ook dragen diverse bloemen en planten haar naam of een naam die met haar verering verband houdt, zoals madeliefjes, die in het zuiden algemeen bekend staan als meizoentjes ter ere van Maria.
De verering van Maria wordt door christenen uit de Reformatie, met name door Calvijn en de meeste protestantse kerken, beschouwd als een vorm van afgodendienst.
De Pachamama-controverse tijdens de Amazonesynode
De Amazonesynode, die van 6 tot 27 oktober werd gehouden, bracht een opmerkelijke controverse met zich mee rondom de Pachamama. Deze controverse kan worden gezien als een nieuwe interpretatie van de uitspraak "Wie ben ik om te oordelen?" van Paus Franciscus. De manier waarop katholieken reageren op bepaalde uitingen, zoals de Pachamama-beeldjes, kan veel zeggen over hun standpunten binnen de kerk.
Wat is Pachamama?
De Pachamama is een vrouwelijke vruchtbaarheidsfiguur die Moeder Aarde voorstelt en vereerd wordt door volkeren in de Andes en delen van de Amazone. In de context van de synode werden kleine beeldjes van een naakte zwangere vrouw, die de Pachamama voorstelden, een bron van discussie. Deze beeldjes verschenen voor het eerst tijdens een inheemse gebedsdienst in de Vaticaanse tuinen op 4 oktober, met aanwezigheid van Paus Franciscus, en doken later op in de kerk van Santa Maria in Traspontina bij het Vaticaan.
Controverse en reacties
Vanaf het begin zorgden de beeldjes voor hevige controverse onder traditionalistische en conservatieve katholieken. Zij zagen de aanwezigheid ervan in het Vaticaan in het uiterste geval als een semi-demonisch symbool van heidense afgodsdienst, of meer gematigd als een uiting van het aannemen van inheemse zaken zonder de "zuivering" die emeritus-paus Benedictus XVI benadrukte voor de interactie met culturen.
Op 21 oktober werden de beeldjes gestolen uit de kerk van Traspontina en in de Tiber gegooid door een persoon die zich "pater David" noemde en beweerde familie van Benito Mussolini te zijn. Hij verklaarde de Kerk hiermee te willen beschermen tegen "satanisme". De Italiaanse militaire politie bracht de beeldjes later terug naar het Vaticaan, hoewel er geen bewijs van hun aanwezigheid was bij de slotmis van de synode.
Debat en interpretaties
Na de synode leefde het debat over de betekenis van de beeldjes voort. Sommigen probeerden vol te houden dat het voorstellingen waren van het bezoek van Maria aan Elisabet, terwijl anderen het afgodsbeelden noemden. Vaticaanse woordvoerders beweerden dat het inheemse verbeeldingen waren zonder religieuze betekenis. Dit werd later betwist, aangezien inheemse culturen over het algemeen geen onderscheid maken tussen het heilige en het profane.
Paus Franciscus leek de controverse te willen beëindigen door te refereren aan "Pachamama" en te stellen dat de weergave van de beeldjes geen "intentie had tot afgoderij". Desondanks bleef Pachamama een belangrijk onderwerp in de Italiaanse media. Het is opmerkelijk dat weinig westerse journalisten de inheemse volken zelf hebben gevraagd naar de betekenis van het beeld.
Vergelijking met "Wie ben ik om te oordelen?"
De controverse rond de Pachamama wordt vergeleken met de uitspraak van Paus Franciscus: "Wie ben ik om te oordelen?". Deze zin, uitgesproken in 2013, vatte de geest van zijn pontificaat samen: niet-dogmatisch, niet-veroordelend, pastoraal en genereus, met nadruk op het ontmoeten van mensen waar ze zijn. Afhankelijk van het perspectief wordt dit gezien als een frisse wind of een zorgwekkende houding ten opzichte van de waarheid.
Verering van Maria's Zeven Smarten
Op 15 september, daags na het feest van Kruisverheffing, gedenkt de Katholieke Kerk de zeven smarten van Maria. Dit gebruik stamt uit het oosters christendom en werd in de middeleeuwen in de westerse kerk overgenomen. Een speciale dag ter herdenking van haar lijden werd voor het eerst ingesteld door de Provinciale Synode van Keulen in 1413, als reactie op de iconoclastische activiteiten van de Hussieten.
De Zeven Smarten
Vanwege de symbolische betekenis van het getal zeven werden zeven smarten van Maria onderscheiden:
- De lijdensvoorzegging door Simeon (Lc. 2:34-35)
- De vlucht naar Egypte (Mt. 2:13)
- Het verlies van het goddelijk Kind in de tempel (Lc. 2:43-45)
- De ontmoeting met haar kruisdragende Zoon (Lc. 23:25)
- Jezus sterft aan het Kruis (Joh. 19:25)
- Maria ontvangt haar gestorven Zoon (Mt. 27:57-59)
- Maria bij de graflegging van Jezus (Joh. 19:40-42)
Servieten van Maria en Iconografie
De Orde der Servieten van Maria, opgericht in 1233, bevorderde de devotie tot de zeven smarten van Maria. Iconografisch wordt Onze Lieve Vrouw van Smarten vaak weergegeven met zeven zwaarden die haar hart doorboren. Een bekende weergave is de Piëta, waarop Maria het lichaam van haar Zoon op schoot heeft. Ook beelden van een wenende Maria komen veel voor.
Feest van de Zeven Smarten
Het feest van de Zeven Smarten werd oorspronkelijk door de Servieten van Maria ingesteld en kreeg in 1688 officiële goedkeuring van Paus Innocentius XI. Paus Benedictus XIII schreef het feest in 1727 voor de gehele Kerk voor. Paus Pius VII bepaalde in 1814 de datum op 15 september, aansluitend op het feest van Kruisverheffing.
Onze Lieve Vrouw van Smarten is patrones van Slowakije, de staat Mississippi (VS) en de Italiaanse stad Mola di Bari. In Nederland zijn kerken aan haar gewijd in Oud-Zevenaar, Roosendaal, Bergharen en Hoorn.
Beeldjes van een gezin met pasgeboren baby
Naast religieuze beeldjes bestaat er ook een markt voor beeldjes die geboortes vieren. Een beeldje van een gezin met een pasgeboren baby kan een blijvende herinnering zijn. Deze beeldjes zijn verkrijgbaar in realistische en abstracte vormen, met gezinnen die al meerdere kinderen hebben of waarbij de baby de eerste is.
Het is mogelijk om een persoonlijke tekst op de sokkel van het beeldje te laten aanbrengen, bijvoorbeeld de namen van de kinderen. De beeldjes kunnen online besteld worden of bekeken in een showroom. De levertijd is meestal binnen 2 werkdagen, met 5 dagen indien een tekstplaatje is besteld. Spoedlevering of afhaling is ook mogelijk.
