De stichting Levenseindekliniek heeft een significante mijlpaal bereikt in haar streven naar vergoeding door zorgverzekeraars. Een gerichte brievenactie, geïnitieerd door de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie (NVVE), heeft ertoe geleid dat alle zorgverzekeraars de kosten van de kliniek nu vergoeden of bereidheid daartoe tonen. Dit succes verzekert de toekomst van de Levenseindekliniek en maakt verdere brievenacties overbodig.
Het initiatief van de NVVE om de Levenseindekliniek vergoed te krijgen, begint langzaam maar zeker vruchten af te werpen. VGZ wil tot een overeenkomst komen, DSW wil praten en datzelfde geldt voor Zorg en Zekerheid. De actie onder de 147.000 leden van de NVVE om de Levenseindekliniek vergoed te krijgen, werpt steeds meer vruchten af. De brievenactie van de NVVE om de Levenseindekliniek vergoed te krijgen, leidt langzaam maar zeker tot een veranderde houding van de verzekeraars. VGZ heeft een overeenkomst gesloten met de kliniek. Brieven aan deze verzekeraar en aan de bij haar aangesloten merken Univé, IZA, IZZ, UMC en Cares Gouda zijn dus niet meer nodig. Nu vergoedt alleen nog Menzis die kosten. De andere verzekeraars weigeren. De NVVE komt in actie om euthanasie via de Levenseindekliniek door de zorgverzekeraars vergoed te krijgen.
De meningen over de meest effectieve route naar de legalisering van hulp bij zelfdoding zijn sterk verdeeld. Er moeten nog aanzienlijke obstakels worden overwonnen voordat hulp bij zelfdoding straffeloos kan worden verleend aan personen die hun leven als voltooid beschouwen.
De Rol van Initiatiefgroepen en Debatten
Op 28 november heeft de initiatiefgroep Uit Vrije Wil symbolisch haar gedachtegoed overgedragen aan de NVVE, in een ceremonie die werd vergeleken met het overdragen van een fakkel. Directeur Petra de Jong van de NVVE heeft toegezegd zich onverminderd in te zetten voor hulp aan mensen die hun leven als voltooid ervaren, de specifieke doelgroep van Uit Vrije Wil.
Tijdens een symposium over het serieuze onderwerp ‘Hulp is geen misdaad’ werden de toon verzacht door optredens van zowel Paul van Vliet als Dominee Gremdaat. Op donderdag 21 november 2013 sprak Esther Pans, advocaat gespecialiseerd in aansprakelijkheid, op het NVVE-symposium ‘Hulp is geen misdaad’ over de juridische context van artikel 294 van het Wetboek van Strafrecht.
De Coöperatie Laatste Wil (CLW) heeft acht regionale bijeenkomsten georganiseerd, die in totaal 330 belangstellenden trokken. Zelfdoding zou geen eenzame handeling moeten zijn, maar een waarbij men gesteund wordt door dierbaren. Artikel 294, lid 2 van het Wetboek van Strafrecht maakt dit echter onmogelijk; wie als niet-arts hulp biedt, is strafbaar.
Het NCRV/KRO-programma DEBAT OP 2 hield op woensdagavond 2 oktober 2013 een live debat over hulp bij zelfdoding, geleid door Arie Boomsma. In een indrukwekkend slotwoord drong Albert Heringa op de tweede dag van zijn proces aan op wettelijke ruimte voor hulp bij zelfdoding door naasten.
Juridische Kwesties en Rechtszaken
Het Openbaar Ministerie (OM) gaat in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank inzake hulp bij zelfdoding. De rechtbank had Albert Heringa schuldig bevonden, maar hem geen straf opgelegd. Albert Heringa werd schuldig bevonden zonder straf.
In Zutphen is de rechtszaak tegen Albert Heringa begonnen. Heringa wordt ervan verdacht zijn 99-jarige moeder de pillen te hebben verstrekt waarmee zij een einde aan haar leven maakte. Dinsdag 24 september was Albert Heringa te gast bij Nieuwsuur.
Albert Heringa presenteerde op woensdag 25 september zijn boek ‘De laatste wens van Moek’. Op maandag 30 september werd het programma Een daad van liefde uitgezonden. Het programma was op maandag 30 september om 23:00 uur te zien op Ned. 2.
Medische en Ethische Overwegingen
Euthanasie en hulp bij zelfdoding kwamen in 2012 vaker voor dan in 2011. Het aantal meldingen steeg van 3695 naar 4188, een toename van 13%. Deze stijging, die sinds 2006 gaande is, zet zich voort.
Pam Kaspers promoveerde in september aan de Vrije Universiteit Amsterdam met haar proefschrift over Zorg rond het Levenseinde. Zij ondervroeg hierbij onder andere meer dan 5000 NVVE-leden. Op maandag 30 september vond een ronde tafel plaats over de euthanasiewet, waarin ook de Levenseindekliniek meerdere keren ter sprake kwam.
De NVVE is zeer verheugd over het besluit van minister Schippers om een ‘commissie van wijzen’ in te stellen. Deze commissie zal onderzoek doen naar de mogelijkheden voor mensen met een stervenswens die momenteel niet onder de euthanasiewet vallen.
De Erfenis van Els Borst
In de documentaire ‘De erfenis van Els Borst’ van Jessica van Tijn en Pamela Sturhoofd, wordt geschetst hoe een wet meer is dan een geschreven regel en soms letterlijk het verschil tussen leven en dood kan betekenen. De documentaire biedt een beeld van de politieke nalatenschap van voormalig arts, zorgbestuurder en minister van Volksgezondheid Els Borst.
Gedurende haar ministerschap (1994-2002) tekende Borst meer dan honderd wetten, waaronder wetten ter ontmoediging van tabaksgebruik en de wereldberoemde euthanasiewet. Kenmerkend voor haar waren haar pragmatisme en onwrikbare morele kompas in complexe medisch-ethische vraagstukken. Zo zorgde zij in 1996 voor een versnelde invoering van de combinatietherapie met hiv-remmers, met de opmerking dat patiënten die sterven geen tijd hebben om vijf jaar te wachten op testen.
Een bijzonder geval dat in de documentaire naar voren komt, betreft een jonge vrouw met een dalende medische toestand die zonder long-levertransplantatie nog slechts enkele maanden te leven had. Midden jaren 90 schreef zij aan minister Borst met het verzoek om een uitzondering voor een dubbele transplantatie, en indien dit niet mogelijk was, hoopte zij op een wetswijziging. Minister Borst reageerde met een brief waarin zij het ziekenhuis verzocht de mogelijkheid van een dubbele transplantatie opnieuw te onderzoeken. Uiteindelijk werd de transplantatie mogelijk gemaakt, wat niet alleen deze patiënt redde, maar ook de weg vrijmaakte voor soortgelijke dubbele orgaantransplantaties in de toekomst.
Reina Foppen, die eind jaren 80 te horen kreeg dat ze hiv-positief was en een beperkte levensverwachting had, dankt haar huidige leeftijd (ruim boven de zestig) aan de inzet van Els Borst. Foppen benadrukt in de documentaire dat Borst zich sterk heeft gemaakt voor het versneld toelaten van nieuwe medicijnen voor hiv-patiënten en het vastleggen van de effectiviteit en bijwerkingen daarvan, wat een schat aan informatie opleverde.
Van Tijn en Sturhoofd hebben voor de documentaire eerst in kaart gebracht wat Borst tijdens haar ministerschap heeft bereikt, waarna zij de meest aansprekende onderwerpen hebben uitgewerkt. Naast de euthanasiewet, richt de documentaire zich ook op minder bekende zaken, zoals de eerdergenoemde brief van een ernstig zieke jonge vrouw.
De Politieke Context en Moord op Els Borst
Els Borst liet zien dat een betere wereld begint bij jezelf. Het is ironisch dat een vrouw die zo krachtig streed voor het recht op een menswaardig einde, zelf een mensonwaardig einde vond. Op 8 februari 2014 werd zij in haar garage vermoord door psychiatrisch patiënt Bart van U. De documentaire benoemt deze moord openlijk als een politieke moord, met een politiek motief.
Van Tijn stelt dat het klimaat waarin dit gebeurde van belang is. De conservatieve krachten, met name christelijke partijen, hebben destijds zeer negatief over Borst gesproken, haar afschilderend als ‘de duivel’. Dit illustreert hoe gevaarlijk verharde politieke retoriek kan zijn. De politieke polarisatie is toegenomen, wat funest is voor de democratie. Er is een dringende behoefte aan respectvolle discussies in de Kamer.
De documentaire ‘De erfenis van Els Borst’ werd op 8 februari op NPO 2 uitgezonden.
Dominee Gremdaat: Een Kritische Stem
Dominee Gremdaat, een personage gecreëerd door cabaretier Paul Haenen, staat bekend om zijn kritische en vaak moraliserende, doch tolerante commentaren. Zijn optredens kenmerken zich door tempowisselingen en zorgvuldige articulatie. Gremdaat draagt doorgaans een trui en heeft zijn haar achterover gekamd.
Dominee Gremdaat maakte zijn debuut in het hoorspel ‘Margreet Dolman, alleen in Amsterdam!’ van STAD Radio Amsterdam in 1976. Het personage is gebaseerd op dominee Spelberg, die tot 1968 radiodominee was bij de VPRO. Vanaf 1987 was Dominee Gremdaat wekelijks te horen met een eigen column in het radioprogramma Ophef en Vertier van de VARA.
Haenen speelt Dominee Gremdaat, samen met zijn alter ego Margreet Dolman, al 25 jaar in zijn eindejaarspresentaties in theater Betty Asfalt in Amsterdam. Deze voorstellingen, die worden omschreven als een ‘schuilkerk voor kersthaters’, hebben een trouw publiek opgebouwd. De personages worden nog steeds als verrassend leuk en actueel beschouwd, omdat ze geen parodieën zijn, maar eerder uitdrukkingen van verschillende facetten van Haenen zelf.
Gremdaat predikt met het ‘heilige vuur van de beginnende dominee’ tegen ‘truttigheid en waan van de dag’. Hij uit kritiek op de ‘totaal vertrutte mediawereld’, waarin volgens hem nauwelijks nog echte satire, humor of uitgesproken meningen te vinden zijn. Hij becommentarieert de actualiteit en geeft commentaar op recente gebeurtenissen.
Paul Haenen en zijn Theaterwerk
Cabaretier Paul Haenen en zijn partner Dammie van Geest zijn na 46 jaar huwelijksbootje gestapt. Dit huwelijk, dat in oktober in het geheim plaatsvond, werd mede ingegeven door praktische en fiscale redenen, met name vanwege hun huis in Frankrijk en een recente ziekenhuisopname van Haenen.
Haenen en Van Geest beheren en exploiteren het theater Betty Asfalt in Amsterdam. Hier speelt Haenen jaarlijks in december zijn eindejaarsvoorstellingen met zijn alter ego's Margreet Dolman en Dominee Gremdaat. Van Geest vertolkt eveneens een vaste rol als Dokter Valentijn.
Haenen is tevens bekend als de stem van Bert in Sesamstraat, een rol die hij sinds 1976 vervult. De populaire eindejaarsvoorstelling viert dit jaar een jubileum: het is de 25e keer dat het duo de decembershow maakt. De voorstellingen worden gekenmerkt door hun scherpte, actualiteit en humor.
De personages Dominee Gremdaat en Margreet Dolman behoren tot Haenens standaardrepertoire en worden nog steeds als fris en leuk ervaren. Haenen verklaart dat de personages gedeeltes van hemzelf representeren: zijn domineekant, zijn vrouwelijke, mopperige en morsige kanten, en zijn ‘dialoogkant’.
Haenen en Van Geest werken in het Betty Asfalt Complex, dat onderhoud nodig heeft, voor de vrijheid en om het theater open te houden. Ze werken beiden onbetaald. Het theater, met 125 stoelen, is een plek waar Haenen zijn levenslust en levensinzicht deelt met het publiek. De voorstellingen, zoals ‘Margreet Dolman brengt Warmte en Dominee Gremdaat wijst de Weg’, zijn uitverkocht.
FaceTime met Maarten van Rossem - Radio Oranje Troost TV
Controverses Rondom Mediafiguren
Het nieuws over tv-presentator Matthijs van Nieuwkerk, die door de Nederlandse krant ‘De Volkskrant’ werd geportretteerd als “een duivel”, sloeg in als een bom. De krant berichtte over een tirannieke presentator die jarenlang een ‘angstcultuur’ in stand zou hebben gehouden binnen de succesvolle tv-machine van DWDD, waarbij menig redacteur vermalen zou zijn.
De aantijgingen omvatten onder andere woedeuitbarstingen, vernederingen, pesterijen en geschreeuw, wat zou hebben geleid tot burn-outs en ernstige psychische klachten bij medewerkers, waaronder slaapproblemen, hyperventilatie, emotionele uitputting en PTSS-achtige klachten. Journalisten van De Volkskrant hebben meldingen ontvangen over grensoverschrijdend gedrag in de mediawereld.
Van Nieuwkerk stuurde twee verschillende verklaringen naar BNNVara. De eerste verklaring toonde volgens de omroep te weinig berouw en erkenning van zijn gedrag. Na feedback van de omroep volgde een nieuwe verklaring waarin hij meer spijt betuigde, welke door De Volkskrant werd afgedrukt.
Paul Haenen, alias dominee Gremdaat, heeft zich publiekelijk uitgesproken ter verdediging van Van Nieuwkerk. De impact van dergelijke beschuldigingen en de reacties daarop onderstrepen de gevoeligheid van het thema grensoverschrijdend gedrag, met name binnen de mediawereld.
tags: #dominee #gremdaat #ziekenhuis