Erasmus in Rotterdam: Kerkdiensten en Erfgoed

Kerkdiensten in de Arminiuskerk

Iedere zondag is er vanaf 10.30 uur een kerkdienst in de Arminiuskerk aan het Museumpark 3. Na afloop is er gelegenheid om samen een kopje koffie of thee te drinken, bij te praten en nieuwe mensen te ontmoeten.

Soms worden kerkdiensten, waarin behalve onze eigen predikanten ook nu en dan gastpredikanten voorgaan, opgeluisterd door musici of bijzondere sprekers. Daarnaast zijn er kerkdiensten met een specifiek karakter, zoals de diensten die bekend staan als Kerkdiensten even Anders.

Een van de kenmerken van onze Gemeente is dat er veel variatie mogelijk is als het gaat om de inhoud en vormgeving van de diensten. Elke viering maakt gebruik van de essentiële elementen: beeld, woord, klank, stilte en verbondenheid. Deze elementen kunnen op verschillende manieren tot uiting worden gebracht en met elkaar verbonden.

Erasmus' Erfenis in Rotterdam

Vandaag de dag zijn overal in Rotterdam herinneringen en eerbetonen aan Desiderius Erasmus te vinden. Bekende voorbeelden zijn de Erasmusbrug, het Erasmus MC, het Erasmiaans Gymnasium en de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Standbeelden en Monumenten

Op het Grotekerkplein, naast de Laurenskerk, staat het standbeeld van Erasmus, vervaardigd door Hendrick de Keyser. Dit is het oudste standbeeld van Nederland dat geen vorst betreft.

Op de campus van de Erasmus Universiteit is eveneens een standbeeld van Erasmus te vinden.

Naast de Laurenskerk in het centrum van Rotterdam bevindt zich sinds 2016 het Erasmus Monument, dat de locatie markeert van het geboortehuis van Erasmus. Dit monument is het resultaat van een prijsvraag die werd uitgeschreven om de plek te markeren waar Erasmus op 28 oktober 1466 werd geboren. Het winnende ontwerp van Diana de Graaf, Maaike Disco en Reinier de Gooijer is een vrijstaande gevel van het geboortehuis, versierd met een portret van Erasmus. Zowel het portret als de façade zijn volledig opgebouwd uit kleurige majolicategels en bevatten citaten uit zijn werk, zoals de 'Adagia'.

Standbeeld van Erasmus op het Grotekerkplein in Rotterdam, het oudste standbeeld van Nederland dat geen vorst betreft.

De Erasmus Experience en Collectie

In de Bibliotheek Rotterdam kunnen bezoekers de Erasmus Experience bezoeken. Hier wordt niet alleen de persoon Erasmus belicht, maar leren bezoekers ook de wereld te bekijken vanuit zijn perspectief en scherp te blijven denken. Met een polsbandje duiken bezoekers dieper in het gedachtegoed van Erasmus en ontdekken ze hun eigen plaats in de wereld.

De Bibliotheek Rotterdam herbergt tevens de Erasmus Collectie, de grootste verzameling boeken van en over Erasmus ter wereld. Deze collectie omvat ongeveer 5.000 werken, waaronder edities van Erasmus zelf, zijn uitgaven van klassieke auteurs en een uitgebreide hoeveelheid literatuur over Erasmus.

De collectie is ook online doorzoekbaar.

Promotionele Artikelen

De beroemdste Rotterdammer aller tijden is ook te koop. Bij het Rotterdam Tourist Office (Coolsingel 411) zijn diverse artikelen verkrijgbaar, zoals tasjes, mokken, notitieblokjes en koelkastmagneten, voorzien van de afbeelding van de Rotterdamse humanist. Deze items zijn ontworpen door visueel ontwerper Job Taks en vormen leuke cadeaus.

Daarnaast zijn op diverse plekken in de binnenstad, zoals het Centraal Station en het gebouw van de Bibliotheek Rotterdam, bekende citaten en adagia van Erasmus te vinden.

Erasmus Universiteit Rotterdam en Geloof

De Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) is een seculiere instelling voor hoger onderwijs die zich inzet voor religieuze gelijkheid. De universiteit onderschrijft geen specifieke geloofsovertuiging, respecteert alle religieuze en filosofische overtuigingen, en erkent het recht van alle gemeenschapsleden om hierover vrij te discussiëren.

Ondanks haar seculiere karakter erkent de EUR het belang van geestelijke en morele systemen die religies en geloofsovertuigingen bieden voor het welzijn van velen binnen de gemeenschap. Waar redelijkerwijs mogelijk, wordt voorzien in de behoeften van gemeenschapsleden van alle religieuze achtergronden en zonder religieuze overtuiging. Tevens wordt duidelijk aangegeven wanneer religieuze behoeften van studenten en medewerkers mogelijk conflicteren met de behoeften en vrijheden van anderen.

De EUR erkent dat pesterijen op religieuze gronden nog steeds kunnen voorkomen, gerelateerd aan iemands geloofsovertuiging, de overtuiging van naasten, het toe- of afhaken bij een geloof, de uiting van geloof, of veranderingen in religiositeit.

Vrijheid van Gedachte en Geloof

De EUR erkent het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst. Deze rechten zijn absoluut, maar de uitingen ervan niet. Het recht om een geloof te belijden kan worden ingeperkt door de noodzaak om respect te tonen voor de verschillende wereldbeelden, levensstijlen en identiteiten van anderen. De EUR bevordert actief pluralisme en tolerantie en grijpt in wanneer uitingen van geloof intimiderend zijn of conflicten veroorzaken die verder gaan dan een open en beredeneerde discussie.

Religieuze Activiteiten en Netwerken

Voor christelijk gebed in groepsverband is er een gebedsgroep die elke twee weken op campus Woudestein bijeenkomt. De locatie wisselt.

De Erasmus Universiteit Rotterdam heeft diverse netwerken die betrekking hebben op religie en geloof, waaronder de Islamitische Studentenvereniging (IQRA) en de Christelijke Studentenvereniging (C.S.V.).

Wie was Desiderius Erasmus?

Desiderius Erasmus (ca. 1466/1469 - 1536) was een Nederlandse humanist, priester, theoloog, filosoof en pedagoog, en wordt beschouwd als een van de invloedrijkste denkers uit de Noordelijke Renaissance. Zijn bekendste werk, Lof der zotheid, is in vele talen vertaald en staat bekend om zijn kritiek op de katholieke kerk, waarmee hij een van de wegbereiders van de Reformatie werd.

Humanisme en Opleiding

Erasmus was een humanist, een stroming die de nadruk legt op een goede opleiding voor intellectuele en deugdzame ontwikkeling, met een centrale rol voor talen, met name klassieke talen. Goede taalvaardigheid werd gezien als de basis voor denken op hoog niveau.

Levensloop en Studie

Erasmus werd geboren als onwettig kind van een priester en zijn huishoudster. Na zijn jeugd in Gouda, waar hij de Latijnse school bezocht, bracht hij zeven jaar door in het klooster Steyn bij Gouda. Hier verdiepte hij zich in klassieke auteurs en Italiaanse humanisten, en schreef hij zijn eerste tekst, De contemptu mundi. Na zijn priesterwijding in 1492 studeerde hij theologie in Parijs, waar hij weinig op had met de scholastische professoren. In Londen kwam hij in contact met Thomas More en andere humanistische geleerden.

Tijdens zijn leven reisde Erasmus als geleerde door Europa, levend van zijn publicaties en giften van weldoeners. Hij onderhield een uitgebreid brievennetwerk met geestverwanten, waaronder Thomas More.

Portret van Erasmus door Hans Holbein de Jonge.

Lof der Zotheid

In zijn beroemdste werk, Lof der zotheid (geschreven rond 1509), spot Erasmus met de menselijke gebreken zoals hebzucht, gierigheid, ijdelheid en overmatig zelfbelang, zowel bij gewone mensen als bij wereldlijke en kerkelijke leiders. De figuur van Zotheid houdt de mensheid ironisch een spiegel voor. Door zijn kritiek te uiten via dit personage, nam Erasmus een risico, maar wist hij zichzelf ook te beschermen. Het boek werd, mede dankzij de opkomende drukpers, een bestseller en droeg bij aan de Reformatie.

De invloed van Lof der zotheid is ruim vijfhonderd jaar na publicatie nog steeds groot. Hedendaagse kunstenaars en schrijvers zoals Jean Chièze en Arnon Grunberg hebben zich laten inspireren door dit werk.

Erasmus en de Reformatie

Erasmus vond Bijbelkennis van essentieel belang en hoopte dat iedereen de Bijbel kon lezen en begrijpen. Hij was kritisch op de bestaande Latijnse Bijbelvertaling (de Vulgaat) en gaf het Nieuwe Testament opnieuw uit in het Grieks met een Latijnse vertaling. Dit werk werd door Maarten Luther gebruikt voor zijn Duitse Bijbelvertaling.

Hoewel Erasmus sympathie had voor de ideeën van Luther, keurde hij diens optreden af. Hij geloofde dat problemen in de kerk van binnenuit moesten worden opgelost en bleef de katholieke kerk trouw. Hij hoopte op overbrugging van meningsverschillen door gezond verstand en hervormingen binnen de kerk.

Denkbeelden over Samenleving en Ethiek

Erasmus benadrukte het belang van zorgzaamheid en aandacht voor mensen, de wereld en zichzelf. Zijn humanistische levenslessen deelde hij onder meer in het opvoedkundige boekje Goede manierlijke zeden. Daarnaast verzamelde hij een uitgebreide bundel Griekse en Latijnse spreekwoorden en uitdrukkingen in zijn Adagia, die hij beschouwde als onderdeel van een culturele opvoeding.

Zijn gedachtegoed kenmerkt zich door pleidooien voor vrijheid en vrede. Hij schreef over de opvoeding van een christelijke vorst en de klacht van de vrede, waarin hij kritiek uitte op de onderlinge strijd tussen volkeren.

Nalatenschap

Erasmus overleed in 1536 in Basel. Rotterdam is trots op zijn beroemde stadgenoot. Al kort na zijn dood werd een standbeeld voor hem gemaakt, dat later door soldaten werd vernield. Een bronzen opvolger uit 1622 staat nu voor de Laurenskerk. Talrijke instellingen, zoals de Erasmus Universiteit, het Erasmus Medisch Centrum en de Erasmusbrug, dragen zijn naam.

Het werk van Erasmus wordt nationaal en internationaal bestudeerd en zijn pleidooien voor redelijkheid en verdraagzaamheid spreken nog steeds tot de verbeelding. Hij wordt vaak gezien als een profeet die in eigen land pas later erkenning kreeg, maar wiens invloed wereldwijd is.

DESIDERIUS ERASMUS - De humanist van de Renaissance

tags: #erasmus #roterdam #kerkdienst