Het lied "In vuur en vlam zet ons de Geest" is een prominent lied dat te vinden is in de veelgebruikte bundel Gereformeerd Kerkboek onder nummer 105. Het is tevens opgenomen in de bundel Weerklank als lied 197 en mogelijk ook in andere liedbundels.
Dit lied, geclassificeerd als een Pinksterlied, is geschreven door dichter André Troost. Hij begint zijn tekst met een verwijzing naar de Pinkstergeschiedenis zoals beschreven in Handelingen 2. Troost verbindt de vlammen, ofwel vuurtongen, die op de hoofden van de discipelen neerdaalden, met de uitstorting van de Heilige Geest. Deze beeldspraak wordt versterkt door het gebruik van de Nederlandse uitdrukking 'in vuur en vlam staan', wat duidt op groot enthousiasme voor een bepaald onderwerp.
Vervolgens belicht de dichter de werking van de Heilige Geest bij het ontstaan van de christelijke kerk met behulp van Bijbelse voorbeelden. André Troost citeert of parafraseert diverse uitspraken van Jezus die relevant zijn voor het christelijk geloof en de praktijk:
- "Wie gelooft en gedoopt is, zal worden gered" (couplet 3, verwijzend naar Marcus 16:16).
- "Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan" (couplet 6, verwijzend naar Matteüs 11:28).
- "Wie twee stel onderkleren heeft, moet delen met wie er geen heeft" (couplet 7, verwijzend naar Lucas 3:10).
- "Jullie zijn het zout van de aarde en het licht in de wereld" (verwijzend naar Matteüs 5:13 en 14).
De Melodie en Haar Oorsprong
"In vuur en vlam zet ons de Geest" is gecomponeerd op de melodie van "Jezus zal heersen waar de zon", bekend uit het Liedboek voor de kerken onder gezang 281. Deze melodie wordt gekenmerkt door:
- Een aanstekelijk ritme, mede door de gepunteerde ritmes, zoals direct in de eerste regel met twee gepunte noten na elkaar.
- Stijgende reeksen en een grote toonomvang, met een hoge 'e' in de derde regel.
- Het gebruik van melismen op de achtste noten.
Een bijzonder opvallend element aan het einde van de melodie is de grote septiemsprong naar beneden in de vierde regel, die kan worden geïnterpreteerd als een metafoor voor neerstorting of uitstorting.
De oorspronkelijke auteur van deze melodie is onbekend. De wijs werd voor het eerst gepubliceerd in 1789 in de bundel "Psalmodia Evangelica, a collection of Psalms and Hymns in three parts for public worship", samengesteld door Thomas Williams. In het Engelse taalgebied is het gebruikelijk dat hymns een naam krijgen, waarmee kerkgangers, kerkmusici en geestelijken vertrouwd zijn. De naam van deze specifieke melodie is 'Truro'.
Context binnen de Liedbundel
De bundel Gereformeerd Kerkboek, waarin dit lied is opgenomen, is in 1975 voor het eerst verschenen als een proefbundel. De definitieve versie werd in 1986 uitgebracht. De inhoud van de bundel is uitgebreid en bevat diverse liederen, waaronder ook andere liederen van André Troost op de melodie 'Truro'. Een voorbeeld hiervan is "Zing met ons mee uit alle macht" (Evangelische Liedbundel, lied 81), dat gaat over Paulus en Silas die 's nachts in de gevangenis van Filippi psalmen zingen.
De bundel Gereformeerd Kerkboek is bedoeld als een uitgebreide verzameling liederen voor kerkelijke diensten. Alle liederen in de bundel zijn voorzien van links, wat de bruikbaarheid voor kerkgemeenschappen vergroot.
In vuur en vlam zet ons de Geest Gezang 105 Gereformeerd Kerkboek
tags: #gereformeerd #kerkboek #gezang #105 #tekst