De gereformeerde kerk te Lemmer, een historisch monument dat dateert van rond 1890, heeft na jaren van trouwe dienst een nieuwe bestemming gekregen. Het complex, dat naast de kerk ook de pastorie en de kosterswoning omvat, werd begin 2021 verkocht met als doel het te behouden voor de samenleving en te verduurzamen en renoveren.
Een Historische Context van de Gereformeerde Kerk Lemmer
De geschiedenis van de gereformeerde kerk in Lemmer is verweven met de ontwikkeling van het dorp. De oprichting van een eigen kerkgebouw volgde na de aansluiting bij de Doleantie, waarbij de gemeente aanvankelijk bijeenkwam in de christelijke school. In 1887 werden de leden opgenomen in de Gereformeerde Gemeente. Het kerkgebouw zelf, een neogotische creatie naar een ontwerp van F.H. Koekkoek, werd in 1890 voltooid. Latere aanpassingen omvatten de installatie van een nieuw pneumatisch pijporgel in 1922 en een ingrijpende restauratie in 1924. In 1954 werd achter de kerk "Het Baken" gebouwd, dat dienst deed als vergadercentrum voor het kerkelijke verenigingsleven.
Gedurende haar bestaan werd de kerk gediend door verschillende predikanten, waaronder M. Brouwer (1887-1893), A. de Geus (1894-1924), P. Hekman (1924-1928) en B. G. de Bruijn (vanaf 1930). De toren van de gereformeerde kerk aan de Nieuwburen stond in het verleden in de steigers voor restauratie. In 2016 telde de Protestantse Gemeente te Lemmer, voortgekomen uit de samenvoeging van de Gereformeerde Kerk en de Hervormde Gemeente, ongeveer 1.850 leden. Hoewel de Protestantse Gemeente momenteel twee kerkgebouwen gebruikt, is dit aantal kerkgangers niet meer strikt noodzakelijk voor het gebruik van beide locaties.
De Verkoop van het Kerkcomplex
De beslissing om de voormalige gereformeerde kerk te verkopen werd genomen omdat het aantal kerkgangers het gebruik van twee kerkgebouwen niet langer rechtvaardigde. Het kerkcomplex, dat als gemeentelijk monument is aangewezen, omvat de kerkzaal met consistorie, een pastorie en een kosterwoning, evenals het verenigingsgebouw ‘Het Baken’. De gebouwen daarachter, van veel latere datum, komen in aanmerking voor sloop. De kerkenraad van de Protestantse Gemeente had de hoop geuit dat de kerk een publieke functie zou kunnen behouden. Bij een open huis en een informatiebijeenkomst was er aanzienlijke belangstelling. De kerkenraad van de Protestantse Gemeente te Lemmer deelde mee dat de kerk en bijbehorende gebouwen onder voorbehoud waren verkocht. De verkoop werd mede bemoeilijkt door de kerktoren, waarvan de nieuwe eigenaar de restauratie nog datzelfde jaar moest aanvangen.
Nieuwe Bestemming en Toekomstplannen
De voormalige gereformeerde kerk en de omliggende gebouwen krijgen een nieuwe bestemming, waarmee het monument voor de samenleving behouden blijft. Stuwende kracht achter dit initiatief is CU Living, een organisatie van sociaal ondernemer Amanda Boesjes uit Lemmer. CU Living richt zich op het behoud van iconische gebouwen, met de pijlers van de circulaire economie als leidraad. Met de Protestantse gemeente Lemmer c.a., Stichting Lemster Sjerke en CU Living is er een plan opgesteld om de gebouwen te verduurzamen en te renoveren.
Amanda Boesjes beschrijft haar concept, CU Living, als een woon- en ontmoetingsconcept voor jong en oud, met cultuur als bindende factor. Het concept rust op vijf pijlers: Uniek en Centraal, Duurzaam, Sociaal en Service. De gereformeerde kerk en het dorp Lemmer hebben een rijke historie, en het karakteristieke gebouw wordt in ere hersteld, waarbij authentieke Lemster verhalen en herinneringen worden bewaard. De prachtige kerkzaal blijft intact en fungeert als een grote gemeenschappelijke ruimte, toegankelijk voor iedereen, wat de binding met het dorp en de kerkelijke gemeenschap waarborgt. De kerk blijft daarmee centraal in Lemmer.
Aerial View of Lemmer, Netherlands | Sunny | Summer
Invulling van de Verschillende Ruimtes
De kerkzaal zal worden ingericht als een plek waar "bijna alles mogelijk is", aldus Marrit Plat, voorzitter van Stichting Lemster Sjerke en eindverantwoordelijke voor de invulling. Hierbij valt te denken aan exposities en theater- en filmvoorstellingen, om bestaande en nieuwe initiatieven samen te brengen. De voormalige consistorie wordt ingericht als consultatiebureau van de GGD. In de pastorie en het Baken komen 17 levensloopbestendige woonruimtes met gezamenlijke binnenruimtes en een binnen- en daktuin. De gebouwen rondom de kerk zijn verkocht aan CU Living, waar ze worden heringericht.
Er wordt gedacht aan samenwerkingen met onder andere het Zuyderzee Lyceum en de bibliotheek voor godsdienstlessen. Ook zijn er gesprekken met Hof en Hiem voor een mogelijk zorgconcept. De kerkzaal kan dienen als centrum voor buurtbewoners, oefenruimte en podium voor lokale kleinkunst en muziek. De doelgroepen waar CU Living zich op focust zijn jongeren/startende ondernemers en ouderen, met als doel het tegengaan van woningtekorten en individualisering door middel van natuurlijke samenleving en culturele en sociale activiteiten. Het plan omvat ongeveer 15 hoogwaardig afgewerkte appartementen met een duurzaam karakter, ruime gemeenschappelijke binnentuinen en publieke ontmoetingsruimtes.
Verdere Historische Achtergronden van Lemmer
De tekst bevat ook diverse historische vermeldingen die de bredere context van Lemmer schetsen. Zo wordt de bouw van havenwerken in 1887 beschreven, bestaande uit twee imposante havendammen. In 1828 werd de stoomboot "De IJssel" in gebruik genomen voor de dienstregeling tussen Amsterdam en De Lemmer, en in 1840 werd een maatschappij opgericht om deze verbinding te structureren. Vóór de introductie van stoomvaart werd de reis verzorgd door de Lemster beurtman, waarbij de kajuiten van deze vaartuigen werden gekenmerkt door een waarschuwing om te bukken bij het afdalen naar de slaapkooien.
Er wordt ook melding gemaakt van particuliere gebouwen met bijzondere architectonische kenmerken, zoals gevels in Lodewijk XV- en Lodewijk XVI-stijl, gebeeldhouwde halsgevels en interieurs met gedetailleerd snijwerk. Een specifieke vermelding betreft een gevelsteen met een afbeelding van een Moor, behorend bij het logement "De Wildeman". De historische griffie van het Vredegerecht, dat in 1810 van Slooten naar Lemmer werd verplaatst, wordt eveneens genoemd, met een opsomming van verschillende griffiers door de jaren heen.
tags: #gereformeerde #kerk #lemmer #verkocht