Het Hervormd Lyceum Zuid (HLZ) is een school voor voortgezet onderwijs gelegen aan de Brahmsstraat in Amsterdam. De school werd opgericht in 1928 door dr. Johan Smit, destijds wethouder, als een hervormd alternatief voor het bestaande gereformeerde voortgezet onderwijs in de stad. Het eerste schooljaar ving aan in september 1929.
Oprichting en Vroege Jaren
Aanvankelijk was het Hervormd Lyceum gehuisvest in drie herenhuizen aan het Westeinde. In 1934 verhuisde de school naar het huidige gebouw aan de Brahmsstraat in Amsterdam-Zuid. Dit gebouw werd ontworpen door architect J.P.L. Petri (1881-1963).
Rector Smit en Controverses
Rector Smit verwierf voor 1940 landelijke bekendheid door zijn pedagogische columns, die onder andere verschenen in De Telegraaf en werden gebundeld in de publicaties Tegen den stroom op (1938) en Open vensters (1940). Vrij snel na het begin van de Duitse bezetting bleek dat Smit pro-Duitse sympathieën had, hoewel hij geen lid was van de NSB. Deze voorkeuren vielen niet in goede aarde bij het docentencorps en de leerlingen, wat hem duidelijk werd gemaakt. Vanaf 1941 bood het wethouderschap van onderwijs, kunsten en wetenschappen in Amsterdam Smit een uitweg; hij werd opgevolgd door ir. J. Verboom.
Tijdens de Oorlog
Gedurende de oorlog haalde het Hervormd Lyceum enige keren het nieuws vanwege anti-Duitse uitingen van leerlingen. Eind april 1941 werd de school tijdelijk gesloten nadat een leerling, die de school bezocht in het uniform van de Jeugdstorm, door medeleerlingen onder luid zingen van vaderlandse liederen en het roepen van anti-Duitse leuzen naar huis werd begeleid.
Evolutie en Moderne Ontwikkelingen
Afsplitsing en Naamgeving
In de jaren 1950 splitste zich van het Hervormd Lyceum een zusterschool in Nieuw West af: het Hervormd Lyceum West. Vanaf dat moment staat de school bekend als Hervormd Lyceum Zuid.
Faciliteiten en Samenwerking
Rond de eeuwwisseling telde de school ruim 900 leerlingen, waardoor het gebouw uit de jaren '30 zijn capaciteit bereikte. In 2005 vond er een ingrijpende verbouwing plaats, waarbij op de voormalige binnenplaats twee ondergrondse gymlokalen werden toegevoegd. Tegenwoordig werkt de school samen met Joodse en andere protestants-christelijke scholen in Amsterdam en Amstelland op het gebied van organisatie, financiën en personeel. De school wordt bestuurd door een rector en twee conrectoren.
Universalis: Een Specifieke Vwo-Route
Voor leerlingen met een vwo-advies biedt het HLZ de keuze tussen een reguliere vwo-klas of de specifieke route Universalis. Het Universalis-onderwijs is gericht op leerlingen die gedreven door nieuwsgierigheid zelf op zoek willen gaan naar kennis en kunde, met een focus op leren in samenhang en het ontwikkelen van een brede kijk.
Profiel van de School
Het HLZ positioneert zich als een havo/vwo-school die leerlingen stimuleert het beste uit zichzelf te halen. Het onderwijs is gericht op het behalen van een diploma dat aansluit bij de wensen en mogelijkheden van de leerling, in een uitdagende, gestructureerde en warme leeromgeving. Naast de reguliere lessen is er aandacht voor persoonlijke ontwikkeling, talenten en sociale vaardigheden, wat bijdraagt aan de veiligheid van een kleine school met prettige omgangsvormen en een goede sfeer.
Historische Populariteit en Ambitieuze Doelen
In 2015 gaf 118 leerlingen het Hervormd Lyceum Zuid als eerste keus op. In 2019 daalde dit aantal, exclusief de vwo-route Universalis, tot 42. Desondanks zit de matching- en lotinglijst als tweede, derde en vierde voorkeur volledig vol, wat aangeeft dat de school een goed alternatief is.
Rector Wilfred Vlakveld heeft als ambitieus doel gesteld dat 160 leerlingen het HLZ in de toekomst weer als eerste keus zullen opgeven. Om dit te bereiken, worden er veranderingen doorgevoerd. Traditioneel onderwijs, met nadruk op structuur en frontaal lesgeven, wordt geleidelijk losser en meer gericht op 'docent-gestuurd' leren, waarbij leerlingen de lesdoelen en bijbehorende criteria kennen.
Onderwijsfilosofie: Traditie en Innovatie
Hoewel er een trend is naar conceptscholen, gelooft het HLZ in een tweedeling van de onderwijsmarkt: leerlingen die conceptueel onderwijs wensen en leerlingen die meer structuur zoeken. Het HLZ wil meegaan met de tijd en heeft vier jaar geleden Universalis geïntroduceerd, wat uiteindelijk het gymnasium zal vervangen. Deze vwo-route biedt meer probleemgestuurd en oplossingsgericht onderwijs, met minder toetsing en meer nadruk op praktijk.
De populariteit van Universalis kende een terugloop, mede doordat het concept na vertrek van enkele pionierdocenten wat verwaterde en de precieze invulling onduidelijk werd. Door het concept strakker te definiëren en het traditionele onderwijs moderner te maken, zijn de twee onderwijsvormen naar elkaar toegegroeid.
Opleidingsschool en Praktische Ervaring
Het HLZ fungeert ook als opleidingsschool en verwelkomt studenten om praktijkervaring op te doen. Als onderdeel van de CEDER-scholen is het HLZ aangesloten bij de ROSA-Opleidingsschool, wat de ontwikkeling als opleidingsinstituut versterkt. Zowel eerste- als tweede-graads stagiairs kunnen er aan de slag. Jaarlijks worden circa 30 studenten opgeleid door ervaren werkplekbegeleiders.
Studenten krijgen de ruimte om ideeën uit te proberen en hun docentrol te ontwikkelen. Thema-bijeenkomsten behandelen aspecten van het docentschap, waaronder begeleidingsstructuren, de rol van decanen en rectoren, en voorbereiding op arbeidsvoorwaardengesprekken. Studenten worden ingezet voor diverse docententaken en gaan mee op excursies om zo alle facetten buiten het lesgeven te leren kennen.
Studentenervaringen en Schoolfaciliteiten
Leerlingen van het HLZ worden aangemoedigd om hun talenten, valkuilen en mogelijkheden te onderzoeken in een prettige en betrokken omgeving. De school biedt een veilige leeromgeving en stimuleert persoonlijke groei en ontwikkeling van sociale vaardigheden. Van avonturiers tot studiebollen, iedereen wordt gezien en gewaardeerd.
Het HLZ heeft twee schoolgebouwen: het historische hoofdgebouw aan de Brahmsstraat en een nieuw gebouw aan de Jan van Eijckstraat, op vijf minuten loopafstand. Het nieuwe gebouw, dat sinds februari 2024 in gebruik is, is specifiek ontworpen voor eersteklassers, die daar het grootste deel van hun lessen volgen.
Highlights van de Studentenervaring
- Leukste vakken: Future Media (programmeren, robots), Frans (gezellige en interessante lessen), Muziek, Engels en Wiskunde (enthousiaste docenten).
- Favoriete plekken: De aula (gezellig, sociaal), bankjes op de eerste verdieping.
- Meest gewaardeerd aan HLZ: De gezelligheid, inclusief de mensen die niemand buitensluiten, en het feit dat iedereen geaccepteerd wordt voor wie hij of zij is.
- Toekomstplannen: Deelname aan de Olympische Spelen (atletiek), luchtverkeersleider worden.
Extra-curriculaire Activiteiten en Begeleiding
Het HLZ stimuleert de liefde voor lezen vanaf de brugklas, waarbij leerlingen nieuwe werelden ontdekken en perspectieven leren kennen. Ook wordt aandacht besteed aan digitale geletterdheid, waarbij leerlingen leren over de consequenties van online gedrag.
De school organiseert schoolkampen voor brugklasleerlingen en biedt excursies naar diverse steden zoals Antwerpen, Edinburgh, Parijs en Berlijn om kennis buiten de schoolmuren op te doen. Elke leerling krijgt een eigen mentor voor begeleiding bij schoolzaken en huiswerkplanning. Brugklascoaches, bestaande uit bovenbouwleerlingen, staan klaar om vragen te beantwoorden. Ondersteuning bij faalangst of dyslexie wordt geboden, met speciale aandacht voor een snelle integratie, inclusief kennismakingsdagen en introductieweken.
tags: #hervormd #lyceum #zuid #universalis