Hoeksteenkerk Schiedam: Van Hervormd tot Herbestemming

Afscheid Ds. Boogaard en de Hoeksteenkerk

Ds. A. G. Boogaard heeft na een ambtsperiode van vijf jaar en twee maanden afscheid genomen van de christelijke gereformeerde kerk te Schiedam, vanwege zijn aanstaande vertrek naar Lutten. In zijn afscheidspreek, gebaseerd op Romeinen 16:25a en 27, werkte hij drie gedachten uit: "Houvast in de Warande" als beeld voor de plaats van de kerk in de stad, "Jezus Christus de Hoeksteen" als de naamgever van de kerk, en "Ere zij God". Ds. Boogaard benadrukte dat zijn enige doel was om de gemeente te wijzen op Christus als het enige houvast en hen sterker te laten staan in het geloof. De alfa en omega op de achterwand van de kansel sierden als symbool van deze grondslag.

Monumentale Erkenning voor Schiedamse Panden

De Historische Vereniging Schiedam heeft twee Schiedamse monumenten, waaronder de voormalige christelijk gereformeerde Hoeksteenkerk, een ereschildje toegekend. Dit pand, gelegen op de hoek van de Warande en de Burgemeester Knappertlaan, deelde deze eer met het voormalige diaconiehuis van de Hervormde Gemeente aan de Nieuwstraat 12. De officiële bevestiging van deze onderscheidingen vond plaats op zaterdagochtend 13 september met enige vertoon.

De Hoeksteenkerk: Eeuwenoud Woord en Moderne Kantoorruimte

De Hoeksteenkerk, een pand van grote betekenis voor veel Schiedammers, diende meer dan een eeuw lang als plek waar het woord Gods onversneden werd verkondigd. In de afgelopen jaren is het gebouw omgebouwd tot kantoor voor het bedrijf HR Project Partners. Het juryrapport van de Historische Vereniging prees de herontwikkeling van deze karakteristieke kerk, waarbij de veranderingen met respect voor de historie en architectonische kwaliteiten zijn doorgevoerd. Het gebouw wordt gezien als een belangrijk monument en een markant punt aan de Warande en de Burgemeester Knappertlaan, en een goed voorbeeld van hergebruik van waardevolle bestaande gebouwen.

Voormalig Diaconiehuis: Van Theater tot Dementiezorg

Het voormalige diaconiehuis aan de Nieuwstraat 12, tegenwoordig 'De Herbergier', heeft een rijke geschiedenis. Mogelijk bevat het pand nog delen uit de zestiende eeuw, en in de zeventiende eeuw werden er twee naast elkaar staande huizen gebouwd. Eind achttiende, begin negentiende eeuw kreeg het geheel een modern classicistisch aanzien in de Lodewijk XVI-stijl. In de afgelopen eeuwen is het pand vele malen verbouwd, onder andere door de bekende Schiedamse stadsarchitect Piet Sanders. Eind vorige eeuw huisde het pand het theater De Teerstoof en de jongerensociëteit Quosuds. Nu biedt het een woning aan 24 personen met dementie en huisvesting voor zorgondernemers.

De Neergang van de Christelijk Gereformeerde Hoeksteenkerk

De christelijk gereformeerde Hoeksteenkerk, ooit een rots aan de kruising van de Warande en de Burgemeester Knappertlaan, zag zich geconfronteerd met een onafwendbare neergang. Gérard Simons, scriba van de gemeente, constateerde een teruglopend ledental (amper dertig mensen op een doorsneezondag) en een vergrijzende gemeente met een gemiddelde leeftijd rond de zeventig jaar. Na het vertrek van ds. A. G. Boogaard in 2001 werd het voor de gemeente onmogelijk om zelfstandig een predikant te beroepen. Pogingen tot gezamenlijke beroepingen liepen op niets uit, en het aantal leden daalde gestaag. Marina, die sinds haar geboorte tot de gemeente behoort, betreurde de leegloop van jonge gezinnen en de afname van kerkelijke activiteiten zoals doop- en belijdenisdiensten.

Oorzaken van de Neergang en Veranderende Kerkelijke Landschap

De neergang van de Hoeksteenkerk werd versterkt door verschillende factoren. Het opheffen van de zondagsschool leidde ertoe dat gezinnen met jonge kinderen uitweken naar andere kerken. Sommige leden vonden de gemeente te behoudend, mede door de nadruk op de Statenvertaling en het uitsluitend zingen van psalmen zonder ritmische begeleiding. Hoewel er in het verleden nauwe samenwerking was met de voormalige Gereformeerde Bondsevangelisatie en later de Plantagekerk, die zich aansloten bij de Hersteld Hervormde Kerk, verdwenen de gezamenlijke diensten. Enkel evangelisatiewerk, de Reformatiëdenking en de opening en sluiting van het verenigingsseizoen bleven gezamenlijk georganiseerd worden.

Vooruitzichten en Overgang naar Vlaardingen

Ondanks de inzet van emeritus predikant ds. J. W. Schoonderwoerd, die tweemaal per maand voorging en pastoraal werk verrichtte, bleef het perspectief somber. Het overlijden van twee ouderlingen kort na elkaar leidde tot een collectief besef dat de gemeente op haar einde liep. De twee overgebleven ambtsdragers gaven aan niet meer beschikbaar te zijn na hun huidige ambtsperiode. Omvorming naar een missionaire gemeente of het maken van Schiedam een preekplaats van Vlaardingen werd als onrealistisch beschouwd. De meest waarschijnlijke uitkomst was een geleidelijke of een plotselinge overgang naar de christelijke gereformeerde kerk van Vlaardingen. Tot verbazing van velen gaf het merendeel van de aanwezigen op een recente ledenvergadering de voorkeur aan de plotselinge overgang, die naar verwachting in 2019 zou plaatsvinden, mits de classis akkoord ging. De opheffing van de gemeente werd als een trieste zaak beschouwd, maar er was troost in het feit dat de reformatorische prediking dankzij de hersteld hervormde gemeente niet uit Schiedam zou verdwijnen.

Gemeentegegevens: Christelijk Gereformeerde Hoeksteenkerk Schiedam

• Gemeente: Christelijke Gereformeerde Hoeksteenkerk Schiedam
• Locatie: Warande 185
• Kerkverband: Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK)
• Gesticht: 1836, geïnstitueerd als CGK in 1894
• Grootste ledental: 439 (doopleden)
• Huidig ledental: 39 leden, 4 doopleden

Informatie over de Hersteld Hervormde Kerk en Aanverwante Gemeenten

De tekst bevat ook informatie over andere kerkelijke gemeenschappen en hun ontwikkelingen, waaronder:

• De Hersteld Hervormde Kerk (HHK) in Waddinxveen, die zich in 2008 aansloot bij de HHK.
• De Vrij Hervormde Gemeente van IJsselmuiden-Grafhorst, die begin 2019 officieel aansloot bij de HHK.
• De Hersteld Hervormde Gemeente van Schiedam, die actief is in evangelisatiewerk en open samenkomsten organiseert.
• De Hersteld Hervormde Gemeente van Barneveld, die voor een groot deel bestaat uit leden uit de Gereformeerde Gemeenten.
• De herziening van de kerkorde van de HHK en de benoeming van een studentenmentor aan het Hersteld Hervormd Seminarium.
• De commissie Israël en de kritische houding ten opzichte van de mainstream media.
• De uitbreiding van evangelisatiepost De Hoeksteen in Leidsche Rijn.
• Een petitie voor het behoud van de Oosterkerk als "ruimzinnige stadskerk in Zwolle".
• Het onderhoud van het uurwerk in de Oude Kerk in Katwijk.
• De afstoting van zeven van de acht kerkgebouwen door de rooms-katholieke parochie Paus Johannes XXIII in de Kromme Rijnstreek.
• De onthulling van een nieuw Liduinaraam in de Grote of Sint Janskerk in Schiedam.
• De opheffing van de christelijke gereformeerde gemeente in Schiedam, met een aansporing om zich aan te sluiten bij de gemeente van Vlaardingen.
• Samenwerking tussen de CGK en de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (gkv) in Lelystad, en de vorming van een samenwerkingsgemeente in Broek op Langedijk.
• De openstelling van de deuren van de Plantagekerk in Schiedam voor buitenstaanders, met activiteiten zoals een lectuurkraam, Bijbelcursussen en kinderclubs.
• Het werk van ds. L. Krooneman in de Plantagekerk, gericht op evangelisatie en het creëren van een laagdrempelige ontmoetingsplek.
• Getuigenissen van mensen die door evangelisatie tot geloof zijn gekomen en zich hebben aangesloten bij de gemeente.
• De persoonlijke geloofsreis van een inwoner van Schiedam, die via de Bijbel tot geloof kwam en de open samenkomsten bezoekt.

tags: #hoeksteenkerk #schiedam #hersteld #hervormde #reformatorisch #dagblad