Al meer dan 400 jaar staat het kerkgebouw van de Hervormde Kerk in Zwartsluis midden in het centrum van het dorp aan het Zwartewater. De gemeente wil ook vandaag de dag midden in de dorpsgemeenschap staan en vanuit Gods liefde naar elkaar omzien, zoals Psalm 23:1 aangeeft: "De Heer is mijn herder, het ontbreekt mij aan niets."
Kerkdiensten en Gemeenschapsleven
Reguliere diensten
De erediensten op zondag en andere kerkelijke feestdagen vormen het hoogtepunt van het gemeenschapsleven. Iedere zondag en op feestdagen is er om 10:00 uur een morgendienst. Regelmatig wordt het Heilig avondmaal gevierd en de Heilige doop bediend. Meer informatie hierover is elders in de tekst te vinden.
Gezamenlijke avonddiensten
Daarnaast is er iedere zondag om 19:00 uur een gezamenlijke avonddienst met de Gereformeerde Kerk en de Nederlandse Gereformeerde Kerk, waarbij de diensten wisselend in de verschillende kerkgebouwen worden gehouden.
Bijzondere diensten
Gedurende het jaar kent de gemeente diverse bijzondere diensten:
- Schoolgezinsdienst (februari)
- Catechisantendienst (maart)
- Hemelvaartsdienst (mei)
- Overstapdienst (juni)
- Zomeravondzangdiensten (juli/augustus)
- Startdienst winterwerk (september)
- Gezins-adventsdienst (december)
Historische informatie over de Hervormde Kerk
Bouwgeschiedenis
De Hervormde Kerk van Zwartsluis werd gebouwd in 1604. De voorganger, die dateerde uit de middeleeuwen, was in 1581 afgebroken. Het gebouw werd in 1649 uitgebreid met een tweede beuk aan de noordkant. In 1743 werden twee beuken bijgebouwd, ditmaal aan de oostkant.
De Kerktoren
De oorspronkelijke kerktoren, die in slechte staat verkeerde, werd in 1930 afgebroken. In de huidige kerktoren hangen twee klokken. De grootste klok is een van de dertien speelklokken die Adriaen Steylaert in 1566 voor de Oude Kerk in Amsterdam vervaardigde. Op deze klok staan een schip, het wapen van Amsterdam en afbeeldingen van Sint-Pieter, Maria en Jezus. In 1943 werden beide klokken door de Duitse bezetters meegenomen.
Het Orgel
Informatie over het orgel is beschikbaar en kan worden geraadpleegd.
De Preekstoel
De preekstoel van de Hervormde Gemeente Zwartsluis is een historisch element van het kerkgebouw.
Archieftoegang
Een archieftoegang biedt uitgebreide informatie over een bepaald archief en bestaat doorgaans uit de volgende onderdelen:
- Kenmerken van het archief: Omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere relevante gegevens.
- Inleiding op het archief: Bevat historische informatie over het archief, de achtergronden van de archiefvormer en aanwijzingen voor het gebruik.
- Inventaris of plaatsingslijst: Een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken met formele en globale beschrijvingen. Het lezen en begrijpen hiervan vereist enige oefening en ervaring. Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd; zoektermen op een hoger niveau voldoen ook aan de zoekvraag op onderliggende niveaus.
Historische ontwikkeling van kerkelijke gemeenten in Zwartsluis
Vroege Afscheidingen en Conventikels
In de eerste decennia van de negentiende eeuw hield een groep hervormde gemeenteleden in Zwartsluis huisgodsdienstoefeningen, ook wel conventikels genoemd. Deze bijeenkomsten vonden plaats buiten de officiële kerkdiensten in de hervormde kerk.
De Christelijke Afgescheidene Gemeente (1836-1838)
De eerste Christelijke Afgescheidene Gemeente te Zwartsluis kende een korte bestaansperiode. Hoewel er in 1836 en 1837 afgevaardigden van deze gemeente aanwezig waren op Overijsselse provinciale vergaderingen, ging de gemeente in 1838 teloor door een landelijke kerkscheuring. Meningsverschillen over de kerkorde en de vraag tot overheids erkenning leidden tot de vorming van de Gereformeerde Kerk onder ’t Kruis, waar een meerderheid van de gemeenteleden zich bij aansloot.
De Gereformeerde Gemeente onder ’t Kruis
De 'Kruisgezinden' keerden zich tegen het aannemen van een andere kerkorde dan de Dordtse Kerkorde en weigerden overheids erkenning te vragen voor hun gemeente, omdat de benaming 'gereformeerd' volgens de overheid toebehoorde aan de Nederlandsche Hervormde Kerk (voor de reorganisatie in 1816).
Instituut van de Gemeente en het Predikantschap van Kloppenburg
In Zwartsluis werd niet direct in 1838 een Gereformeerde Gemeente onder ’t Kruis geïnstitueerd. Vanaf eind 1846 kwamen de leden samen in de woning van Cornelis Jacobszoon Kloppenburg, die als oefenaar voorging. Door de waardering voor zijn preken ontstond het idee om Kloppenburg officieel tot predikant te maken en een gemeente te institueren. Men begon met het huren van de schuur van scheepstimmerman Evert Lier.
Op 19 december 1847 werd de gemeente geïnstitueerd, waarbij ds. C. van den Oever uit Rotterdam de diensten leidde en het avondmaal werd gevierd. Ondanks aanvankelijke weerstand van enkele ouderlingen en diakenen, slaagde Cornelis Kloppenburg voor zijn examen en deed op 28 maart 1848 intrede als predikant.
Opkomst en uitbreiding van de Gemeente
Tijdens het predikantschap van ds. J. Plug, de opvolger van Kloppenburg, groeide de gemeente aanzienlijk. Meer dan zeventig nieuwe leden, waaronder veel schippers, sloten zich aan. De timmerschuur van Evert Lier werd te klein, en kerkmeester Koert Pott kocht in 1850 grond aan voor kerkbouw. In november 1850 werd een eenvoudig kerkje ingewijd.
Interne conflicten en scheuringen
Eind jaren '50 van de negentiende eeuw ontstonden er moeilijkheden binnen de Gereformeerde Kerk onder ’t Kruis, mede door het optreden van ds. C. van den Oever. In Zwartsluis leidde dit tot een scheuring, waarbij een deel van de gemeenteleden zich afscheidde en eigen kerkdiensten ging houden. Ds. Plug nam in 1862 een beroep aan naar Amsterdam.
Opvolging en verdere ontwikkelingen
Na het vertrek van ds. Plug kreeg de kerkenraad ds. P.J. Korbee in het vizier. Met veertig stemmen voor en drie tegen werd besloten hem te beroepen. Vervolgens werd ds. D. Klinkert beroepen en deed op 7 december 1862 intrede in Zwartsluis. Tijdens de Algemene Vergadering in Amsterdam in 1863 werd besloten de toevoeging 'onder 't Kruis' voortaan weg te laten.
Fusie tot Christelijke Gereformeerde Gemeente
In 1869 werd de Christelijke Gereformeerde Gemeente van Zwartsluis gevormd door een landelijke kerkenfusie. Deze gemeente bestond voorheen uit de Gereformeerde Gemeente onder ’t Kruis (geïnstitueerd op 19 december 1847) en de op 23 november 1864 opnieuw geïnstitueerde Christelijke Afgescheidene Gemeente.
Praktische informatie
Contact en Gemeente
Voor algemene informatie, contactgegevens en nieuws over de gemeente kunt u terecht op de website. Er zijn diverse teams en functionarissen actief binnen de gemeente, waaronder predikanten, wijkteams, de kerkenraad, diaconie en kerkrentmeesters.
Agenda en Nieuws
Actuele berichten en de agenda van de gemeente zijn beschikbaar.
Jeugdwerk
Er is speciaal jeugdwerk georganiseerd, waaronder Kinderkerk, Jeugdkerk, Tienergroepen, Young Connected en Knieperties, met specifieke leiding.
Gebruik en Verhuur van Kerkelijke Gebouwen
Informatie over de kerk, de toren, het orgel, de preekstoel en 't Trefpunt is beschikbaar. Ook is er informatie over het gebruik en de verhuur van deze gebouwen.
ANBI Status
De diaconie en de kerkelijke gemeente beschikken over de ANBI-status (Algemeen Nut Beogende Instelling).
tags: #rouwdienst #hervormde #kerk #zwartsluis