Het Rapport "Waar staan wij nu?" van de Deputaten kerkelijke eenheid (DKE) van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKV) en de Commissie voor contact en samenspreking met andere kerken (CCS) van de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) onderzoekt de stand van zaken rond de binding aan de belijdenisgeschriften binnen deze kerkverbanden. Dit rapport, opgesteld in opdracht van de generale synode van de GKV en de landelijke vergadering van de NGK, analyseert de gezamenlijke gesprekken over dit thema en de balans van hun bevindingen.
Spanningen en Overeenstemmingen
De gesprekken over de binding aan de belijdenisgeschriften werden gekenmerkt door een voortdurende spanning tussen een te strakke en een te losse interpretatie, zo stellen de opstellers van het rapport. Desondanks zijn Deputaten kerkelijke eenheid (DKE) en de Commissie voor contact en samenspreking met andere kerken (CCS) het eens geworden over diverse cruciale aspecten. Deze omvatten de functie van de belijdenisgeschriften als hoeders van het Evangelie van Jezus Christus, het gezag ervan, en hun inherente beperktheid als menselijke geschriften, ontstaan in een specifieke historische context.
Verder is er overeenstemming over de wenselijkheid van de ondertekening van de confessie, de aanpak van predikanten met kritiek op de belijdenis, en het belang van leergesprekken binnen kerkelijke vergaderingen. Dit alles blijkt uit het rapport "Waar staan wij nu?", dat recent is verschenen.
Een Blokkerende Factor Minder
De conclusie van het rapport is dat de binding aan de belijdenis niet langer een obstakel vormt voor intensiever kerkelijk contact gericht op kerkelijke eenheid. Deze conclusie is niet gebaseerd op een volledige consensus over alle details, maar op het wederzijdse vertrouwen dat beide kerkverbanden als kerken van Christus streven naar een leven naar Gods Woord, met een onbekrompen en loyale binding aan de gereformeerde belijdenis.
Aanhoudende Verschillen en Vervolgstappen
Ondanks de vooruitgang blijven er echter verschillen bestaan tussen de beide kerkverbanden. Een klein aantal Nederlands gereformeerde kerken ondertekent de belijdenis niet. Binnen de NGK bestaat er terughoudendheid ten aanzien van het schorsen van predikanten vanwege de leer, tenzij het fundament van de kerk in het geding is. De GKV daarentegen legt meer nadruk op de bescherming van de gemeente tegen dwaalleer.
De opstellers van het rapport benadrukken dat het gesprek over deze zaken verder moet gaan. Zij zien de weg open voor een nieuwe stap in de onderlinge relatie, waarbij de verschillen de kerken niet blijvend gescheiden mogen houden. De weg is vrij voor gesprekken gericht op kerkelijke eenheid, en deze kwesties zullen in het verdere traject aan bod komen, omdat ze te belangrijk zijn om te negeren.
Nieuwe Vormen van Belijden
Het document biedt ruimte voor "nieuwe vormen van belijden", die voortbouwen op de bestaande gereformeerde belijdenisgeschriften. Een gemeenschappelijk getuigenis in deze tijd, zonder de status van een belijdenisgeschrift, kan dienen ter ere van God, tot opbouw van de kerk en als een oproep in de wereld van vandaag.
De betekenis van onze geloofsbelijdenissen
Verdere Ontwikkelingen en Kerkordelijke Kaders
De generale synode van de GKV zou het rapport bespreken op haar vergadering in 2008. In 2013 maakte de GS een uitzondering voor situaties waarin een Christelijk Gereformeerde Kerk (CGK)-gemeente samenwerkt met een GKV-gemeente die reeds tot nauwer samenleven met een NGK is gekomen. In dergelijke gevallen kon bijlage 8 van de kerkorde wel worden toegepast.
In 2016 sprak de GS uit dat voor gemeenten die geen kinderen tot het heilig avondmaal toelaten, geen vrouwelijke ambtsdragers dienen en wiens visie op homoseksualiteit strookt met de uitspraken van de generale synode, een vorm van kerkelijk samenleven naar analogie van CGK Bijlage 8a mogelijk zou moeten zijn. Deputaten kregen in 2016 de opdracht om een bijlage te ontwerpen voor de Nederlands-gereformeerde gemeenten, vergelijkbaar met bijlage 8A K.O. Deze bijlage was er per 2022 nog niet.
Naar aanleiding van de besluiten over het man/vrouw-ambt van de GKV-synodes van 2017 en 2020, besloot de GS in 2022 de huidige en toekomstige verhouding tot de NGK te regelen naar analogie van CGK Bijlage 8a. Hiervoor moest bijlage 8a worden herschreven en zou de wijziging aan de volgende synode worden voorgesteld.
Artikel E69 van de Kerkorde 2014 noemt de belangrijkste zaken met betrekking tot het werken aan kerkelijke eenheid: eenheid op basis van Gods Woord en de gereformeerde belijdenis, communicatie met gemeente en classis, de mogelijkheid van een samenwerkingsgemeente, en naast het werken aan eenheid ook het oefenen van contact. Het model dat in deze laatste regeling is opgenomen, is verouderd.
In de regeling met betrekking tot de CGK is door GS 2020 opgenomen dat CGK-predikanten door een GKV-kerkenraad beroepen kunnen worden. Dit was op dat moment nog niet verwerkt in de regeling. Wat betreft PKN-predikanten besloot GS 2020 dat zij door een GKV-kerkenraad uitgenodigd kunnen worden om voor te gaan, mits zij gebonden zijn aan de leer van de Bijbel zoals beleden in gereformeerde belijdenissen. De gemeente moet hier vooraf mee instemmen en de classis moet op de hoogte worden gesteld.
In 2017 sloten de NGK en de vGKN een oecumenisch akkoord.
De Functie en Betekenis van Belijdenisgeschriften
De discussie over de belijdenisgeschriften raakt de kern van het kerkelijk leven. Een belangrijke vraag is of deze geschriften nog functioneren zoals bedoeld, of dat ze dreigen te verworden tot "dood papier". Vragen rond de binding aan de belijdenis, het gezag ervan, en de reikwijdte (alleen voor ambtsdragers of voor alle kerkleden) zijn actueel, zeker in het licht van het eenwordingsproces tussen de GKV en de NGK.
Het is echter van belang om niet alleen te focussen op de formele binding, maar ook op het levende karakter van het belijdende geloof. Wanneer de aandacht uitsluitend uitgaat naar de manier van binding, bestaat het gevaar dat de belijdenis primair wordt gezien als een afbakening, en niet als een positieve uitdrukking van geloof en toewijding. Een van harte onderwijzen en trouw verdedigen van de belijdenis is cruciaal.
De prediking wordt gezien als een belangrijke graadmeter voor de correspondentie tussen de belijdenis van de kerk en het actuele geloofsleven. Wat in de belijdenis aanwezig is en niet (meer) in de prediking wordt verkondigd, dreigt te verworden tot "slapend bezit", wat uiteindelijk kan leiden tot vergeten en bestreden bezit, en zelfs eliminatie.
Bijbelse Grondslagen van Belijden
Belijden is een bijbels begrip dat zowel persoonlijk als gemeenschappelijk wordt toegepast. Het Griekse woord voor belijden betekent letterlijk "hetzelfde zeggen" en heeft vaak een connotatie van lofprijzing. Belijden is het beamen van wat de HERE zegt en daar openlijk voor uitkomen, om Hem groot te maken.
Het Nieuwe Testament roept gelovigen op om Gods naam en Zijn Zoon, Christus, te belijden. Wie Christus voor de mensen belijdt, zal door Hem worden beleden voor de Vader in de hemel. De kerk wordt aangesproken op haar verantwoordelijkheid als "zuil en fundament van de waarheid", geroepen om de haar toevertrouwde waarheid te dragen en uit te dragen.
Paulus spreekt in zijn brieven herhaaldelijk over de "gezonde leer" of "goede leer" en waarschuwt tegen gedrag waarmee de Naam van God en de leer gelasterd worden. Het trouw bewaren en belijden van de leer van Christus is een voortdurende opdracht aan de kerk. Belijden trekt een grens tussen waarheid en leugen, tussen gezonde leer en dwaalleer.
Functies van Belijdenisgeschriften
De belijdenisgeschriften vervullen meerdere belangrijke functies binnen de kerk:
- Lofoffer: De belijdenis is een lofoffer van de kerk, waarbij de naam en het werk van Vader worden geëerd en geprezen.
- Bindmiddel: De belijdenis dient als bindmiddel voor gelovigen binnen een gemeente en voor kerken binnen een kerkverband. Het drukt uit wat hen bindt en waar zij aan gebonden zijn.
- Bescherming: De belijdenis beschermt de gemeente tegen dwaalleer en willekeurige bijbeluitleg. Het biedt een kritische tegeninstantie tegenover nieuwe inzichten en stimuleert toetsing aan de Schrift.
- Onderscheidingsteken: De belijdenis onderscheidt de zuiverheid van het geloof van ketterij. Hoewel ontstaan in tijden van strijd, blijven belijdenisgeschriften relevant omdat ze hun wapens ontlenen aan het onveranderlijke Woord van God.
De eenheid van de kerk is gebaseerd op Gods Woord en de gereformeerde belijdenis. De belijdenisgeschriften, zoals de Apostolische Geloofsbelijdenis, de Geloofsbelijdenis van Nicea, de Geloofsbelijdenis van Athanasius, de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels, bieden een kader voor dit gemeenschappelijke geloof.
Belijdenis Doen en Lidmaatschap
De vraag wanneer men klaar is om belijdenis te doen, is een persoonlijke en theologische kwestie. In de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKV) is het doen van belijdenis geen kwestie van leeftijd, maar van de persoonlijke keuze om voor Jezus te willen leven en het leven in zijn handen te leggen. Het is een keuze om niet te twijfelen aan Gods genade en om Jezus te belijden als de weg tot God.
Belijdenis doen is een moment waarop men van een dooplid een belijdend lid van de gemeente wordt. Het is een plechtige belofte voor God en de gemeente, waarbij men instemt met de leer van de kerk zoals die in de belijdenisgeschriften is verwoord. Dit omvat onder andere de acceptatie van de Bijbel als Gods Woord, de leer van de verlossing door Christus, en de belofte om trouw te blijven aan deze leer en zich te onderwerpen aan de kerkelijke tucht.
Hoewel belijdenis een belangrijke stap is, betekent het niet dat men direct alle twijfels of geloofscrises achter zich laat. Het geloofsleven is een voortdurend proces van groei en ontwikkeling. De nadruk ligt op een levende relatie met God en het vertrouwen dat Hij de gelovige zal bewaren en sterken.
Kerkverband en Geloofsbrieven
De gereformeerde kerken hebben vanaf het begin gestreefd naar kerkelijk samenleven, gedreven door de overtuiging dat geen enkele gemeente op zichzelf mag blijven staan vanwege de eenheid in het geloof. Het kerkverband is gebaseerd op de eenheid in Christus en de gemeenschappelijke belijdenis. Het aangaan of verbreken van een kerkverband is geen vrijblijvende optie, maar een roeping die voortkomt uit de eenheid in Christus.
De geloofsbrieven spelen een cruciale rol in het functioneren van meerdere vergaderingen. Ze zijn officiële bewijzen van wettige afvaardiging en dienen ter controle van de deugdelijkheid van de afgevaardigden. De kerkorde bepaalt dat geloofsbrieven "deugdelijk" moeten zijn, wat inhoudt dat ze correct zijn ondertekend en de namen van de afgevaardigden vermelden.
Het weigeren van geloofsbrieven op basis van de betrouwbaarheid van een plaatselijke kerk is echter vreemd aan het gereformeerd kerkrecht. De enige kerkordelijke weg om een plaatselijke kerk buiten het kerkverband te laten vallen, is via een tuchtrechtelijk traject van schorsing en afzetting, indien er sprake is van onschriftuurlijke leringen of openbare scheurmaking en er geen bekering volgt.
tags: #belijdenis #verplicht #in #de #gereformeerde #vrijgemaakte