De Orgels van de Christelijke Gereformeerde Kerk Baarn

Centraal in het geloof van de Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK) staat het Evangelie, het Goede Nieuws dat Jezus Christus naar de wereld kwam om mensen te redden. De Bijbel wordt beschouwd als de bron waarin God wordt leren kennen. Hij schiep hemel en aarde en roept mensen tot zich terug. Door zijn Zoon Jezus Christus, die aan het kruis stierf om Verlosser te zijn, krijgen levens zin door geloof. Door verbondenheid met Hem en de Heilige Geest worden mensen herboren, leven zij uit genade en vergeving en ontvangen eeuwig leven.

De Christelijke Gereformeerde Kerk van Baarn is onderdeel van het landelijke kerkverband ‘Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland’ (CGK). De naam ‘christelijk gereformeerd’ duidt op de wortels: het is een christelijke kerk met Jezus Christus centraal, voortkomend uit de gereformeerde traditie waarbij de Bijbel als het betrouwbare Woord van God centraal staat. De gereformeerde belijdenisgeschriften vatten hoofdpunten hiervan samen. De CGK legt nadruk op persoonlijke geloofsbeleving en het werk van de Heilige Geest.

Het kerkverband omvat ongeveer 180 gemeenten verspreid over Nederland, met circa 72.000 leden. Plaatselijke gemeenten werken zelfstandig, maar maken regionaal en landelijk afspraken. De classis vergadert tweemaal per jaar, de particuliere synode (vier regio's) eenmaal per jaar, en de generale synode (landelijk) eens per drie jaar. Er is geen centrale kerkelijke leiding; het bureau in Veenendaal dient voor dienstverlenende doeleinden. De activiteiten op plaatselijk niveau vormen het kloppend hart, met zondagse samenkomsten waar gepreekt wordt uit de Bijbel, de doop en het avondmaal bediend worden, en de gemeente God en elkaar ontmoet.

Het Orgel in Christelijk Belangen Baarn

In het gebouw van Christelijk Belangen aan de Leestraat, hoek Parkstraat in Baarn, dat gebouwd werd in 1928/1929, was vroeger een pijporgeltje te vinden. Dit orgeltje was afkomstig van de Gereformeerde Kerk in Naarden en heeft daar van 1932 tot 1968 (of 1965) gehangen. In 1968 werd het verkocht aan de Grote of Barbarakerk in Culemborg, waar het na restauraties als koororgel dienstdoet.

Gerco Schaap, eindredacteur van het blad 'De Orgelvriend', is op zoek naar oude foto's van het interieur van Christelijk Belangen waarop dit orgel te zien is. Het gebouw van Christelijk Belangen, gebouwd tussen 1928 en 1929, diende voor vergaderingen van de kerkenraad van wijkgemeente 1 en bood ruimte aan jeugdactiviteiten zoals jeugdkerk, clubwerk, catechisatie en clubsoos.

De Calvijnkerk en haar Orgels

Het orgel dat te zien is op een foto, bevindt zich in de Calvijnkerk aan de Tromplaan in Baarn. Hoewel de Calvijnkerk niet de oudste kerk van Baarn is, bezit zij wel het oudste orgel.

De geschiedenis van de hervormde kerk in Baarn is nauw verbonden met dominee Hendrik Meulenbelt, die in 1890 naar de Pauluskerk op de Brink kwam en er 33 jaar bleef. Onder zijn leiding werden diverse initiatieven ontplooid:

• In 1892 werd een zalencentrum aan de Weteringstraat geopend, door hem ‘evangelisatielokaal’ genoemd.
• In 1907 werd aan de Tromplaan een ‘Tehuis voor Weezen en Ouden van Dagen’ gesticht, dat het huidige verzorgingshuis Schoonoord werd.
• In 1910 werd een hervormde lagere school opgericht, later de dr. P.V. Astroschool, die een gereformeerd karakter kreeg naast de oudere School met den Bijbel.

Na het vertrek van dominee Meulenbelt in 1923 werden twee predikanten aangetrokken: ds. Abraham Adriani en ds. Izaäk Kievit. Dit kwam mede door de oprichting van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk in 1906, een beweging van hervormden die de kerk te vrijzinnig vonden. Zij wilden echter geen kerkscheuring en hielden onder leiding van dominee Kievit eigen kerkdiensten. Hierdoor ontstonden er twee stromingen binnen de hervormden, die wel een overkoepelende kerkenraad deelden.

De gemeenteleden die dominee Kievit volgden, bouwden de Calvijnkerk aan de Tromplaan, die in 1925 in gebruik werd genomen. De gemeenteleden van de Calvijnkerk komen tegenwoordig op zondagmorgen bijeen in hun eigen gebouw en ’s middags op de Brink, omdat de Pauluskerk geen middagdiensten meer houdt.

De Geschiedenis van het Orgel in de Calvijnkerk

Het orgel dat in 1925 in de Calvijnkerk werd geplaatst, stamt oorspronkelijk uit 1861. Het werd dat jaar gebouwd en geplaatst in de Kerk van Onze Lieve Vrouw Visitatie te Oosterblokker, nabij Hoorn. De orgelbouwer was L. Ypma & Co.

In 1925 verkochten de Oosterblokkers het orgel aan de Calvijnkerk. De verhuizing en installatie werd uitgevoerd door orgelbouwer Bernard Pels & Zn., die het orgel nauwelijks veranderde, waardoor het zijn karakter uit 1861 behield. In 1966 werd het orgel enigszins uitgebreid door orgelbouwer Fonteijn & Gaal, en in 1976 werd het opgeknapt door J.J. (naam onbekend uit de bron).

Andere Orgels en Harmoniums in Baarn

Baarnse kerken hebben niet alleen orgels verkocht aan andere kerken, maar ook orgels aangekocht. De Pauluskerk had in 1826 een orgel dat in 1890 werd verkocht aan de gereformeerde Höftekerk in Hardenberg. Het orgel dat in 1890 nieuw werd geplaatst in de Pauluskerk, werd in 1959 verkocht aan de Marcuskerk in Utrecht-Zuid.

Een voormalig predikant van de Paaskerk, ds. Kok van Nood, begon na zijn pensionering in 2005 met het repareren van harmoniums in zijn studeerkamer. Harmoniums, ook wel huiskamerorgeltjes genoemd, waren vroeger populair bij gereformeerden en vereisen het blazen van lucht met een voetpedaal. Gerco Schaap, eindredacteur van 'De Orgelvriend', merkt op dat een harmonium technisch meer overeenkomsten vertoont met een accordeon dan met een orgel, ondanks dat veel jongetjes erop hebben leren orgelspelen.

Restauraties en Vernieuwingen van het Orgel in de Calvijnkerk

In 19xx nam Fa. de Koff het onderhoud van het orgel over. Later werd besloten om het orgel te restaureren en uit te breiden. Er werd een orgelcommissie ingesteld om een nieuw orgel aan te schaffen, waarbij Berg & Wendt uit Kampen werd overwogen. De restauratieplannen, die onder andere een uitbreiding met een tweede manuaal en het plaatsen van de Gamba 8' van het oude orgel op het tweede klavier omvatten, konden vanwege budgettaire beperkingen nog niet volledig worden uitgevoerd.

Op 9 februari 1981 werd het vernieuwde instrument in gebruik genomen. In 2013 onderging het orgel groot onderhoud door Hendriksen & Reitsma. In datzelfde jaar werden het orgel en de galerij opnieuw geschilderd. Het orgel werd uitgebreid naar III klavieren (positieven). Op 9 februari 2014 kon het vernieuwde orgel weer in gebruik worden genomen. Het orgel beschikt over de volgende koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.

tags: #orgel #baarn #christelijk #gereformeerd