Film en Televisieserie over 'De Dominee'
Regisseur Gerrard Verhage werkt aan een film over Klaas Bruinsma, beter bekend als 'De Dominee', de voormalige 'godfather' van de Amsterdamse onderwereld. Deze rolprent is gebaseerd op het gelijknamige boek van Parool-journalist Bart Middelburg. De opnames voor de film, die geproduceerd wordt door Theorema Films, zullen volgend jaar van start gaan. De hoofdrolspeler is op dit moment nog niet bekend. Daarnaast zal de VARA van dit project een driedelige televisieserie maken.
Klaas Bruinsma: Van Hasjhandelaar tot Misdaadkoning
Klaas Bruinsma werd in juni 1991, op 37-jarige leeftijd, geliquideerd voor het Hilton Hotel in Amsterdam. In de jaren voorafgaand aan zijn dood had hij zich opgewerkt van een eenvoudige hasjhandelaar tot de leider van het grootste misdaadsyndicaat van Amsterdam. Zijn bijnaam 'De Dominee' dankte hij aan zijn kenmerkende kledingstijl - hij ging altijd in het zwart gekleed - en zijn neiging om anderen de les te lezen.
De film over Bruinsma is een van de vier projecten die voortkomen uit Telescoopfilms 2002. Dit initiatief, gesteund door het Nederlands Fonds voor de Film, de NOS, het CoBo-fonds en het ministerie van OCW, reserveert een totaalbedrag van 8 miljoen euro voor de productie van vier speelfilms.
De Wereld van Bijnamen in de Onderwereld
De onderwereld kent een rijke historie aan bijnamen, vaak gebaseerd op uiterlijke kenmerken, vaardigheden of karaktereigenschappen. De Vietnamese schutter die bekendstaat als 'Lucky' en die erin slaagt de politie te ontwijken, is hier een voorbeeld van. Andere figuren uit deze wereld, zoals 'Bolle Jos', die voortvluchtig is en waarvoor een beloning van 75 duizend euro is uitgeloofd, of Mink K., die na een carrière in de drugswereld en een rol in het programma 'Narcostaat' opnieuw werd opgepakt voor grootschalige drugssmokkel, illustreren de diversiteit aan aliassen en criminele activiteiten.
Ook Kobus L. wordt door oudere rechercheurs van de Rotterdamse politie beschouwd als een fenomeen, vergelijkbaar met Klaas Bruinsma en Willem Holleeder, maar minder bekend bij het grote publiek. Zijn naam wordt genoemd in relatie tot grote criminele zaken, vergelijkbaar met de impact die Klaas Bruinsma had.
De Opkomst van het Drugsimperium van Bruinsma
De jacht op Klaas Bruinsma was een belangrijke aanloop naar de zogeheten IRT-affaire. Dit was een periode waarin de politie een nieuwe aanpak introduceerde: gecontroleerde drugsimport. Deze methode ontspoorde echter en leidde uiteindelijk tot een parlementaire enquête.
Bart Middelburg, de journalist wiens boek als basis diende voor de film, publiceerde al in 1988 over het syndicaat van Bruinsma. Dit bracht hem in een reeks rechtszaken en zelfs op de executielijst van Bruinsma. Desondanks zette Middelburg zijn publicaties over het netwerk voort.
De Karakterisering van 'De Dominee' in de Film
De film van Gerrard Verhage beoogt een gangsterdrama te creëren vanuit het criminele perspectief, zonder moralisme. De vraag waarom films over maffiabazen zo boeien, kent twee mogelijke antwoorden: jaloezie op hun vrijheid en macht, of de herkenning van hun menselijkheid. Films als 'The Godfather' en series als 'The Sopranos' tonen beide facetten.
In Verhage's film wordt Klaas Bruinsma, hier Klaas Donkers genoemd, echter niet neergezet als een pathologische machtswellusteling of iemand die gedreven wordt door geld. Hij wordt beschreven als een kille ondernemer die streeft naar de top in zijn branche, waarbij de drugshandel als een willekeurige activiteit wordt gepresenteerd.
De film verkent de tragedie van menselijk falen, gedreven door blinde ambitie. Klaas wordt getoond als iemand die zijn vader's meedogenloze karakter heeft geërfd, niet in staat tot liefde. De regisseur worstelt echter met het creëren van een intrigerend personage uit deze kille crimineel. De uitleg van zijn meedogenloosheid door middel van jeugdherinneringen wordt als gemakzuchtig ervaren, en de vertolking van Peter Paul Muller als Klaas wordt als bleek omschreven.
Frank Lammers daarentegen, die de rol van Klaas' steunpilaar en meeloper Adri vertolkt, komt beter uit de verf.
De Dominee Die Miljarden Verdiende Maar Werd Doodgeschoten | Klaas Bruinsma
De Ontwikkeling van het Drugsmilieu
Verhage's ambitie reikt verder dan het portretteren van een drugsbaron; hij schetst ook de ontwikkeling van het drugsmilieu vanaf de jaren zeventig. Wanneer Klaas in de jaren zeventig begint met wiet- en hasjhandel, verwacht hij legalisatie binnen enkele jaren. Aanvankelijk wordt hij bijna als een idealist gepresenteerd, met de intentie om strikt zakelijk en zonder geweld te opereren, uitsluitend met softdrugs. Al snel krijgt zijn imperium echter een eigen criminele dynamiek, wat leidt tot de eerste doden.
'De Dominee' wordt gekenmerkt door overlappende ambities: een portret van een drugsbaron, een psychologisch drama, een actiefilm en een schets van de ontwikkelingen in het drugsmilieu. Hoewel alle elementen aanwezig zijn, komt geen enkel aspect volledig tot zijn recht. Een treffende scène toont Klaas, die ondanks zijn vele vijanden en het leven in een gepantserde auto, alleen op een fiets met een strooien hoed door het centrum van Amsterdam rijdt. Dit roept vragen op over zijn motieven: zoekt hij de dood in het besef van zijn verlies, of wordt hij gekweld door de gedachte dat zijn idealen zijn geëindigd in hebzucht en bloedvergieten?
Speelfilm Geïnspireerd op het Leven van Klaas Bruinsma
De speelfilm is geïnspireerd op het leven van de in 1991 geliquideerde crimineel Klaas Bruinsma en gemodelleerd naar het boek 'De Dominee' van Bart Middelburg uit 1993. Het boek beschrijft de opkomst en neergang van Bruinsma. Naast een beeld van het criminele circuit in de jaren zeventig en tachtig, biedt het vooral inzicht in de karakterontwikkeling van de hasjdealer en zijn onvermogen tot trouw en vriendschap.
De film toont de knappe gymnasiast Klaas, zoon van een welgestelde limonadefabrikant, die besluit de hasjhandel in te gaan, samen met zijn vriend, de kickbokser Adri. Ze nemen op slimme wijze de handel over van Hugo, een zwarte Amerikaan, wiens hulpje Annet Klaas' vriendin wordt. Het geld stroomt binnen en wordt in vuilniszakken opgeslagen. Hoewel Klaas aanvankelijk geweldloos zaken wil doen, raakt hij hoe rijker hij wordt, hoe meer verstrikt in het gewelddadige criminele circuit.
Informatie over deze film, televisie- of interactieve productie is te vinden in het NFF Archief. Het NFF bezit echter niet het materiaal zelf; hiervoor dient contact te worden opgenomen met de producent, distributeur of omroep.
tags: #amsterdamse #onderwereld #de #dominee