Inleiding tot Biddag en het Belang van Gebed
Beloofd is beloofd, een uitdrukking die velen van ons wel eens gebruiken. In de Bijbel staan talloze beloften van de Heere God, de beloften van de Heer. Met de biddagkalender ‘Beloofd = beloofd’ wordt dagelijks een belofte uit de Bijbel belicht. De Heere belooft Zijn hulp en bescherming, de gave van de Heilige Geest, en vele beloften die verwijzen naar de Verlosser. Deze beloften zijn ook voor jou van betekenis.
Biddag is een Nederlandse, christelijke feestdag, die jaarlijks op de tweede woensdag van maart valt. De volledige naam is: Biddag voor gewas en arbeid. Deze dag wordt voornamelijk gevierd door de meer traditionele protestanten in Nederland. Vaak vindt er 's avonds een kerkdienst plaats, waarin uitvoerig wordt gebeden voor de resultaten van het werk. Hoewel biddag geen Bijbelse feestdag is, vormt het een mooie gelegenheid om met kinderen uitgebreider te bidden.
Het thema voor biddag kan luiden: ‘Wat verwacht jij?’, specifiek gericht op ‘Wat verwacht jij van de Heere Jezus?’. Dit kan leiden tot verdieping in het verhaal van de blinde Bartimeüs, die Jezus helder zag. Vragen als ‘Waar komt jouw dagelijks brood vandaan?’ kunnen ook centraal staan, bijvoorbeeld door een activiteit als ‘Proeven en praten over jouw dagelijks brood’, waarbij inzicht wordt verkregen in het complexe voedselsysteem.
Praktische Hulpmiddelen voor Biddag en Gebed
De Biddagkalender ‘Beloofd = beloofd’
De biddagkalender ‘Beloofd = beloofd’ start op de woensdag voorafgaand aan biddag en biedt dagelijks een bijbelgedeelte met een korte uitleg, een vraag ter bespreking, liederen om te zingen en een hulpmiddel voor het gebed. Daarnaast kunnen kinderen een ‘gebedspot’ maken, die langdurig in het gezin gebruikt kan worden. Aanvullend materiaal is beschikbaar voor (zondags)scholen en de kalender is te verkrijgen in de webshop.
Materiaal voor Kinderen
Voor jonge kinderen kan het mooi zijn om hen zelf te laten bidden. Een placemat kan hierbij helpen, waarbij een handje symboliseert hoe te bidden en te danken. Op het bord kan een kind zijn gebed tekenen. Andere materialen rondom gebed zijn eveneens beschikbaar, zoals een 40-dagen dankkalender met veertig kaartjes met herkenbare afbeeldingen voor dankbaarheid, een gebedenboekje om in te kleuren en te schrijven, en gebedenkaartjes met vrolijke prenten gericht op de belevingswereld van jonge kinderen.
Educatieve Activiteiten rondom Biddag
Een bijeenkomst met kinderen over bidden, gericht op de vraag ‘Wat is bidden eigenlijk? En hoe doe je dat?’, kan worden gebruikt voor een kinder(neven)dienst rondom biddag en dankdag. Het lied ‘Lees je Bijbel, bid elke dag’ herinnert eraan dat bidden dagelijks kan plaatsvinden. Op de eerste woensdag in maart is er de officiële biddag. Rondom de dankdagviering kan een dankbaarheidsmarkt worden georganiseerd, waarbij gemeenteleden zelfgemaakte of gekweekte producten meenemen om weg te geven. Nodig dorpsbewoners uit voor een voedseltocht tijdens de oogsttijd of dankdag, die stilstaat bij gewas, arbeid en eerbied voor de schepping. Deze pelgrimage kan langs een boerenbedrijf, een dorpstuin, een ondernemer en kerkgebouwen gaan, startend en eindigend in de dorpskerk.
‘Proeven en praten over jouw dagelijks brood’ biedt een gezellige en leerzame manier om inzicht te krijgen in het voedselsysteem. Het bereiden van een driegangenmenu, waarbij de weg van de producten wordt besproken, kan verwondering wekken over de natuur, zoals opkomende plantjes, een pasgeboren kalfje of een grutto. Bij Dankstond of Oogstviering wordt stilgestaan bij wat Jezus in Marcus noemt: “De aarde brengt uit zichzelf vrucht voort”.
Werkvormen voor Gebed met Kinderen en Tieners
Gebed met Jonge Kinderen (onder de vier jaar)
De vraag of er gebeden kan worden met kinderen onder de vier jaar, die nog niet of beperkt kunnen praten, is relevant. De Heere Jezus leert in Mattheüs 6 om niet bezorgd te zijn, en gebed kan hierbij helpen. Met baby's kan ook gebeden worden, wat helpt bij het ontwikkelen van ritme en rituelen. Peuters en kleuters kunnen geleidelijk meer interactie in het gebed krijgen: eerst mee-bidden, dan na-bidden, en later zelf een gebedje opzeggen of voorlezen. Bestaande kindergebeden kunnen hierbij ondersteunen. Vanaf de kleuterleeftijd kunnen kinderen meedenken over gebedspunten, die genoteerd of getekend kunnen worden. Met kinderen uit de onderbouw kan op vaste tijden gebeden en gezongen worden, met rituelen zoals het aansteken van een kaarsje of het gebruiken van een gebedsbox.
Gebed met Tieners
Tieners kunnen soms moeite hebben met bidden. Het introduceren van nieuwe gebedsvormen kan helpen hun gewoontes te doorbreken en hen aan het denken te zetten over de inhoud. Rituelen en verschillende vormen van bidden zijn ook voor tieners waardevol. Het ophangen van vellen met thema's als ‘wereld’, ‘Nederland’, ‘stad/dorp’ en ‘dichtbij en persoonlijk’, waar gebedspunten op geschreven kunnen worden, biedt een mogelijkheid. Tieners kunnen in stilte of met achtergrondmuziek door de ruimte lopen en bidden bij de verschillende vellen. Ook kan er voor elkaar gebeden worden in kleine groepjes van maximaal drie personen.
Uitdagingen en Mogelijkheden in Tienerwerk
Tieners zijn vaak bezig met hoe anderen hen zien, waardoor het tonen van authenticiteit kwetsbaar kan voelen. Vaste gebedsvormen kunnen helpen deze spanning te verminderen, maar het is belangrijk hen uit te dagen authentiek te zijn binnen een veilige sfeer. Afspraken over het behoud van deze sfeer zijn cruciaal. Bidden kan voor tieners ook als ‘stom’ of saai worden ervaren. Het peilen van de beginsituatie in tienergroepen - hoe gewend ze zijn aan bidden, welke vormen ze kennen, en wat hen aanspreekt - is belangrijk. Met jongeren kan de verdieping worden gezocht in Bijbelse teksten over bidden, verschillende christelijke tradities, en hoe gebed in het dagelijks leven te verweven.
Methodes voor Tienerwerk
Er zijn diverse methodes beschikbaar voor tienerwerk. Het dienstencentrum van de PKN biedt gratis seizoenspakketten aan voor tieners (13-16 jaar) en jongeren (16+ jaar), met programma's, methodes, spellen en werkvormen die aansluiten bij het jaarthema. De methodes Rock Solid (10-13 jaar), Solid Friends (14-15 jaar) en Stay Solid (vanaf 16 jaar) bieden een goede afwisseling tussen gesprek en plezier. De Hervormde Gereformeerde Jeugd Bond (HGJB) heeft complete methodes ontwikkeld, waaronder een tienerwerkmethode (vanaf 13 jaar) met programma's en bijbelstudies, en catechesemethodes. De methode Re:search (vanaf 18 jaar) biedt lessen met gespreksmateriaal. Jeugdwerk met Lev (12-16 jaar) hanteert de principes ‘hoofd’, ‘hart’ en ‘handen’ met kernavonden, diamis avonden en fun avonden. GoBoom laat gemeentes, gezinnen of groepen de natuur in gaan om Bijbelverhalen creatief te ontdekken, met beleef- en bezinroutes. Scouting biedt een inspiratiebron voor spellen en creatieve vormen, gratis te combineren met andere methodes.
De Betekenis en Vormen van Gebed
Wat is Bidden?
Bidden is de meest eenvoudige betekenis van praten met God. Het is echter meer dan dat: het omvat ook luisteren, stil zijn, kijken, doen en voelen. Het kan variëren van het aansteken van een kaarsje tot het neerleggen van een steentje. Bidden betekent in relatie staan met God en het leven steeds weer in Zijn handen leggen.
Aanbidden van God in Gebed
In de Bijbel zijn er vele voorbeelden van mensen die God aanbidden in hun gebed. God wordt groot gemaakt om Wie Hij is, zowel door liederen als door knielen of het opheffen van de handen. Aanbidding is niet enkel een zaak van het hoofd, maar van het hele lichaam en van doen en laten. Ook in moeilijke tijden blijft men God aanbidden; Paulus en Silas zongen bijvoorbeeld lofliederen in de gevangenis.
Danken in Gebed
In gebed kan God gedankt worden, wat voortdurend in de Bijbel gebeurt en waar de lezer toe wordt aangespoord (Kolossenzen 4:2). Dankbaarheid is een levenshouding die kan ontstaan door ermee te beginnen, in alle omstandigheden. ‘Wees altijd verheugd, bid onophoudelijk, dank God onder alle omstandigheden’ (1 Tessalonicenzen 5:16-18).
Vragen om Vergeving en Voorbede
Het vragen om vergeving is een belangrijk onderdeel van bidden. Het erkennen van gemaakte fouten en het uiten van spijt kan helpen verder te gaan. God belooft vergeving, waardoor opnieuw begonnen kan worden. Jezus leert: ‘Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven wie ons iets schuldig is’ (Matteüs 6:12). Naast vergeving kunnen ook andere zaken aan God gevraagd worden, voor jezelf en voor anderen (voorbede). Dit kan gaan om troost, rust, genezing, vrede, of hulp bij relaties. Het vragen om iets betekent echter niet automatisch ontvangst; God is geen Sinterklaas. Wel hoort God graag wat mensen bezighoudt en waar zorgen over bestaan.
Luisteren in Gebed
Luisteren is een essentieel, doch vaak vergeten, onderdeel van bidden. Het biedt de mogelijkheid om opengesteld te worden voor nieuwe gedachten en Gods perspectief, dat kan komen via de Bijbel, liederen, andere mensen of de schepping.
Gebed in de Gemeente en Pastoraat
Gebed in het Jeugdwerk
Gebeden opschrijven kan helpen, vooral op de kinder- of jeugdclub waar het kwetsbaar kan zijn. Openheid tonen door te delen waar dankbaarheid voor bestaat, wat lastig is, en waar op gehoopt wordt, geeft een voorbeeld aan jongeren. Jeugdleiders kunnen kinderen en jongeren begeleiden in het bidden, wat spannend en nieuw kan zijn. Het creëren van goede randvoorwaarden en rustige opbouw is belangrijk, zoals afspraken maken over hardop of in stilte bidden, individueel of in groepsverband, en met vaste of eigen woorden.
Gebed binnen het Jeugdwerkteam
Binnen het team van jeugdleiders en jeugdambtsdragers is het goed om regelmatig samen te bidden. Veel komt kijken bij jeugdwerk, terwijl middelen beperkt zijn. Kinderen hebben vragen waarop geen direct antwoord is, jongeren lopen tegen problemen aan, en drukke weken kunnen energie kosten. Het besef dat God alle kinderen en jongeren kent en dat alles bij Hem neergelegd mag worden, is belangrijk. Bidden voor de kinderen en tieners in de groep kan leiden tot meer betrokkenheid bij hun levens.
Kwetsbaarheid en Veiligheid in Gebed
Gebed is kwetsbaar, wat kan leiden tot een onveilige sfeer, gekwetste of veroordeelde gevoelens, of zelfs manipulatie. Jeugdpastoraat, oftewel zorg voor de ziel van kinderen en jongeren, is een grote verantwoordelijkheid. In gesprekken met kinderen of jongeren kan tijd genomen worden voor gebed, maar altijd na toestemming te vragen: ‘Vind je het fijn als ik voor je bid?’. Het is cruciaal om de problemen van het kind of de jongere goed te begrijpen, zodat het gebed aansluit bij de situatie.
Gebed voor en met Kinderen in de Gemeente
Het is belangrijk om in het geheel van de gemeente met én voor kinderen en jongeren te bidden. Zij zijn volwaardige leden van de gemeente. Een moment in de eredienst kan worden genomen om voor hen te bidden, hen te vragen waarvoor ze gebed zouden willen. Naast de eredienst is er het gebruik om elk kind te koppelen aan een ‘bidder’, eventueel aan de hand van een door het kind ingevuld briefje.
Werkvormen voor Ouders en Gezinnen
Geloofwaardig opvoeden is een interkerkelijk inspiratieplatform voor christelijke ouders. De Bijbelse opvoeding gaat in deze tijd vaak tegen de stroom in. Een voorbeeld dat helpt bij het uitleggen van de Heilige Doop, die een teken is van Gods belofte van zorg, vergeving en vernieuwing, kan worden gedeeld. De vraag ‘Welke erfenis geef ik door aan mijn kinderen?’ is een belangrijke overweging voor ouders. De '40 dagen dankkalender' stimuleert dankbaarheid door dagelijks een kaartje te bespreken. Het 'Gebedenboekje om in te kleuren en schrijven' biedt ruimte voor gebed en creativiteit. 'Gebedenkaartjes' met vrolijke prenten behandelen dankpunten die dicht bij de belevingswereld van jonge kinderen staan.
tags: #jong #protestanten #werkvormen #biddag