Het lied Lof zij de Heer, de almachtige koning der ere, bekend onder nummer 868 in het Liedboek, is een vertaling van het Duitse lied Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren. De oorspronkelijke tekst werd geschreven door de Duitse predikant Joachim Neander, een belangrijke figuur in de geschiedenis van het protestantse kerklied. Dit lied wordt gekenmerkt door zijn uitbundige lofprijzing op God en wordt beschouwd als een van de belangrijkste liederen binnen het protestantse repertoire.
De Nederlandse vertaling van dit lied is gemaakt voor het Liedboek in 1973. De tekst, die auteursrechtelijk beschermd is, kan hierdoor niet volledig worden weergegeven. Echter, de essentie van het lied is een integrale lofprijzing op God als koning. Het lied somt diverse eigenschappen van God op, waaronder zijn liefdevolle omringing van ons leven, het optillen in het licht, de schepping van ons lichaam en het schenken van kracht en gezondheid. Door het hele lied heen worden gelovigen aangespoord om deel te nemen aan de vreugde van het geloof, met oproepen als ‘Kom allen saam’, ‘Denk elke dag aan wat zijn almacht vermag’ en ‘Wees gerust’, met de verzekering dat God er ook voor jou is (‘hij is uw licht en uw lust’).
Een interessante suggestie met betrekking tot dit lied is dat het zich goed leent voor een interreligieuze viering, mede door de zinsnede in het vijfde couplet: ‘christenen looft hem met Abrahams kinderen samen’. Dit benadrukt de verbinding met andere Abrahamitische religies.
De oorsprong en ontwikkeling van de melodie
De melodie die ten grondslag ligt aan dit lied kent een interessante geschiedenis. Deze is in de periode 1665 tot 1680 in verschillende varianten gepubliceerd. Het is waarschijnlijk dat de melodie gebaseerd is op een volksmelodie. Joachim Neander gebruikte deze melodie in 1680 voor zijn lied.
Verschillende uitvoeringen en opnames
Het lied Lof zij de Heer is in diverse uitvoeringen en opnames beschikbaar:
- Samenzang in De Rank te Zuidhorn, onder leiding van Egbert Minnema op het orgel.
- Samenzang vanuit de Martinikerk te Groningen, met Sietze de Vries als organist.
- Een uitvoering door het Holland Boys Choir, onder leiding van Henk Lemckert, op het orgel van de Abdijkerk van Loosduinen. Deze uitvoering omvat tekst uit de Zangbundel Joh. de Heer, vers 1, 2, 4 en 5.
- Het lied is ook opgenomen in Gemeenschap van Christus zingt, met zowel de Engelse vertaling van Catherine Winkworth (Praise to the Lord, the Almighty, the King of creation) als een Franse vertaling van J.M.
Bach en het lied
De invloed van dit lied reikt tot de klassieke muziek. Johann Sebastian Bach verwerkte het lied in zijn cantate Lobe denn Herren, den mächtigen König der Ehren (BWV 137). Dit getuigt van de muzikale en theologische significantie van het lied.
Recente vermeldingen en actualiteit
Het lied blijft relevant en wordt nog steeds uitgevoerd en besproken. Op 3 april 2023 werd op Positief Nieuws een video gedeeld van Henk Kraaijeveld, die voorgaat met het lied 868 'Lof zij de Heer'. Hij werd hierbij bijgestaan door bekende christelijke muzikanten en een koor. Deze video werd gedeeld in het kader van Palmzondag.