Gezien het verwachte tekort aan predikanten, is het van cruciaal belang dat meer mensen theologie gaan studeren. Om deze reden heeft de Protestantse Kerk in Nederland op 1 oktober 2023 een nieuw studiefonds gelanceerd, specifiek gericht op toekomstige predikanten. Echter, er is verwarring ontstaan omtrent de continuïteit van de opleidingen, met name de bachelor theologie aan de PThU. Een reactie van de instelling suggereerde dat er een grote kans bestaat dat de bachelor volgend jaar niet meer zal bestaan, wat vragen oproept over de effectiviteit van het studiefonds wanneer de studie zelf onzeker is.
Naast financiële aspecten zijn er ook andere hindernissen voor zij-instromers. Zo wordt er aangegeven dat reeds opgedane ervaring binnen de kerk of eerdere theologische opleidingen niet altijd meetelt. Dit roept de vraag op of de opleidingen wel optimaal zijn ingericht om zij-instromers te faciliteren, aangezien het niet enkel een kwestie van collegegeld betreft.
De sluiting van de PThU in Groningen wordt als een aderlating gezien, met name voor het noorden van Nederland, waar juist een aanzienlijk deel van de predikanten met emeritaat gaat of zal gaan. Dit leidt tot de zorg dat er in de toekomst wellicht kerken zullen zijn, maar geen predikanten meer om erin voor te gaan.
Er is ook discussie over de doelmatigheid van het studiefonds. Sommigen betwijfelen of het fonds ook rekening houdt met de kosten van een tweede studie, die aanzienlijk kunnen zijn (€12.000 collegegeld). Daarnaast wordt gesuggereerd dat in tijden van krapte mogelijk 'bonussen' worden aangeboden om predikant te worden.
Verder wordt de impact van het studiefonds in verschillende regio's van Nederland ter discussie gesteld. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen Midden-Nederland en de Randstad enerzijds, en de periferie (Zeeland, Drenthe, Groningen en Friesland) anderzijds. In de periferie is er een groot tekort aan predikanten, terwijl er in gebieden zoals het Gooi juist sprake is van overschotten door kerksluitingen en bezuinigingen.
De verwachting is dat een studiefonds afgestudeerden niet per se zal bewegen om predikant te worden in gebieden waar een tekort is, aangezien dit afhankelijk is van persoonlijke omstandigheden.
De Rol en Ervaringen van Predikanten
De rol van een predikant wordt beschreven als essentieel, waarbij mensen behoefte hebben aan dominees die deel uitmaken van de kerk en God vertegenwoordigen. Het ambt wordt gezien als een prachtig werk, waarbij het contact met mensen centraal staat: langs de deuren gaan, delen in vreugde en verdriet, en wekelijks een boodschap van God brengen.
Er is een oproep om te stoppen met overmatig management, dikke beleidsplannen en onnodige complexiteit. In plaats daarvan moet de focus liggen op het wezenlijke van het ambt.
Sommige predikanten ervaren echter een veranderende kerkelijke omgeving, met minder gezelligheid, torenhoge verwachtingen van predikanten en een toenemende afrekencultuur die ook in de kerk merkbaar is.
Een goed opgeleide theoloog, met kennis van de Schriften en oog voor de tijdgeest, wordt als een vereiste gezien. Iemand die de gemeenschap kent en zich kan richten op de erediensten en pastoraat, en daarvoor ook de nodige tijd krijgt van de kerkenraad.
De aanspreektitel 'dominee' wordt door sommigen als een traditionele term gezien, terwijl zij zich als 'predikant' identificeren en het ambt op een moderne manier invullen. De beschrijving van een 'gewone dominee' die door de gemeenschap gekend wordt, wordt als ideaalbeeld gezien.
Er is een terechte vraag waarom er zo weinig theologen zijn die 'gewoon dominee' willen worden en ook in het ambt blijven. De discussie over profielen van predikanten en kerkelijk werkers is gaande, maar besluitvorming hierover wordt soms uitgesteld.
Een beeld van de predikant als vertegenwoordiger van God, die zich te voet door de plaats beweegt en gekend wordt door de mensen, wordt als een krachtige roeping ervaren.
Historische Context van Doopsgezinde Gemeenten in Friesland
De geschiedenis van Doopsgezinde gemeenten in Friesland, met name in Stiens, wordt gedocumenteerd. De aanwezigheid van 'Dopers' in de regio Stiens dateert al van 1594. Er wordt beschreven hoe hervormde predikanten probeerden hen te onderwijzen, maar de Mennisten stonden op hun eigen leer.
Bij de oprichting van de Friese Doopsgezinde Sociëteit in 1695 was er reeds een gemeente in Stiens. Financiële moeilijkheden en de noodzaak van hulp van de Sociëteit voor hun 'leraar' Jan Reinders worden genoemd.
De gemeente in Stiens kende periodes van combinatie met andere plaatsen zoals Hijum, Hallum en Oudebildtzijl, en ontving financiële steun.
In 1944 werd een Doopsgezinde 'kring' gesticht, die in 1954 hernieuwd werd opgericht. In 1974 besloot deze kring zich weer als gemeente te vestigen, met steun van de A.D.S. en F.D.S.
Het kerkgebouw, oorspronkelijk een evangelisatiegebouw van de Hervormde Gemeente, werd later gehuurd en uiteindelijk in eigendom verkregen door de Doopsgezinde gemeente.
Verschillende predikanten en pastoraal werkers hebben de gemeente gediend door de jaren heen, waaronder Zr. J.M. Boonstra-Duijf, Zr. L. v. Wijk-Hoekstra, Zr. M.G. Bakker-v. Kampen, br. Th. de Jong, zr. A. Veurman-Klaren, br. Rob Workel, en zr. Tineke Bosma.
De gemeenten Hallum en Stiens hebben samengewerkt, onder andere bij de aanstelling van pastoraal werker Thea Tholen-Haagsma.
Internationale Samenwerking en Reizen
Doopsgezinde gemeenten in Friesland organiseren al jaren reizen naar Roemenië. Sinds 2006 bestaat er een partnerschap met de unitarische gemeente van Nagyajta in Transsylvanië. Vanaf 2015 sloten ook de Doopsgezinde gemeenten van Holwerd, Hallum en Stiens zich hierbij aan, wat leidde tot de oprichting van het 'Klavertje 5'-verband.
Dit verband draagt, samen met de diaconie van de provincie Kovasna in Roemenië, een thuishulpproject voor ouderen in Nagyajta. Recentelijk is daar een diaconaal centrum geopend: het 'Frísföld Háza', oftewel het Friese Huis.
Deelname aan reizen naar Roemenië wordt aangemoedigd. De zogenaamde 'Revolutiereis' biedt een programma dat begint in Timisoara, waar de revolutie van 1989 begon. De reis omvat bezoeken aan historische locaties, wijnproeverijen en culturele ervaringen.
De reis gaat verder via Deva, Sibiu, Curtea de Arges, naar Targoviste, waar de executie van de Ceausescu's plaatsvond. In Boekarest wordt de oude stad en het parlementsgebouw bezocht. Vervolgens gaat de reis dwars door de Karpaten naar Nagyajta, waar de rustigere kant van Roemenië wordt ervaren.
De kosten van de reis worden geschat tussen de €1200,- en €1300,- per persoon, exclusief drankjes bij de maaltijden. De prijs is gebaseerd op de kale kostprijs, mede door gestegen inflatie.
Persoonlijke Motivatie en de Rijkdom van het Predikantschap
Een predikant deelt zijn motivatie om theologie te studeren. Hoewel hij op 18-jarige leeftijd geen sterk roepingsbesef had, zag hij destijds wel potentie in de studie. Nu, vele jaren later, is hij ervan overtuigd dat de Heer hem gaven heeft gegeven die hij mag gebruiken in Zijn dienst.
Zijn liefde voor God is gegroeid door het lezen van de Bijbel en door levenservaringen, zowel persoonlijk als binnen zijn gezin en de gemeenschap. Hij is onder de indruk van Gods geduld en liefde, en ziet God niet primair als een strenge rechter, maar als een Vader vol genade.
Deze genade mag hij doorgeven in preken en gesprekken. Het predikantswerk wordt als zeer gevarieerd beschreven, met als hoogtepunt het voorgaan in de eredienst, waar de aanwezigheid van de Heer op bijzondere wijze wordt ervaren.
De omgang met mensen en het helpen bij het overwinnen van verborgen problemen wordt als bijzonder waardevol ervaren. Het delen van innerlijke worstelingen door gemeenteleden wordt als een grote eer beschouwd.
Het belangrijkste doel in alle contacten is het helpen van mensen om dicht bij Christus te leven. Dit vereist ook voortdurende zelfreflectie en verdieping in de Bijbel, die wordt gezien als een eindeloze bron van rijkdom en kennis van God.
