De Gereformeerde Kerk Eben-Haëzer in Apeldoorn: Van Evangelisatie naar Wijkgemeente

De Eben-Haëzerkerk in Apeldoorn heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de oprichting van een buitengewone wijkgemeente op 1 januari 1979. Deze wijkgemeente, die zich rekent tot de modaliteit van de Gereformeerde Bond (GB), ontstond met toestemming van de centrale kerkenraad van de toenmalige Nederlandse Hervormde Gemeente te Apeldoorn. Per 1 mei 2004 kreeg de gemeente de naam Hervormde wijkgemeente van bijzondere aard Eben-Haëzerkerk te Apeldoorn.

Karakter en positie binnen de Protestantse Gemeente Apeldoorn (PGA)

De aanduiding “bijzondere aard” van de Eben-Haëzerkerk benadrukt haar unieke positie binnen de Protestantse Gemeente te Apeldoorn (PGA). Ondanks deze bijzondere status behoudt de gemeente een eigen zelfstandigheid in haar financieel beheer. De twee predikanten van de Eben-Haëzerkerk rouleren niet in het preekrooster van de centrale gemeente. Desondanks staat de gemeente niet los van de centrale gemeente; er is sprake van een goede relatie, zowel op persoonlijk als op organisatorisch en werkgebonden niveau. Twee leden van de kerkenraad zijn vertegenwoordigd in de algemene kerkenraad van de PGA, en de predikanten nemen deel aan het werkoverleg en het werkgezelschap van predikanten en kerkelijk werkers. De wijkdiaconie vormt een onderdeel van het College van Diakenen (CvD), dat verder bestaat uit het moderamen, vertegenwoordigers uit de wijkdiaconieën van de PGA, en een waarnemer vanuit de Diaconie Beekbergen. De wijkdiaconie van Eben-Haëzer behoudt echter haar eigen collecterooster en financieel beheer.

Lidmaatschap van de Classis Apeldoorn

Naast haar lidmaatschap van de Protestantse Gemeente te Apeldoorn, maakt de Eben-Haëzerkerk als zelfstandige wijkgemeente ook deel uit van de classis Apeldoorn. Deze classis omvat de hervormde, gereformeerde en protestantse gemeenten die zich ten zuiden en oosten van Apeldoorn bevinden. Vanuit de kerkenraad worden twee leden afgevaardigd naar de classis, en vanuit de classis worden personen naar de landelijke synode van de Protestantse Kerk in Nederland gestuurd.

Gemeentelijke activiteiten en diensten

De gemeente organiseert diverse activiteiten en diensten. Tijdens de ochtenddiensten is er kinderoppas, die vanaf ongeveer 9:15 uur aanwezig is. Voor oudere kinderen die nog niet een hele kerkdienst kunnen bijwonen, wordt tijdens de preek een Bijbelverhaal verteld. Deze kinderen kunnen tijdens het collecteren de kerkzaal verlaten om deel te nemen aan de vertelling in een nabijgelegen ruimte. De diensten kunnen ook live beluisterd worden via het Youtube kanaal van de kerk.

Actuele en toekomstige evenementen

De kerk is actief betrokken bij diverse acties en initiatieven. Zo wordt de Actie Kerkbalans 2026 gehouden op 1 december 2025. Er zijn online erediensten en gebedsdiensten gepland van 15 maart 2023 tot 18 maart 2026. Een directe uitzending van een kerkdienst vindt plaats op 23 maart 2026, gevolgd door huwelijkstoerustingsavonden. Diverse dankberichten van gemeenteleden, zoals van Evert Bleumink, Ida Busse-Warendorff, Wijmie van As-Noorlander en de familie Van der Valk, tonen de betrokkenheid binnen de gemeenschap. Ook het HGJB-nieuws (Jeugd Overige berichten) wordt gedeeld.

Historische context en bijzondere rol in de Tweede Wereldoorlog

De informatie over de Gereformeerde Kerk te Nieuwlande benadrukt een bijzondere historische rol. De bekende gereformeerde verzetsstrijder Johannes Post verstopte tijdens de Tweede Wereldoorlog onderduikers in deze kerk, en het onderduikershol is nog steeds te bezichtigen. De Stichting Het Drentse Landschap onderzoekt de mogelijkheden om de kerk te behouden. Nieuwlande ontving voor haar rol in de oorlog een Yad Vashem-onderscheiding. Het verleden van de Gereformeerde Kerk te Nieuwlande, die voortkwam uit de evangelisatiepost te Langerak, is zeer bijzonder en men wil dit levend houden, waarbij een nieuwe bestemming voor de kerk een belangrijke rol kan spelen.

De geschiedenis van de Gereformeerde Kerk in Bovensmilde

Ook de voormalige gereformeerde kerk aan de ds. L. Dijkstrastraat in Bovensmilde staat te koop. Dit gebouw werd in 1953 gebouwd, nadat de gereformeerde kerk in het nabijgelegen Smilde tijdens de Tweede Wereldoorlog was afgebrand. De elf jaar daarna werden de diensten gehouden in de lokalen bij de gespaarde Smilder kerk. De nieuwe gereformeerde kerk van Bovensmilde werd voltooid in 1953, met de eerste steenlegging op 25 april en de intrede van ds. Joh. Knol op 18 oktober. Door de groei van het dorp in de jaren ’70 werd de kerk in 1972 uitgebreid met een grotere kerkzaal, een grote zaal, keuken, hal, garderobe en toiletten. De samenwerking met de plaatselijke Hervormde Gemeente leidde uiteindelijk tot een fusie tot Protestantse Gemeente, waarbij de voormalige hervormde kerk aan de Hoofdweg werd overgedragen aan de stichting ‘Het Drentse Landschap‘.

Liturgische planning en collecten

De kerk biedt een gedetailleerd rooster voor kerkdiensten, collecten en voorgangers. De diensten vinden plaats op zondagen om 09:00, 10:45 en 18:30 uur, met uitzondering van speciale gelegenheden zoals Goede Vrijdag en Pasen. De collecten ondersteunen diverse doelen, waaronder Trans World Radio, ZOA, Child Ministry Malawi, Stichting Tot Heil Des Volks, Scharlaken Koord, Stichting Omzien naar Oekraïne, de Centrale Diaconie - Christelijk Noodfonds Apeldoorn, VOOR ELKAAR vakantieweken, en het Citypastoraat Apeldoorn (De Herberg). Ook worden er speciale diensten gehouden voor bijvoorbeeld het sluiten van het winterwerk, een afscheid als gevangenispredikant, en diensten gericht op beheer en onderhoud van gebouwen, jeugdwerk en pastoraat.

tags: #stg #ned #herv #gereformeerde #evangelisatie #eben