Sytze de Vries, geboren op 1 januari 1945 in Leeuwarden, is een vooraanstaand Nederlands theoloog, dichter en schrijver. Zijn loopbaan als Hervormd predikant bracht hem naar Peize, Purmerend en Amsterdam, waar hij actief was in de Oude Kerk. Naast zijn predikantschap heeft De Vries een aanzienlijke literaire nalatenschap opgebouwd, met een focus op dichtbundels, liedteksten en bewerkingen van psalmteksten.
Literaire Productie en Publicaties
De literaire bijdragen van Sytze de Vries omvatten een breed scala aan publicaties. Zijn werk is terug te vinden in bundels als 'Zingend Geloven', waar hij liedteksten leverde, en 'Voor de kinderen van Korach', waarin hij psalmteksten bewerkte. Een mijlpaal in zijn publicaties was de uitgave van 'Tegen het donker : honderd liederen om samen te zingen' in 2002.
Belangrijke Publicaties door de Jaren Heen:
- 1992: Zo lang wij ademhalen : teksten en gebeden uit het hart van de gemeente. Zoetermeer: Meinema.
- 2002: Tegen het donker : honderd liederen om samen te zingen. Zoetermeer: Meinema.
- 2009: Jij, mijn adem : verzamelde liederen. Zoetermeer: Boekencentrum.
- 2012: Het liefste lied van overzee deel 1 : zestig vertalingen en nieuwe teksten op bekende Engelse melodieën. Vught: Skandalon.
- 2015: Het liefste lied van overzee deel 2 : vijfenzestig vertalingen en nieuwe teksten op bekende Engelse melodieën.
- 2015: Het lied op andere lippen : een leven in liederen. Zoetermeer: Boekencentrum.
- 2020: Op vleugels : nieuwe liederen. Middelburg: Skandalon.
- 2025: Tegen het donker, laten wij zingen! : 57 nieuwe liederen van Sytze de Vries.
Predikantschap en Pastorale Werkzaamheden
Sytze de Vries begon zijn loopbaan als predikant in Peize, waar hij van 1972 tot 1981 werkzaam was. Deze periode kenmerkte zich door een open en vernieuwende aanpak, waarbij hij een sterke band opbouwde met zijn gemeente. Een bijzondere herinnering uit deze tijd is de groep catechisanten die op de pastorie bleven slapen, wat de hechte gemeenschapszin illustreert. Als 'noordeling' voelde hij zich hier snel thuis.
Zijn tweede gemeente was Purmerend (1981-1986), een periode die pastorale en geografische verschillen kende vergeleken met Peize. De Vries omschreef Purmerend als een plek met 'populieren en beton', en merkte op dat de pastorale benadering anders was. In deze periode kwam hij via een contactpersoon in aanraking met de IKON en later de NCRV, waar hij tien jaar lang de rubriek 'Het Lied van de Week' presenteerde. Dit leidde tot een periode van anderhalf jaar waarin hij zich uitsluitend richtte op radio- en televisiewerk, na het neerleggen van zijn werk in Purmerend en het aanvragen van de status van emeritus-predikant.
Vervolgens vestigde hij zich in Amsterdam, waar hij een predikantsplaats kreeg bij de Oude Kerk. Aanvankelijk voor twee jaar, werd dit later omgezet in een halve formatieplaats voor onbeperkte tijd. De Vries verdedigde de liturgie van de Oude Kerk tegen kritiek van estheticisme, met de vraag of 'het mooiste voor de Here God dan niet goed genoeg is'. Hij benadrukte echter dat liturgie de dienst niet mag beheersen en dat het een uiting van pastoraat moet zijn, waarin mensen 'kunnen wonen'.
Invloed en Theologische Perspectieven
Door zijn werk voor radio en televisie kreeg Sytze de Vries een landelijke pastorale functie. Opvallend is dat zijn liedtekst 'Zo lang wij ademhalen' tot zijn meest gezongen werken behoort. Hij stelt dat deze teksten een andere snaar raken dan de Barthiaanse liedteksten uit het Liedboek voor de Kerken (1973), die meer de nadruk leggen op 'Gij-Hij' in plaats van 'ik en wij'. De Vries benadrukt het belang van de ontmoeting en ziet de confrontatie tussen individu en gemeenschap als onvermijdelijk binnen de kerkelijke context.
Hij gaf aan niet uitsluitend gezien te willen worden als liederen- en tekstenmaker, ondanks de opname van honderdtwintig van zijn bijdragen in het nieuwe Liedboek. Zijn wens om breder erkend te worden, lijkt te zijn uitgekomen.
In het kader van zijn werk en invloed, wordt ook verwezen naar zijn gesprek met Nico de Waal, uitgever bij Boekencentrum, in het programma 'Hemelse Modder' voor Radio Bloemendaal. Als gerelateerde titel wordt de 'Christelijke dogmatiek' van Gijsbert van den Brink en Kees van der Kooi genoemd, een werk dat zinvolle vragen stelt en antwoorden biedt in gesprek met traditie, de wereldkerk en de hedendaagse tijd.
Evangelie en Extreem-Rechts
Een recent en belangrijk aspect van het publieke optreden van Sytze de Vries en andere christelijke leiders betreft de stellingname tegen extreem-rechts gedachtegoed. Een verklaring, ondertekend door tal van christelijke leiders, benadrukt dat het evangelie niet samengaat met extreem-rechts gedachtegoed en politiek. In tegenstelling tot leiders in Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk, overheerst in Nederland tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap.
De verklaring formuleert duidelijk het geloof in de gelijkwaardigheid van alle mensen, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Er wordt kritiek geuit op het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk en het gebruik van dehumaniserende metaforen.
Kernpunten van de Verklaring:
- Menselijke waardigheid: De kern van het christelijk geloof ligt in de overtuiging dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is veelkleurig en bedoeld voor iedereen, zonder onderscheid.
- Onverenigbaarheid met extreem-rechts: Ideologieën van extreem-rechtse partijen, die witte, westerse 'volken' als superieur beschouwen, staan haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen. Het beroep op een vermeende joods-christelijke erfenis om niet-westerse migranten te weren, versmalt de naastenliefde en zet hen neer als tweederangs burgers.
- Onbegrensde roeping tot naastenliefde: In een individualistische samenleving en tijden van bestaansonzekerheid is het cruciaal om niet alleen voor eigen belangen op te komen. Christenen zijn geroepen om God lief te hebben boven alles en de naaste als zichzelf, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.
- Weerstand tegen gemakzuchtige politiek: Het opzettelijk creëren van onrust door leugens en het aanwijzen van zondebokken, met ogenschijnlijk simpele oplossingen, schaadt de samenleving. Complexe uitdagingen vragen om wijsheid, diepgang en nuance.
- De rol van christelijke leiders: Het zwijgen van Nederlandse kerkleiders draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden en doet afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie. Ook in lokale kerken moeten extreem-rechtse denkbeelden worden tegengesproken.
- Profetische stem: Het nemen van stelling voor gerechtigheid, ook als dit leidt tot polarisatie, is essentieel. Het geloof in Christus dringt aan op stellingname vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.
Kerkgeschiedenis uitgelegd: 1e tot 5e eeuw | Volledige documentaire
De verklaring nuanceert tevens het gebruik van de term 'extreem-rechts', en argumenteert dat partijen als de PVV en FVD de democratische rechtsstaat ondermijnen door de rechterlijke macht en de vrije pers aan te vallen en discriminerende voorstellen te doen.