De vraag of men op zondag moet rusten en gedurende de gehele dag niet mag werken, is een veelbesproken onderwerp. Dit artikel verkent de historische achtergrond van de zondagsrust en de betekenis van de sabbat, met name voor de Zevendedags Adventisten.
Historische Context van de Zondagsrust
De invoering van de zondag als rustdag binnen het Romeinse Rijk vond plaats op basis van een edict in 321 n.Chr. van de Romeinse keizer Constantijn de Grote. Vanaf de zesde tot en met de dertiende eeuw werd de zondagsviering steeds dwingender opgelegd door zowel kerkelijk als burgerlijk gezag. Dit historische overzicht toont aan dat het ontstaan van de zondagsviering en de zondagsrust een menselijke instelling en traditie is, waar zowel vertegenwoordigers van de Katholieke als reformatorische gelovigen het mee eens zijn.
Zevendedags Adventisten gebruiken deze inzichten om aan te tonen dat de sabbat door de Romeinse overheid is veranderd naar de zondag. Zij stellen dat het hierbij gaat om het principe dat een door de Romeinse overheid ingestelde dag als rustdag werd beschouwd. De kernvraag is echter wat de dag van samenkomst is onder het tweede verbond van God.
Het Nieuwe Verbond en de Eerste Dag van de Week
Het Nieuwe Verbond spreekt duidelijk over de eerste dag van de week, waarop de discipelen samenkwamen om het brood te breken. Dit wordt geïllustreerd in Handelingen 20:7: "En op den eersten dag der week, als de discipelen bijeengekomen waren om brood te breken, handelde Paulus met hen, zullende des anderen daags verreizen; en hij strekte zijne rede uit tot den middernacht." De vraag is of deze dag ook een dag van rust is, zoals de sabbat dat was.
De Katholieke Kerk wordt bekritiseerd voor het instellen van de zondag als officiële rustdag en het overdragen van het karakter van de sabbat op de "eerste dag van de week", zonder hier recht toe te hebben. Dit wordt gezien als een dwaling omtrent de sabbat.

Dwalingen omtrent de Sabbath
Dwalingen omtrent de sabbat binnen het Christendom kwamen later voor. In de Oostersche kerk vierden sommigen de sabbat op donderdag. In 1554 meenden velen in Finland dat men de zondag in plaats van de zaterdag als sabbatdag vierde, mede door de invloed van de Russische Jood Zacharias. Later hielden de Sabbatharische Baptisten, of Baptisten van de zevende dag, de zaterdag aan als rustdag en dag der godsdienstoefeningen.
De Ontstaan van de Zevendedags Adventisten
De Zevendedags Adventisten ontstonden als een afsplitsing binnen de bredere Adventistenbeweging in de 19e eeuw in de Verenigde Staten. De beweging was in de jaren 40 van de 19e eeuw sterk gericht op de profetische teksten in de Bijbel over de wederkomst van Jezus.
Onder invloed van de zevendedagsbaptisten, met name Rachel Oakes, kwamen vroege adventisten tot de overtuiging dat de sabbat volgens de Bijbel op zaterdag, de zevende dag van de week, gevierd moest worden. In 1846 verdedigde Joseph Bates dit standpunt met woord en geschrift. Het echtpaar White, met name Ellen G. White, speelde een cruciale rol in het propageren van deze opvatting. Ellen White trad op als profetes en verkondigde Gods boodschap in visioenen. Zij stelde dat de kerken die de sabbat hadden afgeschaft, de "grote hoer" uit de Openbaring waren geworden.
De boodschap van de eerste Engel, die het eeuwig Evangelie verkondigde (Openbaring 14:6), werd gehoord. Het woord van de tweede Engel, die de val van Babel verkondigde (Openbaring 14:8), gold de kerken. Wat de derde Engel riep - "Hier is de lijdzaamheid der heiligen, hier zijn zij, die de geboden Gods bewaren en het geloof van Jezus" (Openbaring 14:12) - gold de Adventisten.

Uitbreiding en Propaganda
De "Seventh-day Adventists" hebben krachtige propaganda gevoerd met behulp van tractaten. In 1874 trokken de eerste adventistische "zendelingen" naar Europa en creëerden nog voor het begin van de 20e eeuw kleine groepen adventisten in vele Europese landen. Enkele decennia later volgden ook andere werelddelen. In de jaren twintig van de 20e eeuw waren zij aanwezig in Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië, Denemarken, Noorwegen en Engeland. In 1894 telden zij al ongeveer 40.000 aanhangers, waarvan ongeveer 5000 buiten Amerika woonden.
In Nederland telt het Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten ongeveer 6.000 gedoopte leden. Officiële organen voor propaganda zijn onder andere het blad De Heraut en het blad Wachters Sions.
Kernovertuigingen van Zevendedags Adventisten
Zevendedags Adventisten zijn een internationaal christelijk kerkgenootschap dat de nadruk legt op het houden van de sabbat, de zevende dag van de week, en gericht is op de wederkomst van Christus ('advent').
De Sabbat als Rustdag
De zevendedagsadventisten houden de sabbat, zoals die onder meer in de Tien Geboden wordt bevolen, als rustdag in plaats van de zondag. Zij zien dit als een terugdenken aan Gods schepping van hemel en aarde, en genieten van het herscheppende (recreatieve) karakter dat God eraan toekende. Deze betekenis verschilt wezenlijk van de door mensen ingestelde zondagsviering, waarin de opstanding van Christus het uitgangspunt is. Adventisten vieren de opstanding van Christus met Pasen en gedenken zijn dood met de viering van het Heilig Avondmaal.
Volgens het vierde gebod vieren zij elke zaterdag de sabbat als rustdag. Dit houdt in dat ze op zaterdag geen arbeid verrichten en zich bezighouden met recreatie in de meest letterlijke betekenis. Zij geloven dat de mens door God is geschapen en niet door natuurlijke evolutie is ontstaan.
Geloofspunten
Het geloof van de zevendedagsadventisten is samengevat in 28 geloofspunten. Enkele belangrijke punten zijn:
- Jezus Christus: Jezus was volmaakt gehoorzaam aan Gods wil. Door zijn leven, lijden, dood en opstanding zorgde God voor de enige manier om de zonde van de mens teniet te doen. Mensen die in geloof Jezus’ verzoening aanvaarden, ontvangen eeuwig leven.
- Verzoening: Jezus stierf in de plaats van elk mens en doet zo elke zonde teniet. Zijn dood was verzoenend en transformerend. De lichamelijke opstanding van Jezus toont Gods overwinning op de krachten van het kwaad.
- Heiliging: Geleid door de Heilige Geest beseffen wij onze tekortkomingen en erkennen we onze zondigheid. Wij hebben berouw over onze overtredingen en oefenen geloof in Jezus als Christus en Heer. Door de Geest worden wij opnieuw geboren en geheiligd.
- Profetieën: Profetieën, met name uit de Bijbelboeken Daniël en Openbaring, vormen een belangrijke bron van kennis. Zij geloven dat profetische bijbelboeken geldingskracht hebben gedurende de gehele wereldgeschiedenis.
- Eindtijd: De tijd van het eind is, volgens Walter Veith, begonnen in 1798, na de periode waarin de Roomse Kerk oppermachtig was (538-1798). De "dodelijke wond" van de kerk, genoemd in Openbaring 13:3,12, zou in 1929 genezen zijn, waarna de kerk haar politieke status en macht herkreeg.
- Wederkomst van Christus: Naast het naleven van de Tien Geboden, ligt de nadruk op de verwachting van de wederkomst van de Heer Jezus.
- Gezondheid: Ellen White zou in een visioen adviezen voor een goede gezondheid hebben ontvangen. Zevendedagsadventisten houden zich aan de spijswetten uit Leviticus 11 en onthouden zich van alcoholische dranken en tabak. Het lichaam wordt beschouwd als een tempel van de Heilige Geest. John Harvey Kellogg, een zevendedagsadventist, bracht de cornflakes op de markt.
- Seksualiteit en Huwelijk: Abortus is niet toegestaan voor geboortebeperking, vanwege het geslacht van het kind, of uit gemakzucht. Seksuele omgang mag alleen plaatsvinden binnen een huwelijk tussen een man en een vrouw. Homohuwelijken zijn niet mogelijk.
- Rust na de dood: Zevendedags Adventisten geloven niet in een onsterfelijke ziel; wie overlijdt, rust in het graf tot Christus terugkomt.
Zevendedagsadventisme - Achtergrond en Afwijkingen in de Leer van Ellen G White
Kritiek en Samenwerking
De Zevendedags Adventisten ontvangen kritiek vanuit gevestigde kerken op het strikt naleven van de Joodse wetten. Ook is er kritiek op hun sterke antivakbondshouding, gebaseerd op de stelling van Ellen White dat een echte christen niet bij een vakbond kan zijn. Dit leidde tot rechtszaken, zoals in 1998 toen het Ukiah Valley Medical Centre, eigendom van de Adventkerk, een uitzondering vroeg op de federale arbeidswetgeving omtrent syndicalisering.
In 2006 en 2007 zochten de Zevendedags Adventisten en de World Evangelical Alliance (WEA) toenadering. Een gemeenschappelijke persverklaring meldde grote theologische overeenstemming die ruimte biedt voor een samenwerkingsverband.
Onderwijs en Hulpverlening
De Zevendedags Adventisten hebben een uitgebreid netwerk van onderwijsinstellingen wereldwijd, waaronder de Andrews University, La Sierra University en Montemorelos Universiteit. De theologische faculteit van Andrews University is een belangrijke opleidingsplaats. De humanitaire tak van de kerk is ADRA (Adventist Development and Relief Agency), een onafhankelijke stichting met vestigingen in circa 140 landen.
De wereldkerk heeft ook een indrukwekkend netwerk van gezondheidszorginstellingen, van kleine klinieken tot ultramoderne ziekenhuizen. In Nederland is er een verzorgingstehuis op adventistische grondslag.
John Nevins Andrews
John Nevins Andrews (1828-1883) speelde een belangrijke rol in de Adventbeweging. Hij nam, ongeveer gelijktijdig met James White, de zevende dag aan als de sabbat. Hij was een student van de Bijbel en besefte het belang van de sabbat in relatie tot de vervulling van profetieën. Hij schreef veel ter verdediging van deze leerstellingen. Zijn grootste werk, "De geschiedenis van de sabbat", kostte hem ruim tien jaar onderzoek. In 1874 nam hij de leiding van het werk in Zwitserland op zich en publiceerde het maandblad Les Signes des Temps.
tags: #adventisten #sabat #plaatjes