De vraag hoe kerken op een betekenisvolle manier kunnen beleggen, is een complex vraagstuk dat verder gaat dan enkel rente en rendement. De maatschappelijke impact van beleggingen en de bijdrage aan een 'liefdevolle economie' - een economie gebaseerd op rechtvaardigheid, duurzaamheid en solidariteit - staan centraal in deze overweging. Kerken kunnen niet alleen optreden als rentmeester van hun gebouwen en financiën, maar ook als een stem in de samenleving. Beleggen met betekenis omvat niet alleen het inzetten van rendement voor kerkelijke doelen of het ondersteunen van maatschappelijke initiatieven, maar ook het uitoefenen van invloed op bedrijven als aandeelhouder. Door dit op een integere manier te doen, kan een kerk bijdragen aan een eerlijker en menswaardiger economie.
Bijbels Perspectief op Beleggen
De discussie over de Bijbelse verantwoording van geld beleggen in aandelen is al langer gaande. Een principieel standpunt, vaak gebaseerd op Bijbelteksten zoals 1 Timótheüs 6, die kritisch staan tegenover het vergaren van eigen vermogen, vormt de basis van dit debat. Echter, in de praktijk verschuift de focus vaak van het Bijbelse perspectief naar een meer pragmatische benadering.
Verschillende Standpunten
Verschillende experts hebben hun licht laten schijnen op deze kwestie. Sommigen benadrukken het belang van het nadenken over toekomstige behoeften bij het opbouwen van vermogen, terwijl anderen adviseren om eerst de principiële kanten van vermogensaspecten te doordenken alvorens praktisch en verstandig te handelen bij beleggingen.
Een veelgehoord argument is dat er geen principieel verschil is tussen sparen en beleggen. De beslissing hierover zou een persoonlijke afweging moeten zijn, genomen in geweten voor God. Aandelen, die investeringen financieren en werkgelegenheid scheppen, worden gezien als een positief element in de hedendaagse samenleving. Hierdoor zou het beleggen in aandelen principieel niet verwerpelijk zijn, mits de diepste drijfveren helder blijven en de geestelijke gemoedsrust intact blijft.
Met een beroep op de gelijkenis van de talenten (Matthéüs 25) wordt soms gesteld dat het een plicht is om te streven naar een optimaal rendement. Adviezen variëren van het zich goed laten voorlichten en het verstand gebruiken, tot het aangaan van grotere risico's bij ruime reserves. Ook speculeren wordt niet bij voorbaat afgewezen, zolang hebzucht niet in het spel is. Er moet echter een scala aan overwegingen aan de orde komen, waarbij behoedzaamheid geboden is bij de keuze waarin te beleggen. Soms wordt dit omschreven als 'een zoeken naar het minst kwade', met uitzondering van specifieke sectoren zoals de amusementsindustrie.
Kritische Beschouwing
Anderen bekritiseren deze benadering, stellende dat de bijbelse bezinning ondergesneeuwd wordt door wereldse argumentatie. De nadruk ligt op het vergaren van rijkdom in God en in goede werken, wat verder reikt dan het banksaldo en deze tegenwoordige wereld. Praktisch en verstandig handelen bij beleggingen komt hierdoor in een ander perspectief te staan.
Er wordt een principieel verschil gemaakt tussen sparen en beleggen. Sparen wordt als te saai en weinig lucratief beschouwd door beleggers die meer willen dan een vast rentepercentage; zij zoeken dividend en koerswinst door te investeren in winstgevende ondernemingen om hun aards bezit te vergroten. De combinatie van dit streven met geestelijke gemoedsrust wordt als een onmogelijke combinatie gezien, een 'zoethouder eersteklas' zonder bijbelse perspectieven.
Het advies om zich goed te laten voorlichten wordt ook met argwaan bekeken, gezien de mogelijkheden van corruptie in de financiële wereld. Ondanks de genoemde randvoorwaarden voor beleggen in beursgenoteerde fondsen, wordt soms toch de conclusie getrokken dat beleggen in aandelen niet afgewezen moet worden. Critici menen dat er sprake kan zijn van 'bedrijfsblindheid', die niet kan worden goedgemaakt met algemene uitspraken.
Mammon: De Afgod van Geld en Bezit
Jezus sprak over mammon als een rivaal naast satan, een afgod die zich naast God plaatst om gediend te worden. De oorspronkelijke betekenis van het Aramese woord 'mammon' is 'dat waarop men vertrouwt', wat duidt op vermogen, rijkdom, bezit en winst. Mammon vertegenwoordigt de macht die hiervan uitgaat, het systeem dat door geld en bezit gecreëerd wordt en het gedrag van mensen bepaalt. Iedere invloed die geld en bezit op ons hebben, iedere rol die het speelt in ons leven en ieder gebruik ervan dat in strijd is met Gods principes, kan beschouwd worden als het dienen van mammon.
Volgens Jezus kunnen mensen niet zowel God als mammon dienen. Het is een keuze tussen twee heren: ofwel Jezus is de Meester, ofwel mammon heeft het voor het zeggen. Dit geldt niet alleen voor de inhoud van het werk, maar ook voor de houding ten opzichte van geld en bezit. Wanneer de houding tegenover geld bepaald wordt door financiële marktmechanismen en de bijbehorende normen en waarden, in plaats van door wat Jezus ons voorhoudt, dienen we mammon.
De Gevolgen van Mammon
Mammon creëert zijn eigen realiteit, waarin met geld nieuw geld geschapen kan worden. Geld dat op de kapitaalmarkt wordt ingezet, levert nieuw geld op, maar dit geld wordt dan in handen van mammon gegeven in plaats van dat het beschikbaar wordt gesteld om behoeftige medemensen te dienen. Dit wordt gezien als onrecht ten opzichte van de naaste, en verklaart waarom mammon als 'onrechtvaardig' of 'vals' wordt bestempeld. Mammon houdt ons af van het zelfverloochenend dienen van de naaste en geeft het luisteren naar God een lagere prioriteit dan het luisteren naar financieel-economische goeroes.
Wanneer we ons geld en bezit, onze schat, in handen van mammon geven in plaats van in handen van Jezus, geven we ook ons hart in handen van mammon. Jezus zegt: 'Waar je schat is, daar zal ook je hart zijn.' Liefde voor God en liefde voor geld zijn onverenigbaar. Als geld regeert in ons leven, kan God niet regeren, en andersom.
7 Demonen die je naar de hel leiden | AI-animatie
Mammon in de Kerkelijke Praktijk
De confrontatie tussen Jezus en mammon wordt duidelijk in de tempelreiniging, waar Jezus de handelaren en wisselaars uitdrijft omdat zij de tempel tot een 'verkoophuis' maken. Hun verrijking ten koste van anderen staat haaks op Gods opdracht om de naaste lief te hebben als zichzelf.
Christenen in Nederland en Vlaanderen zijn relatief rijk vergeleken met veel andere christenen wereldwijd. Dit brengt een verantwoordelijkheid met zich mee. De roep om afstand te doen van geld en bezit ten behoeve van de verkondiging van het Koninkrijk der hemelen, wordt benadrukt. Dit is de hoogste prioriteit en de grootste schat voor volgelingen van Jezus.
Rentmeesterschap en Kerkelijk Vermogen
De vraag wat een diaconie moet doen met overgebleven geld is een belangrijk punt van discussie. Het beheer van kerkelijk vermogen brengt specifieke vragen met zich mee. Dr. H. Noordegraaf stelt dat het verantwoord is voor diaconieën om vermogen te hebben, mits er een bewuste beleidsbeslissing wordt genomen over de grootte ervan. Vermogen boven de gewenste omvang dient besteed te worden aan diaconale doeleinden, op ethisch verantwoorde wijze, dus in activiteiten die sociaal en ecologisch verantwoord zijn.
Beleid en Transparantie
Diaconieën zouden hun beleidskeuzes aan de gemeenten moeten voorleggen en het gesprek daarover benutten om bewustwording bij gemeenteleden over hun eigen beleggingen te stimuleren. Delen, in tegenstelling tot geven, omvat het delen van alle gaven met wederkerigheid. Dit kan ook het afstaan van gebouwen aan kerken die ruimte nodig hebben omvatten. Verantwoord consumeren en het inzetten van rollen in het economische en politieke leven voor bepaalde keuzes worden aangemoedigd. Bij de aanschaf van goederen is het raadzaam de vraag te stellen naar de herkomst, kinderarbeid en milieu-impact. Men moet leven met bewustzijn en niet wereldgelijkvormig zijn.
Financieel Beheer in de Kerk
Het vermogen van de kerk is een actueel thema, met historische wortels die teruggaan tot het bijbelboek Handelingen. Door de eeuwen heen hebben financiële vraagstukken een belangrijke rol gespeeld, met veranderingen tijdens de Reformatie en uitdagende periodes zoals de Bataafse republiek. Tegenwoordig kampen kerken en gemeenten met zorgen over financiën, wat leidt tot bezuinigingen en noodzakelijke beslissingen.
De verantwoordelijkheid voor het nemen van grote financiële beslissingen ligt bij de kerkenraden, die echter vaak bestaan uit vrijwilligers die deze taken naast hun reguliere werk uitvoeren. De Dienstenorganisatie biedt ondersteuning, maar niet elke kerkenraad zoekt hier hulp. Er kan vrees bestaan voor het opgeven van onafhankelijkheid.
De Vraag naar Vermogen
De vraag naar het vermogen van de kerk, en de overweging om op dit vermogen in te teren, komt vaak naar voren. Juridisch is de kerkelijke gemeente een rechtspersoon, waarbij het college van kerkrentmeesters de financiële handelingen verricht. Kerkordelijk ligt de eindverantwoordelijkheid bij de kerkenraad, die echter in overleg treedt met de gehele gemeente. Zelfs niet-leden kunnen een gevoel van betrokkenheid hebben bij kerkgebouwen, vooral monumentale panden die een lange geschiedenis hebben.
Theologisch gezien is de kerk 'van de Heer', wat impliceert dat het kerkelijk bezit uiteindelijk van God is. Mensen zijn rentmeesters die dit bezit moeten verzorgen. Het beeld van pachters, zoals beschreven in Mattheüs 21, kan hierbij helpen. Wij zijn pachters die het gepachte zo moeten verzorgen dat het in goede staat kan worden teruggegeven. Het tijdelijke element van onze verbondenheid met de kerk en de verantwoordelijkheid voor het kerkelijk bezit is cruciaal.
Het opmaken van vermogen en reserves die vanuit het verleden zijn opgebouwd, is een vraag die serieus genomen moet worden. Ingrijpende beslissingen over kerkelijk bezit moeten verantwoord kunnen worden aan de Eigenaar.
Ethische Overwegingen bij Beleggen
De uitdrukking 'geld stinkt niet' wordt bekritiseerd, omdat geld niet neutraal is. De kerk heeft grenzen aan de manier waarop inkomsten verworven mogen worden. Acties zoals Kerkbalans, collecte en legaten zijn ethisch verantwoord, maar er zijn ook voorbeelden van indirecte betrokkenheid bij dubieuze praktijken, zoals het bezit van een café door een kerkelijke gemeente of inkomsten die afhankelijk zijn van alcoholconsumptie.
In de huidige tijd is het belangrijk om bij het bezitten van aandelen te weten van welke bedrijven en wat zij doen. Het liefhebben van God met heel je hart, ziel en kracht (Deuteronomium 6:5) kan ook financieel worden opgevat. De zorg voor weduwen en wezen, het kwijtschelden van schulden - dit zijn allemaal aspecten van omgang met geld en goederen die niet neutraal zijn.
De kerk is geen onderneming gericht op winst. Het vermogen van de kerk is dan ook geen doel op zich. Beleid maken is essentieel, waarbij het beleid voorgaat op de financiën. Echter, beleid en financiën zijn nauw met elkaar verbonden. Een verstandige ambtsdrager of gemeentelid is zich bewust van de financiële situatie van de gemeente.
Particuliere Beleggers en de Gereformeerde Gezindte
Het aantal particuliere beleggers neemt toe, mede door de toegankelijkheid van beleggen via internet en gratis adviezen. Beleggen wordt gezien als een boeiende activiteit voor iedereen, behalve wellicht voor leden van authentieke pinkstergemeenten die 'alle dingen gemeen' hadden. Voor anderen kan beleggen een uitstekende optie zijn voor spaargeld.
Het volgen van trends, bijhouden van sociaaleconomische ontwikkelingen en verzamelen van informatie kan leiden tot rendement. Dit wordt vergeleken met andere 'zinloze hobby's', waarbij beleggen als een hobby wordt gezien die wat oplevert. Kennis en inzicht zijn vereist om informatie te interpreteren.
De Rol van Kennis en Gokken
De conclusie dat beleggen meer met gokken te maken heeft dan met kennis en inzicht, maakt het toegankelijk voor iedereen die rijk wil worden. De 'gorilla Jack', die sinds 2000 beter presteert dan de beurs, illustreert dit. Voor christenen die principieel tegen loten zijn, wordt het lastig uit te leggen waarom deelname aan de Postcodeloterij taboe is, terwijl de AEX-beurs openstaat.
Beleggen is aantrekkelijk door het idee dat men rijk kan worden zonder noemenswaardige inspanning. Het idee dat koersen snel kunnen stijgen en winst genomen kan worden, spreekt velen aan. Echter, de Bijbel waarschuwt dat mensen die rijk willen worden, verzinken in het verderf (1 Timótheüs 6:9). Geldgierigheid wordt gezien als de wortel van alle kwaad.
Beleggen met een Bijbelse Bril
Beleggen kan een 'kick' geven en als een avontuur worden ervaren. Echter, de Bijbel leert dat het dramatisch slecht afloopt met mensen die rijk willen worden. Ware christenen zouden hun geld niet moeten inzetten op ondernemingen van deze wereld, die voorbijgaat. In plaats daarvan zouden zij hun geld moeten besteden aan de voortgang van het Koninkrijk der hemelen, door te beleggen in bedrijven en stichtingen die geestelijke waarden centraal stellen.
Het enige aandeel van waarde is een aandeel in Jezus Christus. De koersen van het hemelse Koninkrijk stijgen met de dag, en de Bijbel is hierin ondubbelzinnig duidelijk. Rijk worden in goede werken, gaarne mededelend en gemeenzaam, legt een goed fundament voor het toekomende leven.
De Gereformeerde Gezindte en Financiële Ethiek
De vraag naar de ethische verantwoordelijkheid van de gereformeerde gezindte met betrekking tot beleggen is complex. Ds. L.W.Ch. stelt dat een eenvoudig ja of nee niet te geven is, gezien de vele haken en ogen.
Principiële Bezwaren en Praktische Uitvoering
Het beleggen in bedrijven met activiteiten die haaks staan op Gods Woord is ethisch onverantwoord. Voorbeelden als Ajax, de Telegraaf of SBS6 worden genoemd als bedrijven waarin geen christen zou willen beleggen. De kernvraag is of de activiteiten of doelstellingen van een bedrijf bijbels verantwoord zijn.
Kopen van aandelen mag geen gokpartij zijn. Risicovolle beleggingen, die vaak hoge rendementen beloven, hebben menige jongere aangetrokken, maar ook tot grote verliezen geleid. De Bijbel waarschuwt voor degenen die rijk willen worden en daardoor in verzoeking vallen. Het risico bestaat dat de focus op de beurskoersen de plaats van het werk van God in het persoonlijke leven en de gemeente inneemt.
Beleggen op zich wordt niet als verkeerd beschouwd, aangezien de economie zonder beleggingsgeld niet zou kunnen draaien. Zelfs spaargeld bij de bank wordt door de bank gebruikt voor beleggingen. Wie echter zelf verantwoord wil beleggen, heeft veel kennis van zaken nodig, iets wat de meesten niet bezitten. Voor een hoger rendement op spaargeld wordt de inleg in veilige beleggingsfondsen met beschermingsconstructies aanbevolen.
Het vermanen van de Heere Jezus om schatten in de hemel te vergaren, wordt benadrukt. Dit staat tegenover het vergaren van schatten op aarde.
De Kerk als Rentmeester
Het vermogen van de kerk is een centraal punt van discussie. De kerk is geen onderneming gericht op winst. Het vermogen van de kerk is geen doel op zich. Beleid maken is cruciaal, waarbij het beleid voorgaat op de financiën. Echter, beleid en financiën zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
De kerkelijke gemeente is juridisch een rechtspersoon, maar het college van kerkrentmeesters functioneert als zodanig. De eindverantwoordelijkheid voor het bezit van de plaatselijke gemeente berust bij de kerkenraad, die de verzorging van het bezit in handen geeft van het college van kerkrentmeesters. Belangrijke beslissingen, ook op financieel terrein, vereisen intensief overleg met de gemeenteleden.
Theologisch gezien is de kerk 'van de Heer'. Wij zijn pachters die het gepachte dienen te verzorgen. Het kerkelijk bezit is deels afkomstig uit het verleden, en het opmaken van dit vermogen in één generatie is een vraag die serieus genomen moet worden. Ingrijpende beslissingen moeten verantwoord kunnen worden aan de Eigenaar.
tags: #belggen #in #de #gereformeerde #gezindte