Tijdens een recente generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) stond de kwestie van vrouwelijke ambtsdragers centraal. De synode boog zich over een vijftigtal bezwaren tegen het besluit uit 2022 om vrouwen niet toe te laten in het ambt van predikant, ouderling of diaken. Dit leidde tot een diepgaande discussie over Schriftgezag, interpretatie en de toekomst van het kerkverband.
Revisieverzoeken en rapporten
Een kerkenraad of kerklid kan een revisieverzoek indienen wanneer een eerder genomen besluit volgens hen "in strijd is met Gods Woord, de belijdenis of de kerkorde". De generale synode beoordeelt vervolgens of er nieuwe gezichtspunten naar voren komen die nog niet eerder zijn "gewogen".
De commissie die de ingediende revisieverzoeken heeft bestudeerd, kon geen eensluidend advies uitbrengen. Dit resulteerde in twee rapporten die op de synodetafel kwamen te liggen: een meerderheidsrapport dat de revisieverzoeken afwijst, en een minderheidsrapport dat ze honoreert.
Verschillende perspectieven
Schriftgezag in het geding?
Ouderling W. Hijmissen (Lelystad) bracht naar voren dat beide rapporten het erover eens lijken te zijn dat bij de kwestie van vrouw en ambt het Schriftgezag niet meteen in het geding is. Dit zette hem aan tot de vraag of het hier wel om "wezenlijke zaken" gaat die het zielenheil van mensen raken, en of men elkaar op dit punt wel aan één bepaald standpunt kan binden.
Ds. F.W. van der Rhee, woordvoerder van het meerderheidsrapport, nuanceerde dit door te stellen dat bij het vraagstuk van vrouw en ambt "mogelijk, behalve het Schriftverstaan, ook het Schriftgezag in het geding is". Hij voegde eraan toe dat dit "niet bij voorbaat uitgesloten kan worden", omdat het thema "raakt aan Schrift en belijdenis" en er bij sommige revisieverzoeken "op het punt van het Schriftgezag wel degelijk vragen te stellen" zijn.
Nieuwe hermeneutiek of andere conclusies?
Ds. R.G. den Hertog, woordvoerder van het minderheidsrapport, benadrukte dat een pleidooi voor vrouwen in de ambten niet zomaar teruggevoerd kan worden op een nieuwe hermeneutiek. Hij gaf aan dat hij, op grond van dezelfde hermeneutische uitgangspunten als in 1998, tot andere conclusies kan komen. Hij betreurde het dat de CGK zo lang bezig zijn met het punt van vrouw en ambt, terwijl de kerk zich volgens hem zou moeten richten op "hoe wij als christenen met onze prachtige boodschap relevant kunnen zijn in ónze cultuur en ónze tijd".
Ds. S.M. Buth toonde zich "ontgoocheld" door de stelling in het minderheidsrapport dat de Schrift geen uitspraak zou doen over vrouwen in het ambt. Hij vroeg zich af of dit niet toch meer raakt aan het Schriftgezag dan men wil aannemen, wat hem in verwarring bracht.
Advies en besluitvorming
Prof. dr. H.J. Selderhuis, hoogleraar kerkgeschiedenis en kerkrecht aan de Theologische Universiteit Apeldoorn (TUA), adviseerde de synode om "rap tot een besluit te komen" en zich daarna te buigen over de toekomst van het kerkverband, aangezien "mensen thuis willen weten hoe het verder moet met de CGK".
Na het diner volgde het besluit: 31 afgevaardigden steunden het meerderheidsrapport, 18 waren tegen en 2 onthielden zich van stemming. Daarmee werden de vijftig revisieverzoeken afgewezen. Het minderheidsrapport werd eveneens gestemd: 17 afgevaardigden stemden voor, 31 tegen, met 3 onthoudingen.
Einde besluitvormingsproces en toekomstperspectief
Preses ds. P.D.J. Buijs merkte na de stemming op dat de CGK op een belangrijk punt in hun kerkelijk leven zijn gekomen en dat dit "het einde van een besluitvormingsproces" markeert. Hij sprak de hoop uit dat de praktijk van het bevestigen van vrouwelijke ambtsdragers zich niet verder zal uitbreiden en benadrukte het belang van het vasthouden aan wat de meerderheid van de synode heeft uitgesproken.
Voorstellen voor de toekomst
De generale synode buigt zich de dagen daarna over de toekomst van het kerkverband. Er wordt gesproken over het plan om binnen de CGK interim-classes te vormen, waar gemeenten met vrouwen in het ambt tijdelijk een plek zouden moeten krijgen. Daarnaast ligt er een "alternatief interim-voorstel" van ds. W.E. Klaver, J. Mauritz en ds. G.J. Post, die pleiten voor een "tijdelijk kerkmodel" bestaande uit twee onderscheiden afdelingen binnen het kerkverband.
Spanningen en samenwerking
De vraag of kerken die onderdeel zijn van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) buiten het kerkverband geplaatst zullen worden als ze zich niet houden aan de landelijke afspraken, ligt deze week op tafel. Diverse Christelijke gereformeerde gemeenten in Arnhem, IJmuiden, Nieuwegein en Hilversum hebben besloten vrouwelijke ambtsdragers te bevestigen, ondanks de afspraken uit 1998 die stellen dat "het gezaghebbend leidinggeven aan de gemeente aan de man en niet aan de vrouw toekomt" volgens de Bijbel.
Stefan Paas is het niet eens met predikanten als ds. A. C. Uitslag en ds. C. P. de Boer die stellen dat het gezag van de Schrift op het spel staat. Hij betoogt dat het hier gaat om "verschillen in interpretatie van de Schrift tussen mensen die allemaal het gezag van de Schrift erkennen", waarbij beide standpunten zich kunnen beroepen op Bijbelteksten en historische argumenten. Volgens Paas worden kerken die "na zorgvuldige Schriftstudie, op dit punt tot andere (meerderheids)besluiten gekomen" tekortgedaan door een te strikte lijn op dit punt te hanteren. Een belangrijk uitgangspunt van het gereformeerde kerkrecht is immers dat de ene gemeente niet zal heersen over de andere.