De Diaconie van de Gereformeerde Kerk te Woerden is een geloofsgemeenschap die deel uitmaakt van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Volgens de kerkorde is een gemeente de gemeenschap die, geroepen tot eenheid, getuigenis en dienst, samenkomt rondom Woord en sacramenten. De diaconie vervult haar roeping in de kerk en de wereld door haar gaven te delen, hulp te bieden waar nodig en te getuigen van Gods gerechtigheid bij onrecht.
De Diaconie van deze gemeente is een zelfstandig onderdeel met rechtspersoonlijkheid, zoals bepaald in artikel 2 boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De Protestantse Kerk heeft van de Belastingdienst een groepsbeschikking ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling) ontvangen, wat betekent dat de afzonderlijke gemeenten, diaconieën en andere instellingen die tot dit kerkgenootschap behoren, ook als ANBI zijn aangewezen.
Organisatie en Bestuur
De Gereformeerde Kerk Woerden is ingedeeld in twee wijken, elk rondom een kerkgebouw: de Kruiskerk en de Opstandingskerk. Het bestuur van de gemeente berust bij de kerkenraad, die beslissingen neemt over zaken als de inhoud van erediensten, pastoraat en jeugdwerk. De kerkenraad telt minimaal 20 leden, waaronder twee predikanten, een onafhankelijke voorzitter en een onafhankelijke scriba.
Het College van Diakenen bestaat uit 13 leden en is verantwoordelijk voor het beheer van de financiële middelen en eigendommen van de diaconie. Hoewel de kerkenraad de eindverantwoordelijkheid draagt, inclusief de goedkeuring van de begroting en jaarrekening, legt het College van Diakenen hierover verantwoording af. Het College van Diakenen bestaat uit ten minste drie leden. Zowel de kerkenraad als het college onderhouden, via het toezicht op vermogensrechtelijke aangelegenheden, contact met het regionaal college voor beheerszaken.
De beloning van diaconale medewerkers, indien aanwezig, is geregeld in de ‘Arbeidsvoorwaardenregeling Protestantse kerk in Nederland’. Leden van kerkenraden, colleges en commissies ontvangen geen vergoeding voor hun werkzaamheden.
Financiën en Begroting
De kerkenraad is eindverantwoordelijk voor het in stand houden van een levende gemeente en schakelt hiervoor zoveel mogelijk gemeenteleden in. Conform de kerkorde zijn bepaalde taken gedelegeerd naar afzonderlijke colleges, waaronder het College van Kerkrentmeesters en het College van Diakenen. Deze colleges waken over de financiële slagkracht van de gemeente en leggen via een jaarverslag verantwoording af aan de kerkenraad.
De verwachte bestedingen (begroting) sluiten doorgaans nauw aan bij de rekeningen van voorgaande jaren. De verkorte staat van baten en lasten van de diaconie en ZWO geeft inzicht in de begrote ontvangsten en de voorgenomen bestedingen voor het verslagjaar, alsook de daadwerkelijk gerealiseerde ontvangsten en bestedingen. Kerkgenootschappen en hun onderdelen financieren hun activiteiten in Nederland zelf. Soms bezit een diaconie vermogen in de vorm van woningen, landerijen of geldmiddelen, soms nagelaten met een specifieke bestemming.
Gemeenschap en Activiteiten
Als Evangelisch Lutherse Gemeente neemt de kerk een eigen plaats in binnen de PKN in Woerden. De gemeente kenmerkt zich door een sterk oecumenisch karakter met veel aandacht voor liturgie, diaconie en muziek. Het is een liberale gemeente die midden in de samenleving staat en ruimte biedt aan mensen met diverse achtergronden. Ontmoeting is een kernwoord.
Ondanks dat het niet het grootste kerkgenootschap in Woerden is, is de gemeente na bijna 500 jaar nog steeds levendig en groeiende. Er is een sterke betrokkenheid bij elkaar en bij activiteiten zoals een eigen cantorij, gesprekskringen, ‘koffie met noten’, catechisatiegroepen en avondactiviteiten, waaronder een leerhuis over Bachcantates. Elke zondag om 10:30 uur vindt er een kerkdienst plaats die aansluit bij de lutherse traditie, met nadruk op liturgie, muziek en het Bätzorgel. Er is echter ook ruimte voor eigentijdse beleving en vernieuwing.
Het kerkgebouw, daterend uit de zeventiende eeuw, nodigt uit tot rust en bezinning, maar biedt ook energie en bemoediging. Het begrip ‘traditie’ wordt hier geïnterpreteerd als ‘doorgeven’ of ‘overleveren’, waarbij gezocht wordt naar eigen vormen om dat wat raakt door te geven. Vanuit de lutherse traditie wil de gemeente ook in de toekomst een bijdrage leveren aan het leven van de stadsbewoners.
Fusie en Samenwerking binnen PKN
In 2004 besloot de Kerkenraad van de Evangelisch Lutherse Gemeente, na instemming van de leden, deel te nemen aan de landelijke fusie van de Lutherse Kerk, de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De kerkenraden van de plaatselijke Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van Woerden maakten eveneens deze keuze. Deze besluiten leidden niet tot een automatische eenwording van de kerken in Woerden, maar wel tot gezamenlijke activiteiten.
Er vinden steeds meer gezamenlijke activiteiten plaats, zoals de viering van Sint Maarten. Gezamenlijke activiteiten en avonddiensten zijn te vinden op pknwoerden.nl en via de werkgroep Geloof en Cultuur. Voor nieuwkomers heeft PKN Woerden een informatiepakket samengesteld.
In het ledenregistratieprogramma (LRP) van de PKN worden persoonsgegevens van leden bijgehouden. Belangstellenden kunnen zich laten registreren zonder in het LRP te worden opgenomen, maar kunnen bijvoorbeeld wel tegen betaling de Wachter ontvangen.
Diaconale Betrokkenheid: SchuldHulpMaatje
Voordat de coronacrisis uitbrak, constateerde de diaconie van hervormd Woerden dat sommige financiële hulpvragen hun capaciteit overstegen. Daarom werd, in samenwerking met andere kerken, een lokale afdeling van SchuldHulpMaatje opgericht. Diaken Leo Bom benadrukt dat de problematiek van schulden niet nieuw is, maar dat de crisis waarschijnlijk zal leiden tot meer mensen met schulden, wat een gedegen aanpak vereist.
Hij erkent dat een diaconie soms ‘onbewust onbekwaam’ kan zijn in het aanpakken van schuldenproblematiek. De deelname aan een gesprek over schuldhulpverlening bij de Raad van Kerken in oktober vorig jaar wekte direct enthousiasme. SchuldHulpMaatje is een vrijwilligersorganisatie met landelijke afdelingen die mensen met schulden helpt.
Het opstartproces in Woerden liep door de coronacrisis heen, maar het werk ging onverminderd door, mede dankzij videobellen voor vergaderingen. Leo Bom beschrijft de groep als een ‘spirit’ met een goede drive. De locatie is geregeld en vacatures voor schuldhulpmaatjes worden ingevuld. Na een verwachte training na de zomer kunnen de maatjes van start gaan.
Leo Bom is verbaasd over de omvang van de schuldenproblematiek in Woerden, een gemiddelde stad waar naar schatting 2000 huishoudens zich op of onder het bestaansminimum bevinden en moeite hebben met het betalen van huur, zorgverzekering en energiekosten. De coronacrisis verergert deze situatie door baanverlies, salarisverlagingen en prijsstijgingen. Hij voorziet dat veel mensen het financieel moeilijk zullen krijgen, mede doordat ze in goede tijden verplichtingen zijn aangegaan die niet zomaar kunnen worden beëindigd of hun uitgavenpatroon drastisch moeten aanpassen.
Leo Bom benadrukt dat het adviseren van mensen met schulden een grote verantwoordelijkheid met zich meebrengt. SchuldHulpMaatje heeft de aansprakelijkheid voor de maatjes geregeld. Zijn motto voor de komende tijd is: ‘Keep calm and carry on’.
Aanbevelingen voor Diaconieën
Diaconieën worden aangemoedigd om te evalueren of zij toegerust zijn voor het verwerken van een toenemend aantal en complexe hulpvragen. Indien nodig, wordt aangeraden om door te verwijzen naar gespecialiseerde instanties of te overwegen een afdeling van SchuldHulpMaatje te starten indien deze nog niet bestaat. Contact met formele instanties en vrijwilligersorganisaties die zich al met schuldenproblematiek bezighouden in de woonplaats, evenals met andere kerken/diaconieën, wordt eveneens geadviseerd.
Voor het bestuur van SchuldHulpMaatje zijn personen met een diaconaal hart, bestuurlijke ervaring en een netwerk geschikt, bijvoorbeeld voormalige kerkenraadsleden. De coördinator speelt een cruciale rol als schakel tussen bestuur en maatjes en moet hiervoor bekwaam zijn. Voor de vrijwilligers, de maatjes, is een warm hart alleen niet voldoende.
Wanneer kerken diaconaal betrokken zijn op hun wijk, heeft dit niet alleen impact op de levens van mensen in nood, maar ook op de geloofsgemeenschap zelf. De Gereformeerde Kerk in Woerden en Zegveld wordt beschreven als een open, pluriforme gemeente waar iedereen welkom is. De zondagse diensten vormen het hart van de gemeente, die Gods liefde wil doorgeven door middel van praktische hulp, het opzoeken van mensen en het bieden van een luisterend oor.
Nalatenschap Mevrouw Oskam: Steun aan Straatkinderen in Zuid-Amerika
De diaconie van de Gereformeerde Kerk te Woerden ontving een bijzondere nalatenschap van mevrouw Oskam, met de specifieke opdracht om het bedrag te besteden aan straatkinderen in Zuid-Amerika. Dit was een verantwoordelijke en fascinerende opdracht, concreet maar weinig gedetailleerd.
Bijna zes jaar lang konden, dankzij deze nalatenschap, straatkinderen in Zuid-Amerika worden geholpen, met de laatste projecten gesteund in 2018. Naast de zorgvuldige besteding van de gelden, was het doel van de commissie Vamos Woerden, opgericht in 2012, om de gemeente actief te betrekken bij het werk voor straatkinderen.
De commissie koos ervoor het geld gespreid over een periode van vijf tot zeven jaar te besteden aan projecten die zo goed mogelijk voldeden aan de gestelde criteria: specifiek voor straatkinderen, blijvende verbetering, meetbaar, kortlopende steun, missionair en effectief. Deze criteria werden toegepast bij de beoordeling van een uitgebreide lijst aan projecten en organisaties.
Dit leidde tot steun aan diverse projecten in 2014 en het onderhouden van contacten met organisaties voor toekomstige projecten. Behalve grotere projecten steunt Vamos ook kleine, particuliere initiatieven. De VAMOS-commissie steunt jaarlijks een aantal concrete projecten, voornamelijk met financiële middelen. Veel van deze organisaties hebben doorlopende financiële steun nodig, naast de projecten waaraan vanuit Vamos wordt bijgedragen.
tags: #diaconie #gereformeerde #kerk #woerden