Het Leven en Werk van Maarten Boersema
Maarten Boersema is een veelzijdige persoonlijkheid die zijn leven en werk in Leiden documenteert door middel van fotografie en journalistiek. Zijn initiatief, Beleidende Kerk, weerspiegelt zijn zoektocht naar betekenis en hoop in het dagelijks leven. Eens per week, en soms vaker, deelt Boersema op beleidendekerk.nl een beeld dat hij in zijn omgeving in Leiden tegenkomt, gekoppeld aan een bijbeltekst.
Boersema is niet alleen predikant, maar ook een getalenteerde freelance fotograaf en journalist. Zijn carrière als predikant begon in 2014 bij de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Blije-Holwerd. Daar startte hij ook het fotoblog Blije Kerk, waarin hij zijn werk en leven als dorpspredikant in beeld bracht. Dit werk trok de aandacht, wat resulteerde in publicaties zoals een artikel in de Volkskrant in mei 2018.
In de zomer van 2018 verhuisde Boersema met zijn gezin naar Leiden om daar als predikant te werken, verbonden aan De Herengrachtkerk. Zijn werk in Leiden zette hij voort met nieuwe projecten. In 2023 publiceerde hij het boek Beeldspraak, en het Leidsch Dagblad besteedde aandacht aan zijn fotoproject Beleidende Kerk.
Hyperacusis: Een Onverwachte Wending
Het leven van fotograaf Maarten Boersema nam ruim een jaar geleden een onverwachte wending toen hij werd getroffen door hyperacusis, een overweldigende overgevoeligheid voor geluid. Deze aandoening heeft zijn leven op zijn kop gezet en vereist constante aanpassing en acceptatie. "De ene dag gaat dat beter dan de andere. Het is alsof ik mijn leven moet heruitvinden", aldus Boersema. Hij moest een nieuw ritme vinden en een andere manier van zijn ontwikkelen.
Dominee Maarten Boersema (39) van de Nederlands-gereformeerde Herengrachtkerk in Leiden weet hoe duisternis voelt. De gehooraandoening hyperacusis maakt hem overgevoelig voor geluid en dreef hem in de put. "Toen ik een jaar geleden bij de KNO-arts terechtkwam, had ik mijn diagnose al gesteld: hyperacusis, ofwel overgevoeligheid voor geluid. De aanleiding voor mijn bezoek aan de kliniek was pijn in mijn oren."
Fotografie als Theologische Expressie
Boersema ziet een sterke connectie tussen zijn werk als predikant en zijn passie voor fotografie. Hij beschrijft preken als een vorm van "schrijven met licht", net als fotografie. Zowel in Leiden als in Blije begon hij met een fotoproject. In Blije speelde fotografie een grotere rol, waar hij als deeltijdpredikant het kerkelijke leven documenteerde met zijn fotoboek Blije Kerk. Dit project had een "vliegwieleffect" omdat het iets nieuws was en al snel aandacht trok.
In Leiden koos hij voor een iets ander project, Beleidende Kerk, dat meer het karakter heeft van beeldmeditaties. Hij wilde niet simpelweg de dominee met het fototoestel zijn die het leven van een dominee documenteert. In zijn fotografie zoekt hij naar sporen van God in de alledaagse momenten en de rauwheid van de werkelijkheid. Mensen spelen hierin een grote rol; fotograferen is voor hem kijken, observeren en vastleggen, net zoals hij als pastor probeert mensen te zien en ze recht te doen.
Een treffend voorbeeld is zijn foto van een avondmaalsstel in een schemerige kerk, gemaakt voor het tijdschrift #Protestant. Hij wachtte op de juiste lichtval om de sfeer van het avondmaal te vangen. "Kijk je het recht in het gezicht, dan gebeurt er soms niet zo veel. Maar soms moet je het vanuit een andere hoek bekijken. Zo spreekt het avondmaal vaak meer tot mij als er in de voorbije periode iets ingrijpends is gebeurd." De foto van het avondmaalstel, afkomstig uit Zuid-Amerika en bijna kitscherig vormgegeven, krijgt door de lichtinval iets magisch.
Mystiek, Spiritualiteit en Gemeenschapsvorming
Boersema verkent ook de rol van de mystiek in zijn predikantschap. In Blije organiseerde hij stiltewandelingen onder het motto "wandelen met de seizoenen", een initiatief dat ook in Leiden werd voortgezet, hoewel met minder deelnemers vanwege de verspreide woonplaatsen van gemeenteleden. In Leiden heeft hij wel een wekelijkse ochtend ingesteld waarop de kerk open is voor stilte en gebed, ondersteund door vrijwilligers. Daarnaast zijn er midweekse vespers in samenwerking met twee andere kerken in de binnenstad.
Hij leidt ook een theologisch boekenclubje met dominee Pieter Kleingeld, waar onder andere de denkers Stanley Hauerwas en Ad de Bruijne worden besproken. Hauerwas wordt beschreven als "robuust en kwetsbaar tegelijk", en Boersema's vader, eveneens theoloog en dominee, heeft hem gevormd. De ethicus Ad de Bruijne's gedachten over de scheppingsorde en het eschaton, en de balans tussen begin- en eindpunt, bieden focus en doelgerichtheid. Een andere invloedrijke ethicus is Gerrit de Kruijf, wiens concept van "dubbel denken" - het verschil in spreken in de gemeente en in de politiek - diep in Boersema's DNA zit.
Een foto in zijn werkkamer, van een jongetje dat door een autoruit aankijkt, herinnert hem aan de rauwe werkelijkheid en de grenzen van zijn invloed. De wanhoop in de ogen van het kind, gecombineerd met het raampje ertussen, symboliseert de realiteit dat de wereld niet altijd veranderd kan worden. Dit beeld, in zwart-wit, vindt hij intrigerender dan een reclamefoto.
Het tweeluik in zijn boek, met een donkere kamer en een uitzicht op Friese wolkenluchten, wordt door Barend Kamphuis, een van zijn leermeesters, geïnterpreteerd vanuit de stroming Radical Orthodoxy. De wereld, hoe gebrekkig ook, doet ertoe en is "opgehangen" aan een transcendente werkelijkheid. "We hangen aan de draden van Gods genade en liefde boven de afgrond van het niets," aldus Kamphuis.
Overwegingen over Geloof, Werk en Creativiteit
Boersema deelt zijn reflecties op tegenslag, zoals de foto van een sing-in die in het water valt. Hij ziet hierin dat het materiële zomaar kan worden afgenomen, wat bij de dood, maar ook bij minder ingrijpende gebeurtenissen kan spelen. Hij vindt echter ook schoonheid in het falen, wanneer iets "in het water valt".
Een fascinerende foto toont een rat die snuffelt aan iets dat op een landmijn lijkt. Deze foto, gemaakt in Tanzania en Ethiopië, illustreert hoe ratten, die bekend staan als verspreiders van ziektes, getraind worden om tbc en landmijnen op te sporen. Boersema ziet hierin een metafoor: "Kunnen wij niet ratjes zijn die sporen van Gods Koninkrijk kunnen vinden? Het evangelie ligt op straat. Ik wil graag getraind worden om dat explosieve van het evangelie te ruiken of te zien."
Het gevecht als predikant gaat soms over het vinden van de juiste houding tussen waakzaamheid en nuchterheid, en het overwinnen van fatalisme. Het jaarsthema "schatgraven" in zijn kerk moedigt aan om de eigen schat te ontdekken, waarbij het evangelie ook ontmaskerend kan zijn. Foto's zoals die van de rat helpen hem hierbij.
De foto met de titel Shoppen in advent, waarop een kerstboom staat, reflecteert op het concept van saeculum - de tijd tussen Christus' komst en wederkomst. De kerstboom symboliseert zowel het consumentisme ("shoppen") als de adventsverlangens gericht op Christus. Deze dualiteit is een belangrijk thema in zijn werk.
Over creativiteit en spel zegt Boersema, refererend aan Jean-Jacques Suurmond, dat niet de mens de kroon op de schepping is, maar de sabbat. Hij benadrukt het belang van spelen boven zwoegen, en ziet waarde in schijnbare nutteloosheid. Hij vraagt zich af waarom hij altijd bezig wil zijn.
Hoe bljiven we verbonden - Maarten Boersema
De Herengrachtkerk in Leiden
Maarten Boersema is sinds 2018 predikant van de Nederlandse Gereformeerde Kerk Leiden - Herengrachtkerk. De gemeente, bekend als de Herengrachtkerk, telt ongeveer 350 leden uit Leiden en omstreken, variërend in leeftijd en levensfase. Ze worden verbonden door het geloof in God, Jezus Christus en de Heilige Geest. De gemeente komt zondags samen voor kerkdiensten, waarin gezongen, gebeden en de boodschap van God gehoord wordt.
De kernwaarden van de gemeente omvatten het navolgen van Jezus Christus, het uitdragen van het evangelie, omzien naar anderen en actief deelname aan de samenleving. Binnen de gemeente zijn er bijbelstudiegroepen en huiskringen waar leden hun geloof belijden en beleven. De kerkenraad, taakgroepen en commissies besturen de kerk en organiseren activiteiten.
De Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK) omvatten ongeveer 320 plaatselijke kerken met bijna 140.000 leden. De Herengrachtkerk in Leiden werkt nauw samen met de Opstandingskerk (Christelijk Gereformeerde Kerk) en onderhoudt warme contacten met de Marekerk. De Veilige Herengrachtkerk benadrukt respectvolle omgang en het voorkomen van misbruik van leiderschapsposities, waarbij de kerkenraad primair verantwoordelijk is voor het creëren en bewaken van een sociaal veilige omgeving.
Het kerkgebouw aan de Herengracht werd in de laatste helft van de negentiende eeuw gebouwd, op een locatie die deel uitmaakte van de stadsuitbreiding van 1659. De oorspronkelijke orgelkas uit 1985, gebouwd door W.H. de Jongh, is behouden gebleven. De zalen van de Herengrachtkerk worden ook verhuurd.
