Genderidentiteit is deze zomer volop in het nieuws. Op diverse plekken zien we de opkomst van gender-neutrale openbare toiletten. De NS heeft de traditionele aanspreekvorm 'Dames en Heren' vervangen door het meer inclusieve 'Beste Reiziger'. Vanuit het perspectief van een trans-vrouw roept dit verschillende gedachten op.
Tot op heden had ik hier eerlijk gezegd niet veel over nagedacht en vond ik de bestaande situatie prima. Dit kwam doordat mijn persoonlijke problemen zich nooit op dit vlak bevonden. Wel heb ik veel te maken gehad met discriminatie en uitsluiting, en ik zou het toejuichen als we daarvan verlost zouden kunnen worden, al ben ik daar niet optimistisch over. Het thema 'genderneutraliteit' kwam dan ook enigszins verrassend. Destijds was ik zo uitgeput van het feit dat ik als man werd gezien en aangesproken, terwijl ik dat in mijn beleving niet was, dat het een regelrechte verademing was om eindelijk 'mevrouw' genoemd te worden. Ik herinner me nog levendig hoe dat voelde, die eerste keer in dat specifieke café: eindelijk erkenning.
Niet in onzijdigheid verdwijnen
Mijn grootste angst was om door mijn transitie tussen wal en schip te vallen: geen man meer, en nooit helemaal een 'echte' vrouw. Destijds, in de jaren tachtig, had ik geen idee dat er nog veel meer tussen posities konden bestaan dan alleen de simpele tweedeling van het één of het ander. Ik realiseerde me pas veel later dat de genderdiversiteit veel groter was dan deze binaire opvatting, met talloze gradaties van grijs tussen zwart en wit. Hoewel ik zelf geen tussenpositie nastreefde, vond ik het wel belangrijk om te weten dat deze bestond. Wat mij betreft is er alle ruimte voor ieders eigen beleving en verlangen. Dit bepaalt dan ook mijn opvatting over genderneutraliteit. Hoewel het voor mij persoonlijk niet per se nodig is - ik geef zelfs de voorkeur aan het behoud van onderscheid - juich ik het wel toe wanneer er rekening wordt gehouden met degenen die het wel nodig hebben.
Daarom beschouw ik het als een sympathiek gebaar van de Spoorwegen om het onderscheid tussen dames en heren te vermijden, ook al heb ik er persoonlijk wel behoefte aan. We moeten ons gezamenlijk inzetten om ervoor te zorgen dat niemand wordt uitgesloten, zelfs niet als die persoon tot een kleine groep behoort. Ik ben bereid daar persoonlijk een steentje aan bij te dragen, hoezeer ik het anderzijds ook waardeer om zelf niet in een vorm van onzijdigheid te verdwijnen. De opmerking dat het niet uitmaakt of iemand man of vrouw is, omdat het uiteindelijk toch maar een mens is, gaat voor mij niet op. Het verschil is voor mij juist zo groot dat ik mijn hele leven ervoor op het spel heb gezet!
Persoonlijke reflecties op gender en kerkelijke gemeenschap
Het overkomt mij niet zo vaak meer op mijn leeftijd dat ik gevraagd word een artikel te schrijven, of om precies te zijn, helemaal niet meer. Ik moet dan ook bekennen dat ik blij verrast was toen de redactie mij vroeg een bijdrage te leveren voor het oktobernummer van Adrem. Ik was op vakantie en realiseerde me dat ik in vroeger jaren me lichtelijk verstoord zou hebben gevoeld, met een gedachte als: ‘Kunnen ze me nou nooit met rust laten?’ Maar daarvan was nu geen sprake. Ik was ronduit verheugd over dit verzoek, omdat het blijk gaf dat ik nog bestond en nog meetelde. Over discriminatie gesproken… ja, ook in eigen kring, maar dan op grond van leeftijd.
Het onderwerp waarover ik zou schrijven, moest verband houden met het thema van dit nummer: Seksisme in de kerk. En ja, omdat ik nu toch bezig ben met eerlijkheid, wil ik toch even laten weten dat dit meteen een domper betekende. Daarmee werd duidelijk dat het oog op mij was gevallen voor deze bijdrage vanwege mijn ervaringsdeskundigheid op dit gebied. Het was mij liever geweest wanneer men mij herinnerd had om waar ik echt goed in was in mijn werkzame leven: mijn theologische inzichten, mijn uitgebreide bijbelkennis en interpretatie, samen met mijn jarenlange staat van dienst als predikant.
Transgenderervaring en de kerk
Ik zou hier vroeger niet over gevallen zijn, toen ik nog volop in actieve dienst was. Maar omdat mijn leven als emeritus juist op die gebieden zo stil geworden is, wordt voor mij opnieuw bevestigd dat ik slechts om één reden van stal gehaald word, die gelegen is in mijn bestaan als transgender. Deze ervaring ligt in het verlengde van de pijnlijke realiteit die sinds de dag van mijn coming-out mijn leven heeft bepaald. Sindsdien is voor veel mensen alles wat ik verder in huis had grotendeels weggevallen en in de schaduw komen te staan van deze ene bijkomstigheid. En dat is nu juist waar het in dit artikel over moet gaan: Seksisme, ook in de kerk. Ja, ook in eigen kring. Het persoonlijke aanloopje brengt me zomaar bij de kern van mijn verhaal, waar ook de Remonstranten, zelfs de Remonstranten, geen uitzondering op maken. Want het is zeker waar, en dat mag zo nu en dan best nog eens benadrukt worden, dat de Remonstranten op dit gebied gunstig afsteken in het land der blinden. Menigeen heeft, zoals ik, daar de ruimte kunnen vinden die elders in de kerk ondenkbaar was. De geloofsgemeenschap waar het heel gewoon gevonden wordt, dat homo’s in de kerk kunnen trouwen. Maar pas op, er zijn ook vormen van discriminatie waar we minder op verdacht zijn, juist door de gewoonheid en de algemeenheid ervan, en die toch zeer doen als het jezelf betreft. Bijvoorbeeld, zoals ik boven heb willen aanwijzen, doordat weliswaar onbedoeld, maar toch zeker voor het gevoel van de betreffende persoon een belangrijke verdunning plaatsvindt, omdat het speciale aan die persoon alle aandacht opeist, waardoor deze voor het grootste deel niet gezien wordt en zich, ondanks alle hartelijkheid en openheid waarmee hij/zij tegemoet getreden wordt, toch miskend voelt.
Subtiele discriminatie binnen de kerk
Ik ben me ervan bewust hiermee aan iets te raken dat niet zo gemakkelijk ligt. Mensen reageren algauw ietwat geprikkeld met zoiets als: ‘Doen we zo ons best en is het weer niet goed!’ Maar juist omdat dit een nogal subtiel aspect is, blijft het vaak onderbelicht en wil ik dit opzettelijk onder de aandacht brengen. Voor de minder subtiele, maar uitgesproken grove vormen van discriminatie in de kerk, waarvan ik kan verhalen, schiet de ruimte van 600 woorden die ik kreeg te kort. Ik wil verwijzen naar één van mijn vroegere publicaties in het inmiddels opgeheven magazine Hervormd Nederland, jg. 49-nr. 18 dd. 8 mei 1993, gevolgd door een artikel van mevr. drs. A.E. Zandvliet, gendertherapeut te Amsterdam, vanuit haar vakgebied.
Hoe werkt discriminatie?
Zie ook:
- 4 juli 2022: Prikkel tot een mooi gesprek. Op 30 april is het tijdschrift ‘Blad voor je mond’ gelanceerd. Het initiatief is een van de innovatieprojecten van de Remonstranten. ‘Tijdschriften zijn er genoeg’, zeggen de makers, kunstenares Ellen Klasens en remonstrants predikant Kirsten Slettenaar… Lees verder
- 12 augustus 2021: God ervaren. Luisteren predikanten naar God, vroeg de redactie zich af? Dat zou je mogen verwachten. En hoe en waar horen ze de Eeuwige dan?
Verder nieuws en achtergronden:
- Interview Henriëtte was depressief: “Na een kerkdienst wilde ik voor de trein springen” Na een preek stopte Henriëtte Geurtsen bij een spoorwegovergang. Ze was niet van plan om terug te gaan naar huis. Wachtend op een voorbijrazende trein zou ze op dat moment een einde maken aan haar leven. “Ik was van plan om voor de trein te springen.”
- Getuigenis Opwekking op Mexicaans strand: tientallen geven leven aan Jezus. Wat begon als een evangelisatieactie tussen feestende jongeren, groeide uit tot een krachtige beweging van geloof en bekering. Tijdens de voorjaarsvakantie in het Mexicaanse Cancún en Playa del Carmen kwamen tientallen mensen tot geloof en lieten zich dopen.
- Column CGK op een breekpunt: kerkorde wordt een struikelblok. De crisis binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) verdiept zich verder. Na de recente vergadering van de zogenoemde groep-Rijnsburg, waar stappen zijn gezet richting een eigen kerkelijke structuur, lijkt een scheuring steeds dichterbij te komen.
- Nieuws Christelijke leiders veroordelen brandstichting bij Joodse ambulances: Christelijke leiders in het Verenigd Koninkrijk hebben fel gereageerd op een brandstichting bij ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen. Bij de aanval werden vier ambulances beschadigd. De brand vond plaats in de wijk Golders Green, waar een grote Joodse gemeenschap woont.
- Persbericht Mercy Ships Nederland stelt Linda Hansum aan als nieuwe directeur: Mercy Ships Nederland krijgt een nieuwe directeur. Linda Hansum volgt Anita Delhaas op, die in september 2026 met pensioen gaat. Hansum brengt ruime ervaring mee uit de zorgsector. De afgelopen 23 jaar was zij werkzaam bij het Leger des Heils, waar ze diverse leidinggevende functies bekleedde.
- Nieuws 'Voorgangersechtpaar mishandeld na kerkdienst in Rotterdam': Het christelijke nieuwsplatform Revive meldde gisteren dat er in Rotterdam een voorgangersechtpaar mishandeld zou zijn. Het echtpaar zou na een kerkdienst aangevallen zijn door vier mannen. Dat zou gebeurd zijn in de aanwezigheid van hun kinderen, wat de gebeurtenis extra schrijnend maakt.
- Nieuws SGP en ChristenUnie luiden noodklok over abortuspil: 'Zeer zorgwekkend'. De mogelijkheid om de abortuspil sinds deze week online te bestellen, leidt tot felle politieke en maatschappelijke reacties. Zowel Diederik van Dijk (SGP) als Mirjam Bikker (ChristenUnie) spreken van een 'zeer zorgwekkende ontwikkeling' en hebben Kamervragen gesteld over de gevolgen hiervan voor de volksgezondheid en de bescherming van het ongeboren leven.
- Nieuws Pakistan stelt ontruiming van wijken met veel christenen uit, maar onzekerheid blijft: De Pakistaanse overheid heeft plannen om ongeveer 25.000 mensen uit hun woningen in Islamabad te zetten voorlopig stilgelegd. Van deze groep mensen vormen christenen de meerderheid. Omdat de plannen nog niet definitief van tafel zijn, blijft de onzekerheid bestaan voor de getroffen gemeenschappen.
- Video CGK-predikant over nieuwe hemel en nieuwe aarde: "Geen eeuwige kerkdienst". "Nee, de hemel en de nieuwe aarde worden niet een eeuwige kerkdienst. Maar daar verdwijnt wel de brok in mijn keel en daar verdwijnt wel alle zonde", aldus ds. W. J. van de Velde. De CGK-predikant blikte in een recente preek onder meer vooruit op het toekomstige herstel van de schepping en de uiteindelijke verlossing van al het kwaad.
- Column Tussen iftar en Pasen: jongerenwerk is nooit neutraal. In een samenleving waarin jongeren zoeken naar identiteit, betekenis en richting, staat ook het jongerenwerk onder druk. Hoe ga je om met geloof, zingeving en persoonlijke overtuigingen in een vak dat vaak als neutraal wordt gezien? In deze column reageert de auteur op de uitdagingen van het hedendaagse jongerenwerk binnen een religieuze context.
- Nieuws Rapport meldt toename van haatmisdrijven tegen kerken en christenen in Europa: Er heerst een groeiende zorg over haatmisdrijven tegen christenen in Europa. Dat blijkt uit een nieuw rapport van OIDAC Europe. De organisatie zag in februari opnieuw een stijging van het aantal incidenten. In totaal werden 34 gevallen gemeld. Dat ziet op aanvallen op kerken, vernielingen, bedreigingen en fysieke agressie.
- Interview Eddy ontworstelde zich aan 'giftige' kerk: "Ik was bang voor de voorganger". Hij kwam vanuit een leven dat bepaald werd door angst voor God en de hel terecht in het warme bad van een kerkgemeenschap waar hij zich welkom en geliefd voelde. Maar ook dat bleek een vergiftigde gemeenschap te zijn, waarin hij zich uiteindelijk niet meer veilig voelde.
tags: #dominee #de #boer #transseksueel