Predikanten te Monster: Een Historisch Overzicht en Hedendaagse Discussies

De geschiedenis van de kerkelijke gemeenschap in Monster kent een rijke reeks predikanten die gedurende eeuwen hun ambt hebben uitgeoefend. Deze lijst, die teruggaat tot het einde van de 16e eeuw, biedt een gedetailleerd inzicht in de opeenvolging van geestelijke leiders en hun dienstperiodes in de gemeente.

Vroege Predikanten (1571-1648)

De vroegste vermeldingen van predikanten in Monster dateren uit de periode 1571-1574 met Allardus Theodorie, die later vertrok naar Spijkenisse. Hubertus Walingius diende van 1576 tot 1578, waarna Paulus Bernardi Mercator van 1586 tot 1593 predikant was, beroepen vanuit Asperen en vertrokken naar Assendelft. Claes Quirynsz. volgde van 1595 tot 1602/03, beroepen van Texel. Isbrandi Ghuilhelmus de Laat diende van 1610 tot 1621, waarna hij naar Wassenaar vertrok. Samuel Everhardi, een proponent, stond van 1621 tot zijn dood tussen 25 augustus 1636 en 7 juli 1637 in Monster. Casparus Streso, eveneens proponent, vertrok in 1638 naar Den Haag. David Boxel, een proponent, diende van 1638 tot 1646 en vertrok toen naar Gouda. Jacobus Triglandius, ook een proponent, diende van 1647 tot 1648 en vertrok naar Alkmaar.

Middeleeuwse Predikanten (1649-1785)

Vanaf 1649 tot 1687 stond Samuel Guldenmont in Monster, beroepen van Krimpen aan de Lek, waar hij tot zijn dood diende. Hem volgde Jacobus Ravens, die van 1687 tot 1724 diende en op 7 juli 1724 overleed. Jacobus de Brouwer, een proponent, diende van 1725 tot 1757 en overleed op 10 januari 1757. Johannes Slijp, beroepen van Middelharnis, diende van 1757 tot 1767 en overleed op 17 juni 1767. Hermanus Bertling, een proponent, ging in 1782 met emeritaat. Jakobus Groeneveld, eveneens proponent, diende van 1783 tot 1785 en vertrok daarna naar Den Briel.

18e en 19e Eeuwse Predikanten (1786-1901)

Johannes Wilhelmus Bussingh, beroepen van Vinkenveen, diende van 1786 tot 1788 en vertrok naar Gorinchem. Henricus Wilhelmus Benier stond van 1789 tot 1827 in Monster, beroepen van Garderen, waarna hij met emeritaat ging. Rijk Otto Aitton, beroepen van Hooge Zwaluwe, diende van 1828 tot 1840 en vertrok naar Zevenbergen. Dionysius Middelkoop, beroepen van Oude en Nieuwe Wetering, diende van 1840 tot 1844 en vertrok naar Almelo. Victor Jacobus Berkhout, beroepen van St. Pancras, diende van 1844 tot 2 juni 1873, de datum van zijn overlijden. Hermanus Anthonius van der Ven, beroepen van Nieuwkoop, diende van 1873 tot 30 september 1878, de datum van zijn overlijden. Hermanus Cornelis Voorhoeve, beroepen van Harlingen, ging op 1 oktober 1885 met emeritaat. Jan Wouter Herman Kalkman, beroepen van Maassluis, diende van 1886 tot 28 april 1889, waarna hij vertrok naar Alphen aan de Rijn. Karel Eduart van Griethuijzen, beroepen van Sneek, diende van 1890 tot 5 maart 1893 en vertrok naar Kethel. Abe Meines van der Sluis, beroepen van Neerlangbroek, diende van 1886 tot 25 augustus, waarna hij vertrok naar Dordrecht.

20e Eeuwse Predikanten (1902-1998)

Jacobus Gerard Dekking, beroepen van Krimpen aan de Lek, diende van 1902 tot 6 juli 1913 en vertrok naar Montfoort. Arie Marinus den Oudsten, beroepen van St. Maartensdijk, diende van 1914 tot 9 juli 1916 en vertrok naar Nijkerk. Gabriël Lans, beroepen van Ooltgensplaat, diende van 1917 tot 27 juni 1920 en vertrok naar Zeist als directeur van de G.Z.B. Gerhard Benes, beroepen van Delft, diende van 1921 tot 21 november 1926 en vertrok naar Maarssen. Gerrit Enkelaar, beroepen van Ter Aar, diende van 1927 tot 9 februari 1930 en vertrok naar Oud-Beijerland. Adrianus Franciscus Petrus Pop, beroepen van Vaassen, diende van 1930 tot 9 februari 1945 en vertrok naar Kockengen. Jacobus van Dijk, beroepen van 's-Gravenzande, diende van 1945 tot 30 augustus 1947 en vertrok naar Putten. Leendert Trouwborst, beroepen van Hoogeveen, diende van 1948 tot 20 juni 1954 en vertrok naar 's-Grevelduin Cappelle. Johannes Arnoldus Kruithof, hulppredikant, kwam in 1950 en vertrok in 1970 naar Lekkerkerk. Hette Gerrit Abma, beroepen van Rotterdam, diende van 1955 tot 30 augustus 1959 en vertrok naar Putten. Dirk van der Ent Braat, beroepen van Elspeet, diende van 1959 tot 5 december 1967 en vertrok naar Haarlem. Jacobus van Dijk, beroepen van Den Haag, diende van 1969 tot 30 september 1973 en vertrok naar Arnhem. Berend Haverkamp, beroepen van Nijkerkerveen, diende van 1972 tot 27 maart 1977 en vertrok naar Kesteren. Adrianus Muilwijk, beroepen van Ouderkerk aan den IJssel, ging op 26 september 1993 met emeritaat. Hein van der Post, beroepen van Bergambacht, werd op 1 september 1996 ontheven.

Recente Predikanten en Hedendaagse Discussies (1998-heden)

Leendert Willem Charles Ruijgrok, beroepen van Middelharnis, trad per 1 september 2004 uit naar de Hersteld Hervormde Kerk. Marinus Messemaker, beroepen van Oud-Beijerland, vertrok in januari 2012 naar Woudenberg. Pieter Nobel, beroepen van Waddinxveen, vertrok in augustus 2018 naar Garderen. Sinds 2019 is Martinus Johannes Tekelenburg, beroepen van Reeuwijk, predikant in Monster.

Historische kerkgebouwen van Monster, met nadruk op de architectuur uit verschillende periodes.

De gegevens over de predikanten zijn met toestemming overgenomen uit het boekje "Enkele grepen uit de geschiedenis" van de Hervormde Kerk van Monster, geschreven door dhr. Th. De laatste jaren wordt er binnen de Protestantse Kerk meermaals gesproken over de interpretatie van de kerkorde met betrekking tot huwelijk en homoseksuele relaties. Dit leidde tot discussies over het begrip 'inclusieve kerk', wat inhoudt dat er ruimte is voor iedereen en gelijkheid heerst.

Kerkordelijke Bepalingen en Gelijkwaardigheid

Sinds 2004 kent de Protestantse Kerkorde een bepaling over het huwelijk als de unieke levensverbintenis van één man en één vrouw, die ingezegend mag worden. Daarnaast is er een bepaling over het zegenen van een relatie van mensen van hetzelfde geslacht, wat na beraad in de gemeente kan plaatsvinden. Toen de hervormde synode in 2002 tot dit laatste besloot, uitte ds. G.D. Kamphuis kritiek, stellend dat de fundamenten van het kerk-zijn werden aangetast. Echter, recentelijk werd de vraag gesteld of dit onderscheid aan herziening toe is, wat leidde tot een hernieuwde bespreking van de kerkordelijke bepalingen 5.3 en 5.4.

Verschillen in Schriftvisie en Culturele Ontwikkelingen

Het moderamen constateerde dat de kerk verdeeld is over huwelijk en andere levensverbintenissen, en dat het gesprek over huwelijk en homoseksualiteit steeds intensiever gevoerd wordt. Er is een verschil in Schriftvisie en waardering van culturele ontwikkelingen binnen de kerk. Dr. De Reuver benadrukte dat de kerkordelijke formulering de diepe verschillen illustreert en een compromiskarakter heeft. Het gesprek in de synode werd gezien als een oefening in samen kerk-zijn, waarbij het oordeel over het geweten van de ander niet aan de orde is.

Persoonlijke Ervaringen en Perspectieven

Tijdens de synodebesprekingen werden persoonlijke ervaringen gedeeld. Herman van Wijngaarden, oprichter van ‘Hart van homo’s’, vertelde over zijn ervaringen als homoseksueel binnen de kerk en zijn keuze om geen relatie aan te gaan op basis van Jezus’ onderwijs. Ds. Van Briemen deelde zijn ervaringen als vrouw uit de Gereformeerde Bond die haar weg naar het ambt vond, en de acceptatie die hij ervoer na een periode van angst en zelfverloochening. Deze getuigenissen kregen applaus van de synodeleden.

Infographic die de tijdslijnen van predikanten in Monster weergeeft.

De Rol van het Geweten en Schriftuitleg

De synode sprak verder over de rol van het geweten en de Schriftuitleg. Dr. De Reuver benadrukte dat het oordeel over het geweten van de ander niet toekomt, maar dat het geweten in de kerk gebonden is aan het Woord en het geweten van de ander. Er werd gewezen op de noodzaak van diepere reflectie op het geweten en de Bijbelse principes. De Protestantse Kerk belijdt dat de Heilige Schrift de enige bron en norm is voor de kerkelijke verkondiging en dienst. De vraag werd gesteld hoe levenservaringen en emoties zich verhouden tot wat de Bijbel aanreikt, en hoe men elke gedachte onder de gehoorzaamheid aan Christus kan brengen.

Inclusiviteit en Liefde in de Kerk

De discussie over een 'inclusieve kerk' werd voortgezet, waarbij ruimte werd geboden aan zoekers, tobbers en beschadigde mensen. Jezus nodigt elk mens uit, en wie tot Hem komt, wordt vernieuwd in zijn gezindheid. De predikanten ds. D. van Duijvenbode (Monster) en mw. ds. C.K.J. Pronk (Boornebergum) uitten hun perspectieven op de acceptatie van homoseksualiteit binnen de kerk. Ds. Van Duijvenbode, zelf homoseksueel, benadrukte dat liefde centraal staat in zijn kerk, de Dorpskerk van Hoek van Holland, waar homo's en lesbiennes welkom zijn om te trouwen. Hij stelde dat de kerk geen 'homokerk' moet worden, maar het lichaam van Christus. In Monster zelf, waar hij eerder diende, werd het homohuwelijk al langer geaccepteerd, in tegenstelling tot de meer traditionele tuinbouwcultuur in Westland.

De discussie over homoseksualiteit en kerkelijke normen blijft een actueel en complex onderwerp binnen de Protestantse Kerk, waarbij het vinden van een balans tussen Schriftuitleg, gewetensvrijheid en pastorale zorg centraal staat.

tags: #dominee #duijvenbode #monster