De Grote Kerk in Assen, gelegen aan het Kerkplein 1, draagt sinds 1964 deze naam. Voorheen stond het gebouw bekend als de Jozefkerk. Het is een voorbeeld van een zogenaamde Waterstaatskerk, ontworpen door C.J. Spaan, die destijds hoofdingenieur was bij Waterstaat en Publieke Werken. De Hervormde Gemeente van Assen maakte al sinds het begin van de 17e eeuw gebruik van de Kloosterkerk. Echter, door de groeiende bevolking en het toenemende aantal kerkleden werd deze kerk al snel te klein.
In 1841 werd Koning Willem II verzocht om een financiële bijdrage te leveren voor de bouw van een nieuw kerkgebouw. De daadwerkelijke nieuwbouw kon pas in 1845 van start gaan. De inwijding van het gebouw vond plaats op 30 april 1848 door dominee Pareau.
Verdere Ontwikkelingen en Restauraties
Een ingrijpende gebeurtenis vond plaats in 1910, toen de kerk werd getroffen door blikseminslag. De toren brandde hierbij grotendeels af. Na deze gebeurtenis onderging het gebouw een grondige restauratie tussen 1979 en 1982. Ter herinnering aan de oorspronkelijke bouw werd in 2002 het jaartal 1848 in Romeinse cijfers op het fronton aangebracht.
Het Orgels en de Predikanten
Het orgel van de Kloosterkerk werd in 1848 overgeplaatst naar het nieuwe kerkgebouw. Dit orgel, vermoedelijk gebouwd door Petrus van Oeckelen uit Glimmen, dateerde van dertig jaar eerder. In 1896 werd het vervangen door een nieuw orgel van de orgelmakers L. van Dam & Zn. uit Leeuwarden. De dispositie van het orgel is in de loop der jaren diverse malen gewijzigd. Tijdens de restauratie van de kerk in de periode 1981-1982 pakte orgelfirma Mense Ruiter ook het orgel aan. Hierbij werden met name de wijzigingen uit 1954-1955 teruggedraaid.
De tekst bevat een uitgebreide lijst van predikanten, waaronder:
- ds. R. A. Nijhoff (vermeld in relatie tot de Nederlandse gereformeerde kerk in Best en Duiven-Velp)
- ds. R. F. Telgenhof (vermeld in relatie tot de Nederlandse gereformeerde kerk in Assen-Kloosterveen en Het Lichtpunt)
- ds. G. J. Slotman (vermeld in relatie tot Kampen (Noord) en de Wilhelminakerk in Haarlem)
- ds. G. A. Heek (vermeld in relatie tot de Oosterkerk (NGK) in Groningen en Buitenpost)
- ds. E. J. van den Bos (voormalig predikant van de Oosterkerk)
- ds. W. J. van de Velde (CGK-predikant)
- ds. P. van de Voorde (Hervormde gemeente Boven-Hardinxveld)
- ds. W. Visscher
- Dominee Pareau (wijding van het gebouw)
- Dominee Ernst Leeftink (voormalig predikant van GKV-gemeenschap 'Het Noorderlicht' in Assen)
- Helène van Noord (predikant van de protestantse wijkgemeente Vredenoord in Assen)
Er is ook een lijst met diverse predikanten met initialen, waaronder:
- ds. A.
- ds. J.
- ds. R.H.W.
- ds. H.
- ds. R.
- ds. J.G.
- ds. W.
- ds. L.P.J.
- ds. mw. W.
- ds. mw. E.A.R.F. Struikmans (Esther)
- ds. mw. N.E. Veldman-Potters (Nelly Elisabeth)
- ds. D. van Veen (Dick)
- ds. mw. I.H. van de Peppel
- ds. mw. N.E. Veldman-Potters
- ds. A.W. Riepma (Abraham Wilco)
- ds. A.
- ds. L.J. Tiesinga (Lucas Jan)
- ds. B.J.
- ds. N.F.L.
- ds. D. Geertsma (ambulant predikant)
- ds. P. Prins (ambulant predikant)
- ds. J. van Holten (Johan) (interimpredikant 50% Jozefkerk)
De Gereformeerde Kerk in Assen en Omstreken
Op vrijdagavond 16 januari 2004 kwamen 23 broeders en zusters uit Noord-Nederland bijeen in Assen met het doel om zo spoedig mogelijk opnieuw een Gereformeerde Kerk te vestigen. Deze bijeenkomst, geïnspireerd door de herbouw van de tempel zoals beschreven in Ezra 4 en 5, resulteerde in de aanstelling van een bestuur en het kiezen van een locatie. Vanaf zondag 25 januari werd de oude Hervormde kerk in Midwolde bij Leek gehuurd.
De eerste kerkdienst trok veel belangstelling, met bezoekers uit alle windstreken, waaronder Friesland. Dominee Van Gurp bediende het Woord, met teksten uit Hebreeën 11:10 en Zondag 1, en sprak over de belofte van een stad met fundamenten, waarvan God de Ontwerper en Bouwmeester is.
Op 27 juni 2004 werd de kerkenraad geïnstalleerd, wat de instituering van de gemeente markeerde. De gemeente ging aanvankelijk door het leven als De Gereformeerde Kerk Midwolde e.o. Deze naamswijziging was noodzakelijk vanwege de aparte vergaderingen van de gemeenten in Friesland en Groningen.
Na een jaar van kerkdiensten in Midwolde, met uitwijkingen naar Tolbert en Lettelbert, ontstond de wens om ook in Assen diensten te beleggen. Op 17 april 2005 gaf de kerkenraad toestemming voor middagdiensten in Assen. Op 28 mei 2006 werd de gemeente van Midwolde e.o. omgevormd tot De Gereformeerde Kerk te Assen e.o. De gemeente verhuisde naar het kerkgebouw ‘Het Kompas’ in Hooghalen.
In 2020 werd kerkgebouw ‘Het Kruispunt’ in Bovensmilde aangekocht. Sinds 27 februari 2022 komt de gemeente samen in de vernieuwde kerkzaal, waar op 17 juni 2022 een nieuw, gerestaureerd en uitgebreid orgel in gebruik werd genomen.
Dit gelooft een strenge christen | Wat Gelooft Nederland
Bestuurlijke en Gemeenschapsstructuren
De tekst noemt verschillende bestuursleden en leiders van de gemeente:
- Voorzitter: br. P.P.
- Secretaresse: zr. O.H.
- Penningmeester: zr. J.
- Voorzitter: zr. A.E.
- Secretaris: zr. K.
- Penningmeester: zr. J.
- Contactpersoon: zr. K.R.
- Leiders: br. J.C. Sikkens en zr. J. van der Wal-de Haan; br. R. Tigelaar en zr. G.G.
- Bestuur: zr. W.J. Haveman-Wildeboer / br. J. Alberts / br. M.
Tevens wordt de Jeugdvereniging Ichthus (16+, Assen e.o.) genoemd.
Johann Sebastian Bach en het Volleybalspel
Een opmerkelijk deel van de tekst behandelt de (fictieve) connectie tussen Johann Sebastian Bach en het volleybalspel. Volgens dit verhaal was Bach, naast zijn orgelspel, een fervent volleyballer. Zijn vader zou echter meer potentieel hebben gezien in het orgelspel. Bachs dagboek zou vermelden dat hij door het orgelspel zijn vingerspieren staalde, wat hem tot een vedette maakte op de kaatsbaan waar hij ’s avonds volleybalde.
In 1703 trouwde Johann met Anne Tenne, een mede-volleybalster. Na haar dood in 1705 zou Bach depressief zijn geworden en door Duitsland hebben getrokken tot 1723, toen hij in Leipzig organist werd in de Thomaskerk. Deze functie kreeg hij onder de voorwaarde dat hij zou stoppen met volleyballen.
De tekst suggereert dat de afkorting B.W.V. (Bachs Werke Verzeichnis) mogelijk staat voor "Bach Wil Volleybal". Bach zou zijn volleybalactiviteiten hebben voortgezet door zijn kinderen te trainen, van wie vier zoons later befaamde componisten werden, bekend als Bach One, Bach Two, Bach Three en Bach Four.
Zijn weerstand tegen de besluiten van kerkmeester von Lär zou leiden tot het schrijven van het 'scheidsrechter-fluit-concert' en de 'spannende rondedans voor supporters'. Ondanks zijn passie voor volleybal, stierf Bach in 1750 in armoede, mede door de anti-propaganda van von Lär die de verkoop van zijn muziekstukken bemoeilijkte.
Het Paas Volleybal Toernooi (PVT) in Assen
Sinds 1968 organiseren gereformeerd-evangelische (vroeger: vrijgemaakte) scholieren en studenten uit heel Nederland een week lang een volleybaltoernooi in Assen tijdens de voorjaarsvakantie: het Paas Volleybal Toernooi (PVT). De opening vindt plaats in de grootste NGK-kerk van Assen, De Kandelaar.
De tekst benadrukt de christelijke insteek van het evenement, waarbij sportiviteit en geloof hand in hand gaan. Prediker 11 wordt aangehaald om het belang van genieten in de jonge jaren te onderstrepen, met God aan je zijde.
Er wordt ook gereflecteerd op uitdagingen binnen de gemeenschap, zoals het vroegere gedrag bij De Pimpelaar en de huidige verspreiding over diverse gelegenheden. De rol van ouders en ouderen in het omgaan met deze uitdagingen wordt benadrukt, met Job als voorbeeld van betrokkenheid.
Kerkelijke Scheuringen en Identiteit
De tekst beschrijft de complexe geschiedenis van kerkelijke scheuringen, met name de Afscheiding en de Vrijmaking. Er wordt een analogie getrokken met de KNVB en Ajax, om uit te leggen hoe landelijke besturen omgaan met plaatselijke meningsverschillen. De latere vrijgemaakten zouden eigen spelregels hebben gehanteerd, wat leidde tot de vorming van nieuwe kerkelijke gemeenschappen.
De voormalige dominee van 'Het Noorderlicht' in Peelo, Ernst Leeftink, neemt na bijna 17 jaar afscheid van Assen om in Balkbrug een nieuw hoofdstuk te beginnen. Hij staat bekend als een 'verbinder op geloofsniveau' en heeft zich ingezet voor interkerkelijke samenwerking en de opvang van asielzoekers. Leeftink stond ook vier keer op de kieslijst van de ChristenUnie.
De Protestantse Gemeente Assen (PGA) bestond per januari 2025 uit drie wijkgemeentes met elk een eigen geloofsbeleving en kerkenraad, onder een overkoepelende Algemene Kerkenraad. De Jozefkerk constateerde dat haar geloofsbeleving onvoldoende levensvatbaar was, wat leidde tot een verzoek om een gemeente van bijzonder aard te vormen met eigen erediensten en kerkenraad.
De Stichting Protestantse Gemeente van bijzondere aard te Assen heeft als doel de oprichting en instandhouding van een open-confessionele protestantse gemeente in Assen. Deze gemeente, De Goede Herder gemeente, hecht aan een confessioneel geloof geworteld in de belijdenissen van de kerk, maar staat ook open voor nieuwe ideeën en diverse geloofsbelevingen.
Verbondenheid en Uitdagingen
In de Adventskerk van Assen heet Helène van Noord, predikant van de protestantse wijkgemeente Vredenoord, de bezoekers welkom. De gemeente deelt het kerkgebouw met de GGZ, wat leidt tot bijzondere samenwerkingsvormen. Het thema 'Verbonden door inspiratie' komt terug in het verhaal van Otto Lussenburg, die met zijn fotocamera door de wijk trekt.
De coronatijd wordt belicht, met de invoering van digitale kerkdiensten en de blijvende impact daarvan op de kerkgang, met name bij jongeren. Dominee Leeftink spreekt zich uit tegen kerken die ondanks besmettingsgevaar grotendeels bezet waren, maar erkent ook dat kerken soms té volgzaam waren in het naleven van maatregelen.
