Ds. J. L. W. Koppenhol: een leven in dienst van het predikantschap

Ds. J. L. W. Koppenhol, hervormd emeritus predikant te Huizen, heeft een leven gewijd aan het predikantschap. Zijn loopbaan, die begon na zijn studie theologie in Utrecht, kenmerkte zich door een diepe toewijding aan de uitleg van de Schrift, pastorale zorg en het onderwijs aan jongeren.

Vroege jaren en roeping tot het predikantschap

De oorlog, die begon toen hij vier jaar oud was en eindigde toen hij negen was, heeft een diepe indruk op ds. Koppenhol gemaakt. Tijdens zijn studie theologie in Utrecht werd het hem gaandeweg duidelijk dat hij predikant moest worden. Dit proces beschreef hij als een groeiproces.

Na zijn studie begon hij zijn loopbaan als vicaris in Bodegraven en Woudenberg. Op 2 mei 1963 trouwde hij met Ike Okkerse. Zijn eerste officiële predikantschap begon op 19 mei 1963 in Haaften, een gemeente met destijds ongeveer 1800 inwoners. Na vijf jaar, in 1968, vertrok hij naar de Zenderwijk van Huizen.

Predikantschap in Huizen: een herder en leraar

Bij zijn aankomst in Huizen telde de burgerlijke gemeente 20.000 inwoners, waarvan 12.000 zielen behoorden tot de hervormde gemeente. Ds. Koppenhol kenmerkte zich door zijn rol als een echte herder en leraar. Hij preekte graag, met een christocentrische invalshoek en vol liefde. De uitleg van de Schrift beschouwde hij als het belangrijkste aspect van het predikantschap. Zijn preken waren prikkelend, vragend en ontdekkend.

In zijn laatste meditatie, geschreven voor het kerkblad van Huizen in 2021, benadrukte hij het belang van onderlinge verbondenheid en liefde, voortkomend uit de liefde van Gods vaderhart. Hij haalde een uitspraak van ds. J. van Sliedregt aan over de roeping tot het ambt: “Je moet de Heere Jezus liefhebben, van Hem willen getuigen en Hem willen dienen met al je gaven; je moet een goed verstand hebben en bereid zijn om te studeren. Je moet van mensen houden.”

Dit laatste aspect kwam sterk naar voren in zijn pastoraat. Hij was een pastor met hart en ziel en te allen tijde kon er een beroep op hem worden gedaan. Het onderwijzen had eveneens zijn liefde; hij verzorgde zelf de catechisaties, die door de catechisanten als spannend werden ervaren.

Nevenactiviteiten en afscheid

Mede onder zijn verantwoordelijkheid ontstond in 1993 in het centrum van Huizen de christelijke boekhandel De Echo. Op 65-jarige leeftijd nam hij, samen met zijn echtgenote Ike, afscheid van de Zenderwijkgemeente. Ter gelegenheid hiervan werd hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Na zijn emeritaat bleef hij nog vele jaren actief als geestelijk verzorger van verzorgingshuis Voor Anker in Huizen. Ook het bovenplaatselijke werk had zijn aandacht, met name de IZB. Binnen de Protestantse Kerk was hij lid van twee colleges: de Commissie van Bijzondere Zorg met betrekking tot hervormde gemeenten.

Gedurende zijn leven kende ds. Koppenhol diverse ingrijpende ziektemomenten, waaronder een hartstilstand en een opname op de intensive care in Frankrijk. Tot op het laatst bleef hij geïnteresseerd in politiek, geloof en maatschappelijke ontwikkelingen.

Reflecties op het predikantschap

Tijdens een bijeenkomst van hervormd-gereformeerde emeriti predikanten in Hoevelaken sprak ds. Koppenhol over de zwaarte van het predikantschap. Hij noemde de afkeer van het Evangelie, soms schijnvroom, maar bij jongeren vaak fel en bot, als een van de zwaarste aspecten. Hij merkte echter ook op dat achter deze weerstand soms een geestelijke strijd schuilging die tot een verrassende omkeer kon leiden.

Hij benadrukte het belang van het schatbewaarder zijn van het verleden en het doorgeven van deze schatten aan volgende generaties predikanten en predikantsvrouwen. Ds. Koppenhol waarschuwde ook voor misbruik van het woord 'roeping' door hen die menen meer te zijn dan anderen, en voor het risico dat predikanten hun werk zo laten heersen dat zij zichzelf, hun gezin en hun relatie met God verwaarlozen.

Een ander belangrijk aspect van het predikantschap, volgens ds. Koppenhol, was het uitleggen van de Schrift. Hij constateerde dat preken soms te gemakkelijk pastoraal werden gevonden, terwijl de nieuwe inzichten uit de Schrift achterwege bleven.

Veranderingen in Huizen en de kerkelijke gemeenschap

Bij zijn intrede in de Oude Kerk van Huizen zag ds. Koppenhol een zee van witte mutsen, een beeld dat bij zijn afscheid aanzienlijk was veranderd. Hij constateerde dat het eigen karakter van Huizen aan het slijten was. De burgerlijke gemeente was gegroeid van 20.000 naar 43.500 inwoners, terwijl de hervormde gemeente was gekrompen van 12.000 naar 8200 zielen. Hierdoor was de kerkelijke gemeente van een meerderheidspositie in een minderheidspositie terechtgekomen.

De theologische insteek van de gemeente had eveneens veranderingen meegemaakt. De verbondsmatige prediking had een bredere uitwerking gekregen, hoewel Huizen nooit een plaats was geweest waar de verkiezing sterk verkiezingsmatig werd beleefd. Ds. Koppenhol waardeerde deze veranderingen in eerste instantie positief, omdat hij de sombere en voorwerpeliijke beleving van de verkiezing soms triest vond.

Hij koos altijd voor de verbondsmatige insteek, maar realiseerde zich dat hier ook risico's aan verbonden waren, zoals verbondsautomatisme. Desondanks sprak hij de gemeente altijd aan met "gemeente des Heeren", wat aangaf dat er Eén is Die recht op ons heeft.

Leven en loopbaan

Ds. Koppenhol groeide op in Rijswijk bij Den Haag. Hij bezocht in zijn jeugd de evangelisatie en hoorde veel predikanten, wat hem een brede omarming van de gereformeerde gezindte bijbracht. Hij studeerde theologie in Utrecht en begon daarna als vicaris in Bodegraven en Woudenberg. Na Haaften vertrok hij naar Huizen, waar hij 32 jaar diende, wat hij als een unicum beschouwt en als leiding van Boven zag.

Hij dankbaar voor de samenwerking met collega's in Huizen en voor het feit dat er eigenlijk geen problemen waren geweest. Ds. Koppenhol bleef in Huizen wonen na zijn emeritaat en nam aanvankelijk enige afstand van het werk in zijn gemeente om zijn weg in de volgende levensfase te vinden.

Het onderwijs aan jonge mensen had zijn hart. Tot zijn vijftigste gaf hij godsdienst aan de pedagogische academie Rehoboth in Utrecht. Ook de lessen ethiek die hij verzorgde in cursussen theologische vorming voor gemeenteleden, bleef hij nog een poosje geven. Hij vond het prachtig werk, waarbij hij de breedte van zijn eigen richting tegenkwam en constateerde dat er onderling respect was, omdat men samen boog voor het ene Woord.

Gedurende zijn carrière vervulde ds. Koppenhol diverse nevenfuncties, waaronder lidmaatschap van de Raad voor de herderlijke zorg, secretaris van de IZB en visitator-generaal. In dat laatste werk kreeg hij vooral te maken met spanningen tussen kerkenraad en predikant, waarbij hij constateerde dat het gehalte van kerkenraden en predikanten terugliep.

Lijst van predikanten in Huizen

Hieronder volgt een overzicht van predikanten die de gemeente Huizen vanaf de Reformatie hebben gediend:

tags: #dominee #koppenhol #huizen