De regels met betrekking tot de diepte van begraven zijn vastgelegd in het Besluit op de lijkbezorging, specifiek in Artikel 5 van Paragraaf 4. Dit artikel behandelt de inrichting van een graf en de onderlinge afstand tussen graven.
Wettelijke Afstanden en Dieptes
Volgens de wet gelden de volgende normen:
- De afstand tussen de graven onderling bedraagt ten minste dertig centimeter.
- Boven de kist of het omhulsel dient zich een laag grond te bevinden van ten minste vijfenzestig centimeter.
- Er mogen maximaal drie lijken boven elkaar worden begraven. Hierbij is het cruciaal dat boven elke kist of ander omhulsel een laag grond van minimaal dertig centimeter dikte wordt aangebracht. Deze laag mag bij een volgende begraving niet worden geroerd. Voor de bovenste kist geldt de norm van minimaal vijfenzestig centimeter grondlaag.
- De graven moeten zich op ten minste dertig centimeter boven het niveau van de gemiddeld hoogste grondwaterstand bevinden.
Deze specifieke regels voor de diepte en de grondlaag zijn niet van toepassing op bestaande graven, en evenmin op grafkelders. Met het woord 'graven' in dit artikel wordt doorgaans de plek voor één kist bedoeld.
Praktische Toepassing en Grondwaterstand
In een standaard zandgraf mogen maximaal drie kisten worden geplaatst, rekening houdend met telkens dertig centimeter ruimte tussen de kisten en een laag van vijfenzestig centimeter aarde boven de bovenste kist. Voor grafkelders gelden deze specifieke normen niet.
De mogelijkheid om één, twee of drie kisten in een graf te plaatsen, is sterk afhankelijk van de lokale omstandigheden, met name de grondwaterstand op de betreffende begraafplaats. Hoewel het maximum drie kisten is, kan een lager of hoger staande grondwaterstand ertoe leiden dat er slechts één of twee kisten geplaatst kunnen worden om aan de norm van artikel 5 te voldoen.
Bij het bepalen van de diepte moet men rekening houden met de hoogte van een kist, die doorgaans zo'n 50 centimeter bedraagt. Lokale gebruiken kunnen hierin verschillen.
Invloed van Grondwater op Begraafplaatsen
De vraag hoe diep een begraafplaats droog moet zijn, is in feite een vraag naar de maximaal toelaatbare grondwaterstand. Het grondwater is constant in beweging, en periodes van hevige regenval leiden tot een tijdelijk hogere grondwaterstand, wat normaal is.
Als er één kist wordt begraven, en men rekent met 65 cm aarde, een kist van 50 cm hoog en een minimale afstand van 30 cm tot het grondwater, dan mag de grondwaterstand gemiddeld maximaal 145 cm diep zitten en niet hoger komen. Indien het grondwater hoger staat, kan een ophoging van het terrein soms soelaas bieden.
Voor het begraven van twee kisten mag de gemiddelde diepte van het graf 80 cm hoger zijn (50 cm kist + 30 cm tussenlaag), wat neerkomt op een maximale gemiddelde diepte van ongeveer 225 cm. Voor drie diep begraven lichamen ligt de grens rond de 3 meter.
Natuurbegraven: Een Alternatieve Benadering
Bij natuurbegraven ligt de nadruk op het zo min mogelijk beïnvloeden van de natuurlijke omgeving. Er wordt uitsluitend begraven in vergankelijke materialen. De graven bevinden zich op mooie, natuurlijke plekken verspreid over het gebied, met meer ruimte tussen de graven dan op reguliere begraafplaatsen. Hekken, afrasteringen en speciaal vervaardigde grafstenen ontbreken vaak; graven worden gemarkeerd met zwerfkeien of kleine houten bordjes.
Regels en Richtlijnen voor Natuurbegraven
De regels voor natuurbegraven zijn minder strikt gedefinieerd dan voor reguliere begraafplaatsen, maar er zijn wel richtlijnen:
- De grafdichtheid is aanzienlijk lager dan op reguliere begraafplaatsen, vaak variërend van 40 tot maximaal 300 graven per hectare.
- De afstand tussen graven is ruimer, en het doel is dat het graf opgaat in de natuur.
- Er wordt geadviseerd om dieper te begraven dan de wettelijke minimumdiepte, vooral in gebieden waar dieren (zoals vossen of zwijnen) de graven zouden kunnen verstoren. Een diepte van meer dan een meter wordt aangeraden.
- Er zijn eisen aan de materialen van kleding, kisten of lijkwaden om de impact op het milieu te minimaliseren.
- De oppervlakte van een natuurgraf is doorgaans ongeveer 2,5 x 3 meter.
- Er is sprake van eeuwige grafrust, waarbij het beheer van het terrein en het garanderen van deze rust cruciaal is.
Commerciële aanbieders van natuurbegraven verkopen vaak 'grafrechten', waarbij de klant een plek kiest en hiervoor een bedrag betaalt. Het beheer en de grafrust zijn dan de verantwoordelijkheid van de eigenaar van het landgoed of natuurgebied.
Verschillende Grafmogelijkheden
In Nederland bestaan diverse grafmogelijkheden:
- Algemeen graf: Biedt plaats aan meerdere personen, meestal niet-familieleden.
- Familiegraf: Een graf dat bestemd is voor meerdere leden van dezelfde familie, vaak naast elkaar of boven elkaar geplaatst.
- Urnengraf: Een graf speciaal ingericht voor een of meerdere urnen met as. Er kunnen doorgaans maximaal twee urnen in een urnengraf worden geplaatst.
- Natuurgraf: Zoals hierboven beschreven, een graf in een natuurlijke omgeving.
- Keldergraven: Graven met gemetselde of betonnen zijwanden, een bodem en een afdekzerk, waarbij de kist in een afgesloten ruimte ligt en niet direct in het zand.
De keuze voor een begraafplaats is een persoonlijke beslissing, waarbij nabestaanden vaak een plek zoeken om herinneringen op te halen. Verschillende soorten begraafplaatsen, waaronder algemene begraafplaatsen en natuurbegraafplaatsen, bieden hierin diverse opties.
Kosten en Financiële Aspecten
De kosten van een begrafenis kunnen variëren, maar gemiddeld moet men rekenen op ongeveer € 9.500 (voor crematie rond de € 7.500). Deze kosten omvatten grafkosten (grafrechten, onderhoud, grafdelven), de grafsteen, de kist en de uitvaartdienst. De Belastingdienst beschouwt 'normale kosten' van een begrafenis of crematie als fiscaal aftrekbaar.
Bij natuurbegraven kunnen de kosten voor grafrechten variëren, maar liggen vaak tussen de € 3.000 en € 5.000, soms aanzienlijk hoger voor een gewilde locatie. De prijzen voor begrafenissen in het algemeen staan onder druk en zijn in de loop der jaren gedaald.