Het Gereformeerd Kerkboek vertegenwoordigt een significante ontwikkeling binnen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), functionerend als het nieuwe kerkboek dat zowel een liedboek als een dienstboek omvat.
Structuur en Inhoud
Dit uitgebreide werk is opgedeeld in twee hoofddelen. Het eerste deel is gewijd aan de liederen, bestaande uit getoonzette psalmen en gezangen. Het tweede deel, het dienstboek, bevat een rijke verzameling van orden van dienst, gebedsteksten, liturgische formulieren en belijdenisgeschriften. Een cruciaal element dat eveneens in dit deel is opgenomen, is de geheel vernieuwde kerkorde.
Het Gereformeerd Kerkboek is ontworpen als een veelzijdige bundel, bedoeld voor gebruik in zowel de gemeente als thuis, gedurende de kerkdienst en in de huiskamer, op zondag en doordeweeks.
Historische Ontwikkeling en Totstandkoming
De opdracht voor de totstandkoming van deze bundel werd gegeven door de generale synode van Ede in 2014. Dit besluit markeerde een logische en definitieve stap na een langdurig voortraject dat reeds aan het einde van de vorige eeuw begon. De eerste versie van het Gereformeerd Kerkboek verscheen in 1986. Kort daarna, in 1993, stelde de generale synode van Ommen een studiedeputaatschap Eredienst in. Hun taak was het onderzoeken van de wenselijkheid en haalbaarheid van het uitbreiden van de orden van dienst, liturgische formulieren en de gezangbundel.
Als tussenstap werd in 2006 een bijgewerkte uitgave van het Gereformeerd Kerkboek gepubliceerd. Ruim tien jaar later, na een periode van herziening en uitbreiding, is de bundel voltooid. Het Gereformeerd Kerkboek dient als een aanvulling op het Liedboek. Met uitzondering van enkele specifieke gevallen, zijn liederen die reeds in het Liedboek zijn opgenomen, niet opnieuw in het Gereformeerd Kerkboek opgenomen.
Diversiteit aan Liederen en Psalmen
In de gezamenlijke uitgaven van het Liedboek en het Gereformeerd Kerkboek worden diverse tradities van psalmzingen vertegenwoordigd. Dit omvat de berijmde psalmen op Geneefse melodieën, reciteerpsalmen, antwoordpsalmen, 'jazzpsalmen', kernverzen (waaronder Taizé) en Psalmen voor Nu.
Inhoudelijke Specificaties
De bundel bevat de volgende onderdelen:
- 150 psalmen
- Extra psalmen: 8a, 15a, 16a, 42a, 96a, 119a, 140a, 145a
- Gezangen: genummerd van 151 tot en met 261
- Belijdenisgeschriften
- Liturgie
- Kerkorde
- Registers en verantwoording
Discussie rond Liederenverlies
In juni 2014 ontstond er aanzienlijke discussie, mede door de bekendmaking dat een aanzienlijk aantal geliefde kerkliederen niet zou terugkeren in het nieuwe Gereformeerd Kerkboek. Volgens Deputaten Liturgie en Kerkmuziek voldeed een deel van deze liederen qua melodie of taalgebruik niet aan de eisen om een volwaardige plaats in de kerkdienst te krijgen. De synode ging met dit oordeel akkoord.
De besluiten van de Generale Synode van Ede 2014 zijn openbaar gepubliceerd. Onder het thema ‘Liturgie en kerkmuziek’ kan worden nagegaan welke gezangen wel zijn opgenomen in het nieuwe Gereformeerd Kerkboek. Van de oorspronkelijke 182 gezangen gaan er 81 mee, wat betekent dat 101 gezangen niet worden opgenomen. Van deze 101 gezangen zijn er 49 opgenomen in het nieuwe Liedboek, al dan niet gewijzigd. Eén gezang is als ‘dubbeling’ verwijderd, wat resulteert in het definitieve verdwijnen van 51 gezangen. De specifieke lijst van deze verdwenen gezangen is, voor zover bekend, nog niet gepubliceerd.
Enkele voorbeelden van gezangen die breed gewaardeerd werden, maar mogelijk niet terugkeren, zijn:
- Gezang 29: Troost, troost mijn volk!
- Gezang 76: En de Geest en de bruid zeggen: Kom!
Sommige personen uitten hun teleurstelling over het feit dat deze liederen niet meer als ‘eredienstwaardig’ worden beschouwd en eerder onder de categorie “kreupelrijm en kermend orgelspel” zouden vallen, een uitdrukking die werd toegeschreven aan Prof. Dr. C.
Vaststelling en Publicatieproces
In 2011 sprak de Generale Synode van Harderwijk uit dat bij de samenstelling van het nieuwe Gereformeerde Kerkboek rekening gehouden moest worden met de brede waardering voor veel gezangen uit het bestaande kerkboek. In hun eerste rapport aan de Generale Synode van Ede (september 2013) gaven Deputaten Liturgie en Kerkmuziek aan dat het uitgangspunt voor het onderdeel gezangen was dat deze uit de laatste editie van het Gereformeerd Kerkboek (2006) een plaats zouden krijgen, tenzij ze (eventueel in een andere berijming of vertaling) in het Liedboek 2013 waren opgenomen.
In een aanvullend rapport (december 2013) meldden de deputaten dat een aanzienlijk aantal gezangen zou worden overgenomen en dat slechts enkele oude gereformeerde gezangen waren weggelaten. De Generale Synode van Harderwijk besloot dat het nieuwe Gereformeerd Kerkboek op de synode van 2014 in eerste lezing en op de synode van 2017 definitief zou worden vastgesteld. De definitieve goedkeuring van de uitgave door de landelijke synode stond gepland voor 2017.
Aanvulling 2015: Het nieuwe Gereformeerde Kerkboek werd in het voorjaar van 2016 uitgebracht. De Generale Synode van Ede besloot in 2014 tot een versnelde vaststelling van de inhoud, waardoor bezwaar maken tegen het schrappen van bijna een derde van de gezangen uit het huidige Gereformeerde Kerkboek niet langer zinvol was. Dit gold ook voor bepaalde psalmen, met de vraag of het nieuwe Liedboek met zijn psalmen volledig zou worden overgenomen.
Historische Reeks van Uitgaven
De bundel Gereformeerd Kerkboek verscheen voor het eerst in 1975 als een proefbundel. De definitieve versie werd in 1986 uitgebracht. In 2006 volgde een herziene editie met een aanzienlijke uitbreiding van het aantal gezangen. In 2017 verscheen een verdere herziene versie, het Gereformeerd Kerkboek 2017, waarbij de psalmen gelijk bleven aan de versie van 2006. Psalmen die bewerkt zijn tot een lied, zijn opgenomen met een toevoeging zoals 'a', 'b', etc. De overige liederen worden niet langer afzonderlijk genummerd als 'gezangen', maar doorlopend genummerd na het berijmde psalter.
Kerkgeschiedenis: Complete documentaire van 33 n.Chr. tot heden
Rol als Aanvulling op het Liedboek
De bundel is niet bedoeld als een zelfstandige uitgave, maar fungeert als een aanvulling op het Liedboek. Het doel is om te zingen en bidden in huis en kerk te verrijken met liederen die kenmerkend zijn voor de identiteit van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Dit impliceert dat de bundel niet volledig is; liederen die reeds in het Liedboek staan, zijn niet opnieuw opgenomen, zelfs niet bij een andere vertaling.
Wanneer een specifieke inhoud reeds in het Liedboek te vinden is, wordt deze in het Gereformeerd Kerkboek niet herhaald. Echter, de bundel bevat wel liederen die nauw verbonden zijn met de eigen spiritualiteit en het eigen belijden van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt. Dit geldt voor een aantal vertrouwde liederen, waarvan sommige speciaal voor deze bundel zijn hertaald of taalkundig herzien.
In totaal bevat de bundel 108 gezangen, ingedeeld volgens dezelfde rubricering als in het Liedboek is gebruikt, hoewel niet alle rubrieken vertegenwoordigd zijn. De inhoud van de bundel omvat onder andere 149 Halleluja! en 151 Loof God!
tags: #gezang #17 #gereformeerd #kerkboek