In de Protestantse Kerk in Nederland komen mensen samen rond het evangelie van Jezus Christus. De Protestantse Kerk is een belijdende kerk - zij belijdt in haar vieren, spreken en handelen steeds dat Jezus Christus Heer en Verlosser van de wereld is. De belijdenisgeschriften vormen samen met de kerkorde en de visienota de grondbeginselen van de identiteit van de Protestantse Kerk in Nederland. Gemeenteleden getuigen in de kerkelijke gemeenten die behoren tot de Protestantse Kerk van hun geloof, bijvoorbeeld door het afleggen van de openbare geloofsbelijdenis.
Wat zijn belijdenisgeschriften?
Een belijdenisgeschrift is een verzameling van geloofsartikelen, ook wel grond- en leerstellingen of doctrines genaamd. Belijdenisgeschriften worden ook wel aangeduid als geloofsbelijdenis, bijvoorbeeld in het eerste artikel van de kerkorde (lid 4). Een ander woord voor geloofsbelijdenis is ‘credo’ wat in het Latijn ‘ik geloof’ betekent. In het verleden hebben christenen geloofsartikelen bijeengebracht in verschillende belijdenisgeschriften. Een van de oudste voorbeelden hiervan is de Apostolische geloofsbelijdenis (Symbolum Apostolicum ofwel De Twaalf Artikelen van het Geloof) die dateert uit de tweede eeuw na Christus.
De ware essentie van de verschillende belijdenisgeschriften blijkt uit de functie die zij vervullen in het christelijke geloofsleven. Wereldwijd belijden christenen het geloof volgens belijdenisgeschriften. Door op deze manier het geloof te belijden bekennen zij zich openlijk tot het christelijke geloof. Door haar belijdenisgeschriften is de Protestantse Kerk in haar belijden verbonden met de wereldwijde gemeenschap van christenen en de confessionele tradities van het voorgeslacht.
Daarbij weten de evangelisch-lutherse gemeenten zich in het bijzonder verbonden met de belijdenisgeschriften van de lutherse traditie, zoals de Augsburgse Confessie (Confessio Augustana ofwel Augsburgse Belijdenis). De hervormde en gereformeerde gemeenten weten zich in het bijzonder verbonden met de belijdenisgeschriften van de gereformeerde traditie, zoals de Nederlandse Geloofsbelijdenis (Confessio Belgica). Maar zowel de lutherse als de gereformeerde tradities vinden elkaar in de Protestantse Kerk in wederzijds vertrouwen rond het evangelie, zoals is bekrachtigd in de Concordie van Leuenberg.
Naast het voorgaande erkent de Protestantse Kerk de betekenis van de Theologische Verklaring van Barmen voor belijden in het heden.
Het afleggen van openbare geloofsbelijdenis
In de kerkelijke gemeenten die behoren tot de Protestantse Kerk belijden gemeenteleden het geloof steeds weer opnieuw volgens de belijdenisgeschriften, bijvoorbeeld tijdens het vieren van de eredienst. Gemeenteleden leggen in hun gemeente bovendien een openbare geloofsbelijdenis af. Dit wordt in de praktijk ook wel ‘belijdenis doen’ genoemd.
Tijdens de openbare geloofsbelijdenis belijdt het gemeentelid individueel en in gemeenschap met de gemeente het geloof in God de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. Het beamen of ontvangen van het sacrament van de doop staat daarbij centraal. Door het individuele beamen van de (te) ontvangen doop, het openbare belijden van het geloof en het afwijzen van alle kwaad treedt een gemeentelid tot de gemeente toe als belijdend lid.
Gemeenteleden die nog niet eerder zijn gedoopt ontvangen bij de openbare geloofsbelijdenis de doop. Het afleggen van de openbare geloofsbelijdenis is niet enkel openlijk bevestigen en getuigen van wat je gelooft voor de kerkelijke gemeente, maar individueel en volwaardig ‘ja’ zeggen tegen God vanuit het hart. Het is een intiem en persoonlijk teken dat je werkelijk bereid bent om Christus te volgen en deel uit te maken van Zijn gemeenschap.
Het afleggen van de openbare geloofsbelijdenis vindt plaats in het midden van de gemeente, in het bijzijn van de gemeenteleden. Dit gebeurt veelal tijdens de liturgische periode van het paasfeest. Het maakt deel uit van de geestelijke vorming van gemeenteleden, en wordt daarom voorafgegaan door een periode van voorbereiding. Tijdens die periode voert de predikant, dan wel een ambtsdrager (ouderling of diaken) één of meerdere gesprekken met het gemeentelid. In deze gesprekken komen onder andere de beweegredenen van een gemeentelid om de openbare belijdenis van het geloof af te leggen en de inhoud van zijn of haar geloof aan bod.
De periode biedt een mogelijkheid voor geestelijke ontwikkeling, door het voeren van een open gesprek over geloofsvragen. Daarnaast verdiept het gemeentelid tijdens deze periode zijn of haar kennis over het Woord van God in de Bijbel en de geloofsleer in de kerk.
Waarom zijn er verschillende belijdenisgeschriften?
Hier liggen complexe historische ontwikkelingen en theologische overwegingen aan ten grondslag. Vast staat dat deze geschriften eeuwenlang een bron van inspiratie voor christenen zijn geweest die hen heeft bekrachtigd in het geloof. Ook in het heden vormen zij het fundament van de Protestantse Kerk, waarin verschillende confessionele tradities elkaar hebben gevonden in gedeeld vertrouwen rondom het goede gemeenschappelijke.
De betekenis van belijdenis doen
De betekenis van belijdenis doen is letterlijk ‘openlijk voor je geloof uitkomen’, en het is een gebruik dat voorkomt in de protestantse kerk. Praktisch gezien betekent belijdenis doen dat iemand in aanwezigheid van kerkleden, familie en vrienden ja zegt tegen God. Zo laat hij of zij aan iedereen zien dat hij God wil volgen.
Met het jawoord bevestigt degene die belijdenis doet ook zijn doop. God zegt bij de doop ja tegen het kindje. Hiermee laat God weten dat Hij van het kindje houdt en het bij Hem hoort. Overweeg je om belijdenis te doen, dan is het goed om te ontdekken waarom je dat eigenlijk zou doen. De meeste mensen zullen als belangrijke reden geven dat het een statement is naar jezelf en de mensen om je heen dat God het allerbelangrijkste is in je leven. Naast deze belangrijke symbolische reden mag je praktisch gezien in veel gemeentes ook meedoen aan het Heilig Avondmaal, en mag je je kinderen laten dopen.
Hoe verloopt een belijdenisdienst?
In elke kerk ziet het doen van belijdenis er weer iets anders uit. Maar er zijn een aantal onderdelen die elke gemeente laat terugkomen. Zo wordt er een formulier voorgelezen waarin onder andere de doop en het Heilig Avondmaal worden toegelicht. Ook staan er een aantal vragen in over het kiezen voor God en wat het inhoudt, waarop degenen die belijdenis doen antwoorden met ‘ja’. Hierna zegent de dominee iedereen die belijdenis doet. In sommige gemeentes knielen ze hiervoor neer op een speciaal bankje. Ze krijgen bij de zegen ook een bijbeltekst mee die symbool staat voor dit moment.
Na de inzegening zingt iedereen de mensen die belijdenis doen toe. Naast deze elementen wordt er ook altijd een verkondiging of preek gehouden, wordt er veel gezongen en wordt er uit de Bijbel gelezen. Bij een bijzondere kerkdienst als een belijdenisdienst ontvang je bij binnenkomst trouwens vaak een liturgie: een boekje met het programma en de liederen die gezongen worden.
Na de kerkdienst is er bijvoorbeeld een felicitatiemoment voor de gemeenteleden, familie en vrienden die erbij waren. Soms geven ze ook een kaartje of cadeau. Hierna wordt de belijdenis meestal thuis verder gevierd met de familie en vrienden die uitgenodigd waren voor de kerkdienst. Ze drinken vaak gezellig koffie met elkaar en praten na over de kerkdienst.
Belijdenis doen. Wat houdt het in?
Is er een "goede" belijdenis?
Paulus spreekt in zijn eerste brief aan Timotheüs over de ‘goede’ belijdenis. In hoofdstuk 6:12 schrijft Paulus: ‘Strijd de goede strijd van het geloof. Grijp naar het eeuwige leven, waartoe u ook geroepen bent en de goede belijdenis afgelegd hebt voor vele getuigen.’ In het volgende vers brengt hij die uitdrukking ‘de goede belijdenis’ opnieuw ter sprake: ‘Ik beveel u voor God, Die alle dingen levend maakt, en voor Christus, Die onder Pontius Pilatus de goede belijdenis afgelegd heeft.’
Geloven is positie kiezen, kleur bekennen. Waar leven we voor? Wat is ons ideaal? Welk doel jagen we na? Het belijdenis doen brengt dat allemaal aan het licht. De goede belijdenis is niet alleen de juiste belijdenis, maar meer dan een verstandelijke conclusie. Het is waar, zeker weten, je beaamt het van binnenuit. Met je verstand en met je hart. Het Griekse woordje kalos dat Paulus hier gebruikt, kan ook vertaald worden met: mooi, schoon. De goede belijdenis is dus ook beautiful.
Het christenleven is iets moois. Dat God de Vader de Schepper is. Jezus Christus de Verzoener en dat de Heilige Geest in mijn hart wil werken. Schitterend. De rijke gedachten van de Vader met het oog op mijn verlossing. De diepe gang die Christus uit liefde maakte. Het geduld van de Heilige Geest waarmee Hij werkt. Dit zijn geen dogmatische gegevens alleen, maar meer. Beautiful.
De goede strijd van het geloof. Hetzelfde woordje dat Paulus gebruikt bij belijdenis: goed, mooi, schoon. Laten we elkaar aansporen. Bemoedigen. Moed in spreken. Enthousiast maken. Strijden, niet met een somber gezicht maar met een opgewekt gelaat. We strijden immers de goede strijd van het geloof, en we hebben toch de goede belijdenis afgelegd?!
De leeftijd en voorwaarden voor belijdenis doen
Er is niet één specifieke leeftijd die als de ideale leeftijd voor belijdenis doen wordt beschouwd. Het is niet zozeer de leeftijd die telt, maar de innerlijke rijpheid en het persoonlijke geloof. Men moet tot ‘zijn verstand gekomen zijn’, wat betekent dat er een moment komt dat men zelf verantwoordelijkheid gaat dragen ten opzichte van Gods beloften.
Naast de leeftijd is er ook de geloofseis. Zonder persoonlijk geloof kan belijdenis doen niet. Als men nog geen helderheid heeft over zijn persoonlijke geloof, is het goed om de vraag te stellen waarom men het zou uitstellen. Is de Heere het niet waard om gediend en beleden te worden? Hoe is men daarmee bezig geweest? Hoe heeft men ernaar gezocht?
Belijdenis doen is geen verplichting, maar een keuze en een antwoord op Gods liefde. Het is het bevestigen van je doop en het openlijk uitspreken van je keuze voor God, in voor- en tegenspoed. Het is een besluit dat markeert dat je zelf gelooft en laat zien waar jij voor staat.
Belijdenis doen kan niet zonder persoonlijk geloof, maar het draait niet om dat persoonlijke geloof. Wat is geloof eigenlijk? In het geloof gaat het niet om jouw verhalen, om wat jij meegemaakt hebt, om hoe jij precies gekomen bent tot het doen van belijdenis. Je belijdt de Heere! Dat belijden is ook echt geloofsbelijdenis. Maar in dat geloof staat de Heere centraal. Je ziet van jezelf af en je ziet op Hem, de Heere Jezus Christus.
Het is belangrijk om te beseffen dat het doen van belijdenis niet het einde van een reis is, maar eerder het begin van een verdere weg van geloof en groei. De strijd van het geloof hoort erbij, maar het is de goede strijd.
Veelgestelde vragen over belijdenis
- Wat is belijdenis doen? Openlijk voor je geloof uitkomen, ja zeggen tegen God in aanwezigheid van de gemeente, familie en vrienden. Het is het bevestigen van je doop en het tonen van je keuze om God te volgen.
- Waarom belijdenis doen? Het is een persoonlijke statement dat God het allerbelangrijkste is in je leven. Het biedt toegang tot het Heilig Avondmaal en de mogelijkheid om ambten te bekleden binnen de kerk.
- Wat zijn de belangrijkste belijdenisgeschriften? De Apostolische geloofsbelijdenis, de Augsburgse Confessie en de Nederlandse Geloofsbelijdenis.
- Is er een leeftijdseis voor belijdenis? Er is geen strikte leeftijdseis, maar men moet tot ‘zijn verstand gekomen zijn’ en persoonlijk geloof hebben.
- Hoe verloopt een belijdenisdienst? Vaak met een formulier dat de doop en het Avondmaal toelicht, antwoorden op geloofsvragen, een zegen, liederen, een preek en Bijbellezen.
tags: #goede #belijdenis #dienst