Hendrik Verhagen: Leven en loopbaan

Deze informatie is bedoeld om zo eenvoudig mogelijk te worden gepresenteerd, maar we realiseren ons dat de aard ervan enige studie of historisch inzicht kan vereisen.

Zoeken en bladeren in archieven

Het verkennen van archieven kan op verschillende manieren plaatsvinden, afhankelijk van de gewenste precisie en de beschikbare middelen.

Bladeren

De meest eenvoudige methode is om te beginnen met zoeken zonder een specifieke zoekterm. Hierdoor kunt u door alle beschikbare toegangscategorieën bladeren.

Eenvoudig zoeken

Indien u een specifieker resultaat wenst, wordt aangeraden om te starten met één zoekterm. Het verkregen resultaat zal dan voldoen aan deze term. Door meerdere zoektermen op te geven, kunt u het resultaat verder verkleinen.

Uitgebreid zoeken

De optie voor uitgebreid zoeken stelt u in staat om, afhankelijk van de situatie, meerdere zoekvelden in te vullen. Het resultaat zal vervolgens voldoen aan de specifieke zoekactie. In elk veld kunnen meerdere zoektermen worden ingevoerd.

Zoektermen combineren

Zoektermen worden automatisch gecombineerd. De zoekfunctie voegt standaard "en" toe tussen verschillende gebruikte zoekmogelijkheden. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld 'zoeken met alle woorden' en 'zoeken met één van de woorden' worden gecombineerd.

Booleaanse operatoren

Normaal gesproken worden meerdere zoektermen altijd gecombineerd met AND. Echter, bij het zoeken in een zoekveld kunt u ook gebruikmaken van de Booleaanse operatoren: NOT en OR. Zoekacties met NOT beperken het zoekresultaat, terwijl OR juist veel meer resultaten oplevert. OR wordt met name geadviseerd bij bekende variaties in schrijfwijzen, bijvoorbeeld:

• Den Haag OR ’s-Gravenhage
• Vereeniging OR Vereniging

Woordcombinatie

Wilt u zoeken met een woordcombinatie in een vaste volgorde (bijvoorbeeld "Vereniging tot behoud van natuurmonumenten"), plaats deze woorden dan tussen aanhalingstekens.

Verfijnen

In de meeste gevallen zal naast het zoekresultaat een optie tot verfijnen worden aangeboden. Verfijning kan bijvoorbeeld plaatsvinden op materiaalsoort, maar in andere gevallen op plaats en straat. Dit is afhankelijk van het geselecteerde archiefmateriaal.

Sorteren

De resultaten worden standaard gesorteerd. Deze standaard sortering kan per toegang verschillen.

Hendrik Verhagen: Persoonlijk leven en maatschappelijke rol

Hendrik Verhagen werd geboren in zijn geboortedorp, waar hij zich later ook als arts vestigde. Hoewel hij geen grootgrondbezitter was, behoorde hij wel tot de welgestelden. Gezien zijn status en vermogen was het niet ongebruikelijk dat hij deel uitmaakte van het dorpsbestuur, dat vanaf 1794 de municipaliteit werd genoemd.

Op 30 november van hetzelfde jaar, waarin hij ook trouwde met Justina Kock uit Baardwijk (een weduwe), trad hij in het huwelijk. Dit huwelijk vond plaats in het jaar dat hij zich vestigde als arts in zijn geboortedorp.

Op 6 juni 1795 werd Verhagen afgevaardigde voor de Meierij van ’s-Hertogenbosch naar de vergadering van afgevaardigden van steden en landen van Bataafs Brabant. Aansluitend ging hij als 'plaatsvervuller-Provisioneel Representant' naar Den Haag om deel te nemen aan de vergaderingen over de nieuwe Staten-Generaal. Deze functie bekleedde hij tot 1 januari 1796. Op die datum werd Brabant volwaardig lid van de Staten-Generaal en maakten de ‘provisionele representanten’ plaats voor definitieve afgevaardigden.

Raadpleegbare bronnen en historische context

Het is mogelijk om de DTB-registers (Doop-, Trouw- en Begraafboeken) van alle plaatsen in de huidige provincie Utrecht te raadplegen.

Belangrijke overwegingen bij genealogisch onderzoek

Om een doop, huwelijk of overlijden te kunnen opsporen, is het essentieel om eerst het geloof van de gezochte persoon te achterhalen. Houd er rekening mee dat u meestal geen geboortedatum, maar een doopdatum vindt, en geen overlijdensdatum, maar een begraafdatum.

Vanwege het ontbreken van vaste schrijfwijzen in het verleden, werden namen veelvuldig verbasterd. Het is daarom raadzaam om verschillende schrijfwijzen te noteren om op alle naamsvarianten te kunnen zoeken.

Bij dopen werd door de pastoor of dominee de naam van de vader en meestal de naam van de moeder genoteerd, soms ook de naam van een getuige.

Enkel de Nederduits-gereformeerde kerk was van overheidswege bevoegd om huwelijken te sluiten. Trouwlustigen van andere gezindten trouwden voor het gerecht (schout en schepenen). Zij trouwden uiteraard ook in hun eigen kerk, wat kan resulteren in twee inschrijvingen voor dezelfde gebeurtenis.

Omgaan met overlijdensgegevens vóór 1811

Gegevens met betrekking tot overlijden vóór 1811 zijn vaak lastig te achterhalen. Er zijn diverse bronnen beschikbaar, maar deze zijn niet altijd even consequent bijgehouden. Deze bronnen kunnen bestaan uit:

• Registratie van overlijden of begraven door de kerk
• Rekeningen voor de begrafenis en andere kerkelijke kosten
• Registratie door de momboir- of weeskamer (die zorgde voor de minderjarigen)
• Belastingen, etc.

De overheid stond enkel begraven in of bij een Nederduits-gereformeerde kerk toe.

Nauwkeurigheid bij het leggen van verbanden

Omdat de inschrijvingen vóór 1811 veel minder gegevens bevatten dan de latere akten van de Burgerlijke Stand, is extra zorgvuldigheid geboden. Het risico bestaat dat u onjuiste verbanden legt. Een hulpmiddel hierbij is dat grootouders bijna altijd werden vernoemd. Als u twee kinderen met vrijwel dezelfde naam vindt, is het raadzaam de voornamen van de kinderen te vergelijken met die van de grootouders. Let ook op mogelijke verbasteringen, zoals grootmoeder Antonia en kleindochter Teuntje.

Gemeentelijke fusies en archiefbeheer

In 2019 fuseerden de plaatsen Leerdam, Vianen en Zederik tot de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden. Als gevolg hiervan gingen de voormalige gemeenten Leerdam en Zederik over naar de provincie Utrecht; Vianen maakte daar al langer deel van uit.

Het Utrechts Archief is momenteel bezig met de overdracht van de zogenaamde rijksserie van de Burgerlijke Stand van plaatsen die behoren tot Zederik en Leerdam. Dit betreft de plaatsen Ameide, Leerdam, Schoonrewoerd, Kedichem, Hei en Boeicop, Leerbroek, Meerkerk en Nieuwland.

Het Regionaal Archief Zuid-Utrecht in Wijk bij Duurstede zal te zijner tijd de DTB-registers van deze plaatsen overnemen van het Nationaal Archief. Niet alle DTB-registers zijn bewaard gebleven; sommige beginnen vóór 1600, terwijl andere pas na 1700 starten. Meer informatie over de bron DTB is hier te vinden.

Literatuurverwijzingen

• (1986)-C. M. H. W. Bakker, O.J. J.W. A. J. H. H. H. Bouwman, De crisis der jeugd, Kampen 1914. Heruitgave met een ‘Woord ter inleiding’ door dr. C. D. Deddens.
• J. J.C. J.C. M. Drayer, W. K. Exalto, W. van Gorsel, H. L. J.H. Gunning, H.J. G.M. Jacob van Hinte, Netherlanders in America I-II.
• R. P. H.A. C. de Jongste, Klacht en Jubel- rondom ds. G. G.
• Kerkhistorische Kroniek, redactie H.M. A. J.H. J.H. Landwehr, L.G.C. J. G.P. H. Natzijl, Verzamelde geschriften van [en over] Ds. L.G.C.
• T.J. Naudin ten Cate, J.P. Officiëele stukken betreffende den uitgang uit het Nederl. Herv. kerkgenootschap van de leeraren H.P. Scholte, A. Brummelkamp, S. van Velzen, G.F. Gezelle Meerburg en Dr. A.C. L. Oostendorp, H.P. G.D. Pas, J. de Visser, A.C. J. van Raalte, Wat was de Gereformeerde Kerk in Nederland?
• G.J. Raidt, Levensgeschiedenis en bekeeringsweg, (opnieuw uitgegeven) Rijssen 1929.
• J.C. J.C. J.C. Rullmann, Een man van singuliere gaven _ Ds. W.H. D. T.N. Schelhaas e.a.
• K. J. C.J. F. Staal Pzn., De apostel van Zeeland [Ds. P.R.D. H.M. Stoppelenburg en A. G.A. C. J. H. J.M. Vermeulen, Toen hij 't ambt ontvangen zou _ Leven en werk van Ds. P. W. D.H. Th. J. J. J. Wessels, H.M. I.

Geavanceerde zoektechnieken

Door leestekens in uw zoekopdracht te gebruiken, kunt u specifieker of juist breder zoeken:

• Gebruik een vraagteken (?) om één letter te vervangen.
• Gebruik een sterretje (*) om meer letters te vervangen.
• Gebruik een dollarteken ($) voor uw zoekterm voor resultaten die op elkaar lijken.
• Gebruik een minteken (-) om zoektermen uit te sluiten.
• Gebruik dubbele aanhalingstekens (" ") aan het begin en einde van uw zoektermen om naar de exacte combinatie van woorden te zoeken.

Voorbeelden van het gebruik van deze leestekens en meer zoektips vindt u hier.

Zoeken in alle velden

Ook bij het zoeken in alle velden kunt u leestekens gebruiken om uw zoekopdracht te verfijnen:

• Gebruik een vraagteken (?) om één letter te vervangen.
• Gebruik een sterretje (*) om meer letters te vervangen.
• Gebruik een dollarteken ($) voor uw zoekterm voor resultaten die op elkaar lijken.
• Gebruik een minteken (-) om zoektermen uit te sluiten.
• Gebruik dubbele aanhalingstekens (" ") aan het begin en einde van uw zoektermen om naar de exacte combinatie van woorden te zoeken.

Meer zoektips vindt u hier.

tags: #hendrik #verhagen #nederduitsch #hervormd