De Hersteld Hervormde Kerk (HHK) is een relatief jong en momenteel een kleine kerkelijke gemeenschap binnen het Nederlandse kerklandschap.
Ontstaan van de Hersteld Hervormde Kerk
De Hersteld Hervormde Kerk is officieel ontstaan op 1 mei 2004. Dit kerkgenootschap werd gevormd door een groep van ongeveer 50.000 leden van de Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) die zich niet konden verenigen met de fusie tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). In de PKN zouden de voormalige Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN), de Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) en de Evangelisch-Lutherse Kerk samengaan. Deze groep hervormden koos er echter voor om buiten deze fusie te blijven en gingen verder onder de naam Hersteld Hervormde Kerk.
Bezwaren tegen de fusie
De belangrijkste redenen voor de bezwaren tegen de fusie tot de PKN lagen in de vermeende loslating van de confessionele grondslag van de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk, zoals vastgelegd in de Drie Formulieren van Enigheid. Daarnaast speelden ook de prediking en ethiek een rol in de beslissing om niet mee te gaan in de PKN. Binnen de Hersteld Hervormde Kerk is de bevindelijk-gereformeerde richting sterk vertegenwoordigd, wat de nadruk legt op het persoonlijke doorleven en ervaren van het geloof.
Gevolgen van de kerkscheuring
Na de scheiding in mei 2004 ontstonden er in veel hervormde gemeenten onenigheden over de verdeling van kerkelijke gebouwen. Dit leidde tot complexe juridische procedures en onderhandelingen. Door bemiddeling van de Commissie van Bijzondere Zorg van de PKN werden met de afzonderlijke gemeenten overeenkomsten gesloten, hoewel dit niet overal zonder slag of stoot verliep.
Organisatorische opbouw
Een van de eerste concrete stappen na de kerkscheuring was de oprichting van het Hersteld Hervormd Seminarie in 2005, dat verbonden werd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Tevens werd de Hersteld Hervormde Jongeren Organisatie (HHJO) opgericht en verscheen een eigen kerkblad, het Hervormd Kerkblad. Een eigen kerkelijke structuur met een kerkorde, classes en een synode werd ingesteld.
Ontwikkelingen en ledenaantal
Op 15 mei 2006 oordeelde het gerechtshof in Arnhem dat de Hersteld Hervormde Kerk gebonden was aan een overeenkomst met de Protestantse Kerk in Nederland met betrekking tot de naamgeving. Diverse zogenaamde vrije gemeenten sloten zich in de loop der jaren aan bij het nieuwe kerkverband, onder meer in Alblasserdam, Rotterdam-Kralingseveer, Waddinxveen en Schiedam.
Sinds 2006 ondersteunt de Hersteld Hervormde Kerk de Reformed Presbyterian Church of Malawi, een kerkgenootschap in Malawi met een aanzienlijk aantal leden, ontstaan uit zendingswerkzaamheden.
Volgens de meest recente telling van 31 december 2024 telt de Hersteld Hervormde Kerk 61.310 leden, verspreid over 117 gemeenten in Nederland. De gemeenten bevinden zich voornamelijk in de Bijbelgordel, een gebied dat zich uitstrekt van Zeeland tot Noordwest-Overijssel.
Liturgie en politieke voorkeur
Liturgisch gezien wordt in bijna alle Hersteld Hervormde Gemeenten tijdens de kerkdienst gelezen uit de Statenvertaling, en in een aantal gemeenten uit de Herziene Statenvertaling. De gezangen worden gezongen uit de psalmberijming van 1773 en de 12 gezangen.
Politiek gezien gaat de voorkeur van de meeste leden van de Hersteld Hervormde Kerk uit naar de SGP en in mindere mate de ChristenUnie.
Samenwerking en autonomie
Kenmerkend voor de HHK is dat een plaatselijke kerkenraad in de praktijk een zekere autonomie geniet. Soms worden voorgangers uitgenodigd die formeel niet zouden mogen voorgaan, en worden ook gezamenlijke kerkdiensten gehouden. In 2018 was er samenwerking met de Gereformeerde Gemeenten rondom de herdenking van de synode van Dordrecht 1618/1619.
Sinds 2012 kennen de hersteld hervormden kanselruil met de Christelijke Gereformeerde Kerken. Er is ook formeel de mogelijkheid tot samenwerking op plaatselijk vlak tussen een hersteld hervormde gemeente en een christelijke gereformeerde kerk.
Hervormde Mannenbond
De Hervormde Mannenbond werd opgericht in januari 1933 in Utrecht, wat betekent dat deze bond een bestaan van ruim 90 jaar kent. De bond begon klein, maar is in de loop der jaren uitgegroeid tot een organisatie met meer dan drieduizend leden. Naast de maandelijkse uitgave van het bondsorgaan âDe Hervormde Vaanâ, verschenen talrijke brochures met actuele onderwerpen. In 2009, na het ontstaan van de HHK, werd besloten tot de oprichting van een eigen Hersteld Hervormde Mannenbond, aangezien het bestuur van de Nederlandse Hervormde Bond voor Mannenverenigingen op gereformeerde grondslag aangaf haar plaats principieel te zien binnen de PKN.
Kerkgebouwen en huisvesting
De huisvesting van de Hersteld Hervormde gemeenten is grofweg in drie categorieën te verdelen. Sommige gemeenten hebben de dorpskerk in eigendom of in gebruik gekregen, vaak monumentale gebouwen. Andere gemeenten maken of maakten gebruik van tijdelijke huisvesting, zoals sporthallen, bedrijfspanden of dorpshuizen. Vele gemeenten hebben ook een nieuw bedehuis gebouwd of een bestaand gebouw gekocht en verbouwd. Enkele gemeenten maken nog steeds gezamenlijk gebruik van een dorpskerk.
Theologische reflectie en prediking
Tijdens de vierde landelijke toogdag van de mannenbond van de Hersteld Hervormde Kerk werden lezingen gehouden over de Heilige Geest in de heilshistorie en heilsorde. Ds. A. C. Rijken benadrukte dat de Heilige Geest een Persoon is, en niet slechts een kracht, en wees op de noodzaak van Bijbelstudie door schrift met schrift te vergelijken. Dr. W. van Vlastuin belichtte het toepassende werk van de Heilige Geest in de gelovige, waarbij de vruchten van de Geest, zoals liefde, lijdzaamheid en zachtmoedigheid, centraal stonden. Hij benadrukte ook de betrokkenheid van de Heilige Geest bij de schepping en de bekering van de mens van het materialisme.
tags: #hersteld #hervormde #mannenbond