Jehovah's Getuigen: Een Diepgaande Kijk op Geloof en Praktijk

Introductie tot de Predikingsstrategie

"Nu heb je het gemist! Ze nam er twee!” Dat zul je net zien, zegt Djoyke Cruden (23). Terwijl haar geloofsgenote Linda Nagel (25) druk bezig was te vertellen over haar keuze om zich aan te sluiten bij de Jehova’s Getuigen, pakte een passant niet één maar twee studiegidsen uit hun mobiele boekenkastje. “Wat léuk!” Het is het succesje waar de vrouwen een uur op stonden te wachten. De meeste forenzen op het Utrechtse Jaarbeursplein houden hun ogen strak gericht op hun bestemming: de roltrap richting Hoog Catharijne. Sommigen werpen een blik op de trolley met boekjes en leuzen (‘Wat leert de Bijbel écht?’). Een of twee keer per uur stopt iemand om een praatje te maken.

De terughoudendheid is onderdeel van de nieuwe predikingsstrategie van de Jehova’s Getuigen. Wie een lid van het protestantse eindtijdgenootschap aan de deur krijgt, moet direct beslissen of hij behoefte heeft aan een gesprek over geloof. Maar hier, bij het mobiele boekenkastje, ligt het initiatief bij geïnteresseerden. De vrouwen dringen zich niet op, maar staan onberispelijk gekleed, de een een rokje, de ander een jurk, op een paar meter afstand. Pas als iemand door de boekjes begint te bladeren, proberen ze een gesprek aan te knopen.

Het concept is komen overwaaien uit New York. Twee jaar geleden begonnen enkele Nederlandse kerkleden rond Utrecht Centraal met een proef. Inmiddels staan er ook bijna dagelijks getuigen op de stations van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Groningen.

Vergelijking van Predikingsmethoden

Gaan de getuigen stoppen met hun trouwe tochten langs de voordeuren - twee aan twee en uitgerust met geloofslectuur? Gelooft de kerk niet meer in haar oerstrategie? Linda Nagel moet erom lachen. “We stoppen daar echt niet mee. Maar we merken wel dat mensen steeds minder thuis zijn. Hier bereiken we mensen die zelf op zoek zijn.”

Van een stijlbreuk is geen sprake, bezweert ook Timo Stet, de coördinator van de Utrechtse stationsevangelisatie. “Zo zien we dat niet. Je kunt beter zeggen: het zwaartepunt is aan het verschuiven.” Stet heeft de gegevens paraat: de vijftig getuigen die in ploegendiensten rond Utrecht Centraal staan, reiken maandelijks 1000 boekjes uit. De honderd geloofsgenoten die in Utrecht langs de deuren gaan, maken meer uren maar slijten iedere maand slechts twintig stuks.

Volgens het landelijk kantoor van de kerk heeft het stationswerk nog niet geleid tot veel meer aanvragen van bijbelstudies. Maar toch, op het station zet een getuige dus honderd keer zo veel boekjes af als aan de deur. Zijn al die avonden aan de deur dan niet zonde van de moeite? Stet: “Nee, nee. Het gaat om kwaliteit: of mensen uiteindelijk meer van het geloof willen weten. Dat meet je niet af aan getallen.”

Bijbelse Grondslagen voor Verkondiging

Een eventueel afschaffen van het deurwerk zou ook ingaan tegen de overtuiging van het genootschap. De Bijbel is volgens Jehova’s Getuigen glashelder over het langs de deuren gaan. In het bijbelboek Matteüs geeft Jezus zijn volgelingen de opdracht discipelen te werven en te onderwijzen. En in Lukas gebiedt hij discipelen om in groepjes van twee mensen thuis te bezoeken.

De gangbare Nederlandse vertalingen spreken niet specifiek over huis-tot-huis-verkondiging, maar de bijbelvertaling van de getuigen doet dat wel. Volgens het genootschap staat hun versie de Griekse grondtekst naderbij.

Bliksemsnel bladert Djoyke Cruden door haar zakbijbeltje. “Kijk, hier staat het, in de Handelingen van de Apostelen: ‘Zij bleven zonder ophouden elke dag in de tempel en van huis tot huis onderwijzen en het goede nieuws over de Christus, Jezus, bekendmaken’. Het is echt Bijbels.”

Omgaan met Uitdagingen en Motivatie

Dat de meeste getuigen balen van hun plicht tot evangelisatie is slechts een gerucht, meent coördinator Stet. “Natuurlijk, af en toe zijn er mensen die klagen dat ze aan de deur weinig succes hebben. Maar als je denkt in termen van succes heb je de boodschap niet begrepen. Het gaat om de mensen die je wél bereikt.”

Getuigen die thuisblijven mogen rekenen op een gesprekje met een ouderling. “Die vraagt dan wat er schort. Vaak zijn zulke mensen blij dat ze herinnerd worden aan het belang van prediking.”

Cruden en Nagel peinzen er naar eigen zeggen niet over thuis te blijven. Ze behoren tot de ‘pioniers’, de kerkleden die maandelijks zeventig uur op pad gaan. Een of twee middagen brengen ze door op het Utrechtse Jaarbeursplein, verder gaan ze vooral veel langs de deur.

Verkondiging op het station is niet voor iedereen weggelegd, vertelt Stet. “Daar zoeken we representatieve mensen voor: jong, goed gekleed, een vriendelijke glimlach. Even heel cru: door een kreupel oud mensje laten mensen zich niet overtuigen.”

Ondanks die jeugdige frisheid van de vrouwen lopen de meeste mensen door. Vinden ze het niet pijnlijk om voortdurend te zien hoe mensen letterlijk aan hun Bijbelse waarheden voorbijlopen? Cruden: “Ja, dat is lastig. Maar we geloven niet dat ze verloren zijn. Ook zij komen uiteindelijk bij God.” Nagel glimlacht. “We laten ons niet uit het veld slaan.” Cruden: “Ik werk ook als tandartsassistente. Erg leuk hoor, maar dit vind ik het belangrijkste. Na een dag als deze voel ik me heel nuttig.”

Verschillende Aspecten van het Geloof en de Gemeenschap

Kernovertuigingen en Levenswijze

Jehova’s Getuigen leven in de verwachting dat de wederkomst van Jezus spoedig zal plaatsvinden. Het aardse paradijs dat hij gaat stichten, is alleen bestemd voor getuigen en wordt geleid door een Hemelse Regering met Jezus aan het hoofd. Buitenstaanders kunnen op de valreep worden gered als ze de kerkelijke leer aannemen en zich laten dopen. Vorig jaar kozen twintig Nederlanders daarvoor. Jehova’s Getuigen geloven niet in een hel en in het concept van de drie-eenheid. Ze vieren geen feestdagen en weigeren bloedtransfusies.

De kerk is eind negentiende eeuw opgericht in de Verenigde Staten en telt wereldwijd 7,8 miljoen leden. De meesten van hen wonen in de VS en Afrika.

Historische Ontwikkeling en Organisatie

Jehovah’s Getuigen, officieel genaamd Christelijke Gemeente van Jehovah’s Getuigen, zijn een adventistische sekte in het christendom die ontstaan is in de tweede helft van de 19e eeuw. De centrale leiding is het Wachttorengenootschap, het ‘Besturend Lichaam’, dat gevestigd is in de Verenigde Staten. Zij hechten grote waarde aan het gebruik van de Godsnaam Jehovah, geloven dat Jezus de engel Michaël is, dat de Heilige Geest een kracht en geen goddelijke persoon is, en dat ze eens, op 144.000 voor de hemel bestemde getuigen na, op een paradijselijke aarde zullen leven. Ze leggen zich toe op huis-aan-huis verkondiging van het Koninkrijk van God.

De beweging is ontstaan binnen de stroming van het adventisme (advent = aankomst) in de 19e eeuw. In deze stroming hield men zich bezig met de komst van de Heer Jezus. William Miller berekende die voor 1843/1844. De richting van Jehovah's Getuigen ontstond eind 19e eeuw in de Verenigde Staten als de Bijbelonderzoekers, gesticht door de Amerikaan Charles Taze Russell (1852-1916). Zij noemden zichzelf Vereniging van ernstige Bijbelonderzoekers. In 1879 begon Russell met de publicatie van het tijdschrift Zion's Watch Tower, dat later de titel The Wachtower (De Wachttoren) zou krijgen. In Russells boek Het Godsplan der eeuwen worden allerlei oude dwalingen in een nieuw kleed aangediend. In zijn boek The Time is at Hand (1889) voorzegde hij dat 'de oorlog van de grote dag van God de Almachtige' (Opb. 16:14), die reeds begonnen was, zou eindigen in 1914 met volledige omverwerping van de huidige heerschappij op aarde. Russell goochelde met cijfers, om de toekomst te openbaren, die niemand weet dan God alleen. Hij loochende de Drie-eenheid, omdat hij ontkende, dat Jezus Christus de tweede persoon is in het goddelijke Wezen. Hij loochende de onsterfelijkheid van de ziel en de eeuwigheid van de straf. Een hel is er volgens hem niet.

Omvang. Wereldwijd zijn er zo’n 7,5 miljoen Jehovah's Getuigen (afgekort JG), verspreid over ruim 107.000 gemeenten in 236 landen (stand 2010).

Theologische Standpunten

De Godheid en Jezus Christus

Alleen de Vader is God. JG verwerpen de leer van de Drie-Eenheid als heidens en onbijbels. Jezus Christus is, zo leren zij, niet gelijk aan God. Hij is de eerste van Gods schepselen, de aartsengel Michaël. Als schepsel is Hij de zoon van God. Hij is een vleesgeworden engel. Christus stierf niet aan een kruis, maar aan een paal. Hij is niet lichamelijk, maar geestelijk opgestaan. Hij verdient geen bijzondere aanbidding. Jehovah's getuigen bidden niet tot Hem; ze bedanken Hem niet voor zijn verlossingswerk. "Jezus is de Koning van Gods hemelse Koninkrijk. Hij begon in 1914 te regeren (Openbaring 11:15)."

De Heilige Geest en Engelen

De Geest is volgens de JG niet een goddelijke Persoon, maar Gods werkzame kracht. In de Schrift echter komt de Geest als een goddelijke Persoon over. Bijvoorbeeld in Hand. 8: eerst spreekt een engel tot Filippus, even later de Geest.

De Dood en Wederopstanding

De doden hebben volgens de JG geen bewustzijn. Wie sterft houdt op te bestaan. Wel staan alle gestorvenen eenmaal uit de dood op. De zielen van de goddelozen worden, nadat zij uit de dood zijn opgestaan, vernietigd. De Getuigen geloven niet aan een eeuwig oordeel en een eeuwige straf. Er is geen eeuwig lijden van verlorenen.

Het Einde der Tijden en het Vrederijk

Volgens de JG eindigden omstreeks in oktober 1914 de “tijden der heidenen”. In dat jaar brak de Eerste Wereldoorlog uit en zijn de laatste dagen begonnen. In dat jaar kwam Jezus Christus terug om Zijn Koningschap in de hemel te aanvaarden. Zijn terugkomst was onzichtbaar voor onze natuurlijke ogen. Doch Hij is nu aanwezig, tegenwoordig. Van 1926 tot 1938 heette een Nederlands tijdschrift van JG: De Wachttoren en Verkondiger der Tegenwoordigheid van Christus. "In 1914 begon Gods Koninkrijk in de hemel te regeren. Wereldeinde. Het einde van het huidige goddeloze bestel op deze aarde zou in 1914 zijn. Vrederijk. Jezus Christus zal een vrederijk stichten, een aards paradijs, waar de rechtvaardigen mogen ingaan.

Praktische Leefregels en Verboden

Regels en Wetten voor Jehova Getuigen

Jehova’s Getuigen passen een strikt kerkelijke tucht toe met betrekking tot overtredingen van wat het Besturend Lichaam beschouwt als Bijbelse verboden en geboden. De beweging kent een actieve vorm van excommunicatie, die zij "uitsluiting" noemen. Indien een lid wordt uitgesloten, is het andere leden van de gemeenschap verboden om nog contact met deze persoon te hebben. Dit geldt ook voor familieleden. Wie zich niet aan de regels houdt, wordt uitgesloten.

Verplichtingen

• Actief zijn als verkondiger, via huis-aan-huisbezoek (velddienst) en andere door het WTG goedgekeurde methoden.
• Regelmatig bezoeken van vergaderingen in de Koninkrijkszaal en congressen, met actieve deelname aan het programma.
• Financieel bijdragen aan de organisatie.
• Lezen en bestuderen van alle publicaties van het Wachttorengenootschap.
• Privé omgaan met andere Jehova Getuigen om de gemeenschap hecht te houden.
• Leven volgens de morele principes die door het WTG worden onderwezen, inclusief uiterlijke presentatie (kleding, haardracht).

Verboden

• Aansluiting bij of betrokkenheid bij andere geloofs- of kerkgemeenschappen.
• Politieke activiteiten, inclusief stemmen bij verkiezingen.
• Omgang (zelfs praten of groeten) met geëxcommuniceerde personen, inclusief familieleden.
• Het verlaten van de organisatie zonder consequenties.
• Negatief spreken over de leringen van het Wachttorengenootschap of de leidinggevenden.
• Communiceren met of lezen van materiaal van "afvalligen".
• Bloedtransfusies en het consumeren van bloed.
• Het vieren van verjaardagen en andere feestdagen (Kerstmis, Pasen, etc.).
• Nationalistisch denken of uitvoeren van nationalistische rituelen.
• Roken of drugsgebruik.
• Gokken of deelnemen aan loterijen.
• Ongehuwd samenwonen.
• Scheiden op andere gronden dan overspel.
• Seksuele betrekkingen onderhouden buiten het huwelijk, inclusief masturbatie.
• Homoseksualiteit of lesbische relaties.
• Pornografie bekijken of eraan deelnemen.
• Seksueel misbruik van kinderen en volwassenen.

Niet Gewaardeerde Zaken

• Het volgen van een universitaire studie (vroeger sterk afgeraden).
• Deelname aan sportclubs of andere verenigingen die conflicteren met religieuze verplichtingen.
• Uitgaan naar gelegenheden met een bedenkelijke reputatie.
• Het beoefenen van bepaalde sporten (schietsport, boksen) en spelen van bepaalde spellen (zoals schaken).

Kritische Beschouwing en Interpretatie

De theologie van Jehova’s Getuigen wijkt op diverse punten af van het traditionele christendom. Zo verwerpen zij de leer van de Drie-eenheid en geloven zij dat Jezus Christus een schepsel is, namelijk de aartsengel Michaël. Hun interpretatie van Bijbelse profetieën, met name met betrekking tot het jaar 1914 als begin van de eindtijd, is eveneens kenmerkend.

De nadruk op het gebruik van de naam "Jehovah" en de overtuiging dat zij de enige ware religie vertegenwoordigen, zijn centrale elementen in hun geloof.

Het is belangrijk op te merken dat veel van hun leerstellingen, zoals de ontkenning van de onsterfelijke ziel en de hel, evenals de specifieke opvattingen over de wederkomst van Christus en het vrederijk, afwijken van gangbare christelijke doctrines.

tags: #jehova #getuigen #dominee