De Geschiedenis van de Protestantse Kapel in Hoog Soeren

De Protestantse Kapel in Hoog Soeren, een beeldbepalend gebouw in deze rustieke nederzetting nabij Apeldoorn, heeft een rijke geschiedenis die meer dan 100 jaar teruggaat. Centraal gelegen in het hart van de Veluwe, op circa 85 meter boven zeeniveau, is het een van de hoogst gelegen protestantse kerkgebouwen van Nederland en een markant punt in de omgeving van Apeldoorn.

Het Begin: De Eerste Steenlegging in 1904

Op donderdagmiddag 4 augustus 1904 vond in Hoog Soeren een bijzondere plechtigheid plaats. De achtjarige Hendrika van Laar, de jongste catechisante van de gemeente, legde de eerste steen voor het Evangelisatielokaal van de Nederlandse Hervormde Gemeente. Met een vrijmoedig stemmetje sprak zij de woorden: "God zegene dit lokaal".

Ds. C. Hattink sprak voorafgaand aan de ceremonie. Hij lichtte toe de beweegredenen van de kerkenraad om tot de bouw over te gaan en benadrukte de vele bijdragen die waren ontvangen om een kapitaaltje voor de bouw bijeen te brengen. Hoewel het benodigde kapitaal nog niet volledig was, waren de bijdragen aanzienlijk. Onder de schenkers bevonden zich Hare Majesteit de Koningin, Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins, Hare Majesteit de Koningin-Moeder, leden van de Hervormde Gemeente te Apeldoorn, bewoners van Hoog Soeren - sommigen gaven meer dan hun vermogen toeliet - en ook enkele elders wonende personen, zoals de familie Parqui uit Rotterdam, die een luidklok schonk.

Architectuur en Ontwikkeling

De Kapel kenmerkt zich door een markante vormgeving, bepaald door een eenvoudige bouwmassa met zadeldaken, witgepleisterde gevels, een klokkentorentje, een portaaluitbouw en rondboogvensters met glas-in-loodramen. Deze stijl sluit aan bij het dorpse karakter van Hoog Soeren met haar kleinschalige bebouwing.

De verbouwing in 1933 voegde diverse elementen toe, beïnvloed door de Amsterdamse School, die typerend is voor het tweede kwart van de twintigste eeuw. Het gebouw weerspiegelt de verschillende architectonisch-historische ontwikkelingen in de eerste helft van de twintigste eeuw en is een treffend voorbeeld van eenvoudige kerkelijke architectuur binnen een kleine gemeenschap. De Kapel herinnert aan de historische ontwikkeling van Hoog Soeren, van bijeenkomsten in het Jachthuis en de boerderij van de familie Eikendal tot de bouw van de huidige kerkzaal in 1904. De relatie met de familie Parqui, die verschillende elementen zoals de dakruiter en een glas-in-loodraam schonk, draagt eveneens bij aan de gelaagdheid van het gebouw. Het is dan ook verheugend dat de gemeente Apeldoorn de Kapel als beschermenswaardig heeft verklaard.

De Kapel in de Moderne Tijd: Renovatie en Functie

In het jaar 2000 is het gebouw geheel gerenoveerd en uitgebreid, waarbij het interieur van de kerkzaal volledig is vernieuwd. De vernieuwde kerkzaal biedt plaats aan 140 personen en is geschikt voor diverse doeleinden. Er is een orgel en een piano aanwezig die gebruikt kunnen worden tijdens ceremonies of kerkelijke inzegeningen.

De Kapel is voorzien van modern, sfeervol meubilair en centrale verwarming zorgt voor een aangenaam klimaat. In de zijvleugel bevinden zich een gelijkvloerse hoofdingang, garderobe, consistorie, keuken en een invalidentoilet. De preekstoel en het liturgisch centrum zijn geplaatst tegen de lange wand, met daaromheen stoelen in een U-vorm opstelling. Bij de ingang is een ontmoetingsruimte gecreëerd die flexibel kan worden ingericht naar wens.

De Kapel beschikt over een geluidsinstallatie met twee microfoons, en er is de mogelijkheid om CD's en/of MP3-bestanden af te spelen. Ceremonies en vieringen kunnen ook worden opgenomen.

Herdenking van Oorlogsslachtoffers

In de Kapel van Hoog Soeren bevindt zich een eenvoudig, maar betekenisvol gedenkteken: een vierkante, gekleurde tegel met daaronder een grotere tegel waarop de namen staan van drie inwoners van Hoog Soeren die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Op de gedenktegel in de kapel van Hoog Soeren (gemeente Apeldoorn) is de Nederlandse Maagd afgebeeld, met in haar hand de Nederlandse vlag en aan haar voeten witte lelies. Achter haar bevindt zich de Nederlandse leeuw.

Gerrit Laurens van Essen (1918-1940)

De eerste naam op de tegel is die van Gerrit Laurens van Essen, geboren op 14 augustus 1918 te Rotterdam. Hij bezocht de ambachtsschool in Apeldoorn. Als dienstplichtig soldaat werd hij opgeleid tot motorordonnans en diende in mei 1940 op vliegveld Ypenburg. Tijdens de eerste oorlogsdagen werd hij onderweg naar Ypenburg beschoten en in de borst geraakt. Ondanks zijn verwonding zette Gerrit zich in voor de verdediging van het vliegveld tegen Duitse parachutisten. Tijdens deze strijd liep hij een buikschot op en werd afgevoerd naar het ziekenhuis in Delft, waar hij op 15 mei 1940 overleed. Hij is begraven in Delft.

Johannes Sielias (1920-1944)

Johannes Sielias, geboren op 2 februari 1920, bezocht eveneens de ambachtsschool in Apeldoorn. Tijdens de bezetting volgde hij de politieopleiding in Schalkhaar. Al snel ontdekte hij dat het een nationaal-socialistische opleiding was en dook onder. Dit eenzame bestaan kon hij echter niet volhouden en meldde zich vrijwillig aan bij de politie in Apeldoorn. Dit leidde tot zijn transport naar kamp Amersfoort en vervolgens naar een kamp bij het Duitse Meppen, waar hij op 27 december 1944 om het leven kwam. Zijn graf bevindt zich op het Nederlands Ereveld in Osnabrück.

Lulof de Wilde (1918-1945)

De laatste naam op de tegel is Lulof de Wilde, geboren op 20 juli 1918. Tijdens de bezetting was hij werkzaam bij de koninklijke houtvesterijen. Over zijn verzetsactiviteiten is weinig bekend, maar men vermoedt dat hij betrokken was bij het voorzien van onderduikers in de bossen van voedsel. Op de avond van 22 maart 1945 werd hij opgepakt terwijl hij een wapen bij zich droeg. Na transport via de Willem III-kazerne naar Almelo, werd hij op 29 maart 1945 in Wierden, samen met gevangenen uit Almelo en Zwolle, door de SD gefusilleerd. Pas vier jaar later hoorde de familie wat er met Lulof was gebeurd.

De Kapel als Locatie voor Huwelijken

Sinds 2003 is de Kapel door de gemeente Apeldoorn aangewezen als een officiële locatie voor het voltrekken van burgerlijke huwelijken. De Kapel is echter ook uitermate geschikt voor kerkelijke huwelijken.

De schilderachtige Kapel aan de Klinkenberg biedt, ongeacht het seizoen, een sfeervolle ambiance voor een huwelijksdag. Of het nu een zonnige zomerdag is of een winterse dag met sneeuw, de Kapel en haar omgeving dragen bij aan de glans van deze speciale gelegenheid.

tags: #kapel #protestantse #gemeente #hoog #soeren