Het kerkelijk leven in Jutrijp-Hommerts kent een rijke geschiedenis, gekenmerkt door zowel interne ontwikkelingen als externe samenwerkingen. De gemeenschap heeft door de jaren heen diverse transformaties ondergaan, van de oprichting van verschillende kerkelijke stromingen tot ingrijpende renovaties van gebouwen en vernieuwingen in de liturgie en organisatie.
Ontstaan en ontwikkeling van kerkenlijke gemeenten
De geschiedenis van de kerken in Jutrijp-Hommerts wordt gekenmerkt door de vorming van twee belangrijke reformatorische gemeenten: de Christelijke Gereformeerde Gemeente en de Nederduitsche Gereformeerde Kerk. De Christelijke Gereformeerde Gemeente ontstond tussen april en 25 juli 1888, voortkomend uit een verzoek van lokale gemeendedelen om een eigen kerk te stichten, vanwege de afstand tot naburige gemeenten en de wens om een zelfstandige gemeenschap te vormen. De financiële middelen werden als bevredigend beschouwd.
De Nederduitsche Gereformeerde Kerk (dolerende) ontstond later dat jaar, op 24 oktober 1888. Dit proces was een gevolg van de Doleantiebeweging, die zich afzette tegen de hervormingen binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. De hervormde kerk in Jutrijp-Hommerts had te maken met interne verdeeldheid over theologische richtingen en kerkelijke ordening. Na interne discussies en een periode waarin de hervormde kerkenraad besloot de synodale organisatie niet af te werpen, scheidden zich leden af om de dolerende kerk op te richten.
Uiteindelijk fuseerden deze twee kerken op 17 november 1892 tot de Gereformeerde Kerk te Jutrijp en Hommerts, als gevolg van de landelijke 'Vereniging van 1892'.
De Christelijke Gereformeerde Gemeente: Oprichting en eerste jaren
Over het ontstaan van de Christelijke Gereformeerde Gemeente is relatief weinig gedocumenteerd. De oprichting vond plaats in betrekkelijke stilte, zonder veel voorafgaand evangelisatiewerk, wat ongebruikelijk was voor die tijd. De kerkenraad was al vóór 25 juli 1888 vertegenwoordigd op de classis Sneek. De ouderlingen waren B.P. van der Velde, Y.U. de Jager, en de diakenen Sj. Koopmans en J.S. Er werd een stuk grond gekocht aan de Jeltewei 15 in Hommerts, waar een pastorie werd gebouwd. In 1889 werd ds. H. Dijkstra, later bekend als zendingsdeskundige, bevestigd als eerste predikant. Hij diende de gemeente echter slechts tweeëneenhalf jaar.
Het beroepingsproces voor ds. Dijkstra verliep niet zonder slag of stoot. De kerkenraad vroeg toestemming aan de classis Sneek om een predikant te beroepen, maar de classis was verbaasd, aangezien de consulent hiervan niet op de hoogte was. Na een vermanend woord van een van de predikanten over het volgen van de geordende kerkelijke weg, werd het verzoek met twaalf tegen twee stemmen afgewezen.
De Nederduitsche Gereformeerde Kerk (dolerende): Strijd en oprichting
De hervormde kerk in Jutrijp-Hommerts kende een periode van verval en theologische verdeeldheid, mede door de invoering van het 'Algemeen Reglement' van 1816. Predikanten als ds. E.F. Fockens jr. sympathiseerden met de 'Groninger Richting', wat leidde tot onvrede bij gemeenteleden die op zoek waren naar een 'Waarheidsgetrouwe' prediking. Na het emeritaat van ds. Fockens jr. en het vertrek van zijn opvolger ds. P.J. Moeton, werd ds. J. Jonker in 1887 aangesteld. Ondanks de landelijke Doleantiebeweging, besloot de hervormde kerkenraad in november 1887 de synodale organisatie niet af te werpen.
Dit besluit leidde tot onvrede bij een deel van de gemeenteleden, die in een brief aan de kerkenraad verzochten om alsnog tot Doleantie over te gaan. Naar aanleiding van deze spanningen en afscheidingen, werd op 17 september 1888 een schrijven verstuurd namens de vergadering van leden die zich niet langer wilden conformeren aan de synodale organisatie. Op 26 september 1888 werd, onder leiding van dr. L.H. Beuker, de 'Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende)' opgericht. De eerste ambtsdragers werden op 21 oktober 1888 bevestigd.
Pogingen tot samenwerking en vereniging
Na de oprichting van de twee reformatorische kerken, ontstond de wens tot eenwording. De dolerende kerkenraad stelde voor om gezamenlijk gebruik te maken van het bestaande kerkgebouw van de Christelijke Gereformeerde Gemeente, waarbij de diensten wekelijks zouden wisselen. De Christelijke Gereformeerde kerkenraad ging hier echter niet mee akkoord en stelde voor dat de dolerende gemeente zou opheffen en zich zou aansluiten bij de Christelijke Gereformeerde Kerk. Dit voorstel werd door de dolerenden afgewezen, omdat zij vasthielden aan hun eigen historische identiteit en niet wilden toetreden tot een door de staat erkend genootschap. Deze onenigheid werd zelfs besproken in de landelijke kerkelijke pers.
Uiteindelijk leidde de landelijke 'Vereniging van 1892' tot de fusie van beide kerken tot de Gereformeerde Kerk te Jutrijp en Hommerts.
Vernieuwing en gemeenschapszin in het kerkgebouw
Het kerkgebouw in Hommerts heeft een ingrijpende renovatie ondergaan, waarbij de oorspronkelijke sombere banken plaatsmaakten voor een licht en flexibel interieur. De kerkzaal is uitgebreid met een keuken en spreekkamer, wat de ruimte voor ontmoeting en gemeenschap na de dienst bevordert.
De audiovisuele apparatuur is aangepast aan de huidige wensen. Er zijn twee displays op trolleys geplaatst die flexibel kunnen worden opgesteld, afhankelijk van de stoelopstelling. De geluidsinstallatie is gemoderniseerd en kan nu ook stereo muziekweergave ondersteunen, ideaal voor bijvoorbeeld het afspelen van video's. De bediening van de installatie gebeurt draadloos via een iPad, waarvoor een geschikt wifi-netwerk is gecreëerd. Een bijzonder detail is het regiemeubel aan de achterzijde van de kerk, deels opgebouwd uit oude kerkbanken.
Activiteiten en gemeenschapsvorming
De gemeenschap organiseert diverse activiteiten om de onderlinge band te versterken. Zo worden er koffieochtenden gehouden, waar geluisterd wordt naar orgelmuziek en gezongen wordt onder begeleiding van accordeonmuziek. In het najaar verhuizen deze bijeenkomsten naar het Dorpshuis, met als hoogtepunt een gezamenlijke brunch in december.
Er is ook aandacht voor de jeugd. Het programma 'Flits' richt zich op jongeren uit groep 8 en de eerste jaren van het voortgezet onderwijs, met als doel om samen te bespreken welke avond het meest geschikt is voor bijeenkomsten.
Binnen de kerkenraad wordt gesproken over toekomstige samenwerking tussen de kerkelijke gemeenten in de regio. Er is een stuurgroep opgericht, met vertegenwoordiging uit elke gemeente, die de gesprekken over vergaande samenwerking zal begeleiden. De gemeenteleden zullen bij belangrijke stappen worden geraadpleegd en tijdig geïnformeerd.
Bijzondere diensten en vieringen
Het seizoen wordt gestart met een aantal bijzondere diensten. De Startzondag op 14 september viert de bevestiging van Grietje van der Zee tot diaken, een gebeurtenis waar de gemeente verheugd over is. Op deze dag zal ook de Leonard Cohenband optreden en liederen zingen van de Canadese zanger. De dienst zal, indien het weer het toelaat, plaatsvinden in de tuin van de pastorie, anders in de kerk.
Op zondag 21 september staat de inzegening van het huwelijk van Joan en Sjoerd gepland. De diensten volgen de lezingen die centraal staan tijdens de tijd van Epifanie, waarbij op 11 januari de blik wordt gericht op de doop van Jezus, met een oproep aan de gemeente om iets mee te nemen of te vertellen over hun eigen doop. Op 18 januari zal oud-predikant Caroline Koops worden verwelkomd.
Tijdens de kerstdagen werden er mooie diensten gevierd, met muzikale bijdragen van Hans Wempe (toetsen) en Eddy Wiersma (geluid), en begeleiding van het koor EZG.
De kerkenraad heeft besloten om dit jaar geen kerstattenties meer rond te brengen, omdat de behoefte aan het bijbehorende dagboekje afnam. Het vrijgekomen geld zal worden geschonken aan een goed doel.
Levensverhalen van betrokken gemeenschapsleden
Het kerkblad belicht ook de levensverhalen van personen die een belangrijke rol hebben gespeeld binnen de gemeenschap.
Het leven van Jelke Bethlehem
Jelke Bethlehem werd geboren in Surhuizum in 1934 en groeide op in een gezin met acht kinderen. Na zijn opleiding tot timmerman ontmoette hij Geeske Stienstra, met wie hij in 1956 trouwde. Het echtpaar woonde in Augustinusga, De Jutrijp en uiteindelijk in de Hommerts, waar hun acht kinderen werden geboren. Ondanks de uitdagingen die het grote gezin met zich meebracht, was er altijd een sterke familieband. Jelke was zeer actief als vrijwilliger bij diverse verenigingen, waaronder de Voetbalclub HJSC, de brandweer en de KNVB als scheidsrechter. Na gezondheidsproblemen ging hij met vervroegd pensioen. In hun latere leven genoten Jelke en Geeske van hun stacaravan in Rijs, totdat gezondheidsklachten en de beginnende dementie van Jelke leidden tot de noodzakelijke beslissing om hen te scheiden. Geeske verhuisde naar een aanleunwoning in Heeg, terwijl Jelke in de Ielanen werd opgenomen. Jelke overleed op 8 december, in het bijzijn van zijn vrouw.
Het leven van Folkert Koopmans
Folkert Koopmans begon zijn leven in Sneek en verhuisde in de jaren vijftig met zijn familie naar Hommerts. De kerk en het geloof speelden een belangrijke rol in zijn leven. Hij trouwde in 1961 met Klaasje Visser en nam de boerderij van haar vader over. Folkert was een boer in hart en nieren, met een diepe liefde voor de dieren en de seizoenen. Hij was actief in boerenorganisaties en als bestuurder. Hij was een familieman met een speciale band met zijn vijf kinderen en stond bekend om zijn gastvrijheid. Folkert was actief in de gereformeerde kerk in Hommerts, waar hij ouderling was en zich inzette voor pastorale bezoeken. Hij zong graag in de kerk en hechtte veel waarde aan het sociale contact binnen de gemeente. Na een hartinfarct verhuisden Folkert en Klaasje naar Jutrijp, waarna hun zoon Koop de boerderij overnam. Folkert bleef actief, bracht het kerkblad rond en genoot van gesprekken met gemeenteleden. Zijn geloof bleef een constante factor, ook toen zijn geheugen achteruit ging en hij in zorginstelling Tinga State in Sneek werd opgenomen. Hij genoot van bezoekjes, het voorlezen uit de Bijbel en het meezingen met kerkdiensten op Omrop Fryslân.
Afscheid van Joop en Annie
Er wordt stilgestaan bij het vertrek van Joop en Annie. Joop was jarenlang koster en ontving hiervoor een onderscheiding. Annie vervulde diverse functies binnen de gemeente, zoals diaken, lector en liturgisch bloemschikster. Hun vertrek werd gemarkeerd door een afscheidsdienst met een afscheidslied.
De geschiedenis van de Lambertuskerk in Haaren
Toekomstplannen en gemeenschapsinitiatieven
De gemeenschap in Jutrijp-Hommerts toont een proactieve houding ten aanzien van toekomstige ontwikkelingen en gemeenschapsinitiatieven.
Gesprekken over vergaande samenwerking
De ring IJlst is al geruime tijd in gesprek over vergaande samenwerking tussen de kerkelijke gemeenten. Een stuurgroep, met vertegenwoordiging uit elke gemeente, zal deze gesprekken begeleiden. De gemeenteleden zullen bij elke belangrijke stap worden geraadpleegd en tijdig geïnformeerd over de voortgang.
Succesvolle initiatieven
Een recent initiatief, geïnspireerd door een vergelijkbaar evenement elders, was een huis-aan-huis verspreiding van een bericht, gevolgd door een bijeenkomst. Dit evenement werd door iedereen als zeer positief ervaren en wordt beschouwd als voor herhaling vatbaar. Het doel was om een gebeuren voor het hele dorp te creëren.
Programma's voor jongeren
Het programma 'Flits' is bedoeld voor jongeren uit groep 8 en de eerste jaren van het voortgezet onderwijs. Er wordt een bijeenkomst gepland op dinsdagavond 20 januari, van 19:00 tot circa 19:45 uur in de kerk, om te bespreken of de dinsdagavond een geschikte avond is voor toekomstige bijeenkomsten. Ook jongeren uit de tweede en derde klas van het voortgezet onderwijs zijn van harte welkom.