Inleiding tot Archieftoegangen
Een archieftoegang biedt uitgebreide informatie over een specifiek archief. Deze toegang bestaat doorgaans uit de volgende onderdelen:
- Kenmerken van het archief
- Inleiding op het archief
- Inventaris of plaatsingslijst
- Eventuele bijlagen
De kenmerken van het archief omvatten onder meer de omvang, vindplaats, beschikbaarheid en openbaarheid. De inleiding bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, de achtergronden van de archiefvormer en kan aanwijzingen voor het gebruik bieden. De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring. Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd; de rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt een zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.
De Kerkbode: Een Belangrijke Bron
Iedere veertien dagen verschijnt de kerkbode van de Hervormde Gemeenten Dordrecht en Dubbeldam en de Gereformeerde Kerk van Dordrecht "Kerk op Dordt". Naast algemene informatie betreffende kerkdiensten, collecten en nieuws van centrale organen, zijn er aparte rubrieken voor de wijkgemeenten. Hierin krijgt iedere wijk de gelegenheid wijkgerichte informatie te geven. De vereniging Waarheid en Vrede geeft een eigen blad uit dat dezelfde naam draagt. Dit blad verschijnt zesmaal per jaar en wordt automatisch thuisbezorgd.
Zoeken in het Archief: Deelcollecties en Zoekwijzers
Zoeken in ons archief is niet moeilijk, maar gaat net iets anders dan je gewend bent. Ons archief bestaat uit verschillende verzamelingen met verschillende onderwerpen, die we deelcollecties noemen. Iedere deelcollectie is op zijn eigen manier te doorzoeken. We helpen je bij iedere deelcollectie met zoeken.
Eerste Hulp bij Zoeken
Iedere collectie heeft een zoekwijzer: een handleiding waarmee het zoeken in het archief makkelijker wordt. Kom je er niet uit? Check onze veelgestelde vragen. Staat je vraag er niet bij? Vragen als ‘Welke beroepen hadden Dordtenaren vroeger?’ of ‘Ik zoek informatie over de Tweede Wereldoorlog’ zijn te breed. We hebben tientallen meters informatie over de Tweede Wereldoorlog. Welke informatie wil je precies hebben?
Stappenplan voor een Gerichte Onderzoeksvraag
Het helpt als je je onderzoeksvraag kleiner maakt. Stel, je wilt onderzoek doen naar oude beroepen in Dordrecht. Doorloop dan de volgende stappen om tot een goede onderzoeksvraag te komen:
- Start niet in het archief, maar begin met lezen. Online artikelen, bibliotheekboeken, lees alles wat los en vast zit. Zo ontdek je dat beroepen vroeger in ‘gilden’ georganiseerd waren. Misschien is er wel een gilde dat je extra aanspreekt.
- Al lezend merk je ook dat je de ene periode interessanter vindt dan de andere. Je besluit bijvoorbeeld onderzoek te gaan doen naar de zeventiende eeuw.
- Er valt je nog iets op: je leest vooral over mannen. Hoe vind je een voorouder?
Genealogisch Onderzoek: Doop-, Trouw- en Begraafboeken
Ben je nieuwsgierig van wie je afstamt en of je roots in Dordrecht liggen? Blader dan online door onze doop-, trouw- en begraafboeken. In deze boeken hielden de kerken tot 1811 bij wanneer mensen gedoopt werden, trouwden en begraven werden.
Hoe Begin ik?
Doe je voor het eerst onderzoek naar je voorouders? Lees dan voor je begint onze tips.
Wat zijn Doopboeken?
Vroeger was iedereen religieus. Wie christelijk was werd gedoopt; een ritueel waarbij je met water ‘schoongewassen’ werd. Dopen was geen bewuste keuze, maar verplicht. Zo werd je officieel christen. Dit gebeurde meestal kort nadat je geboren was. In doopboeken werden de datum, je naam en de namen van je ouders genoteerd. Daarom zijn ze een handige bron voor stamboomonderzoek.
Wat zijn Trouwboeken?
Trouwen op het stadhuis of op het strand kon vroeger nog niet. Wie ging trouwen, deed dat in de kerk. Tot 1811 werden huwelijken door kerken geregistreerd in trouwboeken. (Na 1811 werden ze opgenomen in de burgerlijke stand.) Hierin werden de huwelijksdatum, de namen van de bruid en de bruidegom en de namen van de getuigen genoteerd. Soms kun je ook zien waar de bruid en bruidegom vandaan kwamen.
Wat zijn Begraafboeken?
Hierin schreven kerken op wie wanneer begraven werd. Je vindt er de naam van de overledene, de begraafdatum, soms de naam van de partner en de ouders en soms ook de kosten voor de begrafenis en het luiden van de kerkklokken. Let er bij de begraafboeken op dat de datum van begraven is opgeschreven, niet die van overlijden.
Manieren van Zoeken in Doop-, Trouw- en Begraafboeken
Je kunt op twee manieren in de doop-, trouw- en begraafboeken zoeken:
-
Ga naar Zoeken in de archieven en vul een achternaam in. Je krijgt nu resultaten uit ‘doop-, trouw- en begraafinschrijvingen’ of ‘personen’ te zien. Je kunt je zoekopdracht verfijnen op bron en plaats. Via de knop ‘uitgebreid zoeken’ kun je ook nog een voornaam toevoegen. Vind je niks? Laat dan het tussenvoegsel (van, van der, de) weg en zoek alleen op achternaam.
Heb je een datum gevonden? Zoek deze dan op in de doop-, trouw- en begraafboeken.
-
Ga naar familiegeschiedenis. Hier vind je verschillende lijsten met namen, die we ‘indexen’ noemen. Deze vier indexen zijn handig:
- Doop-, trouw- en begraafinschrijvingen: Hierin vind je de doopinschrijvingen van de Nederlandse Hervormde Gemeente van Dordrecht (archief 11) en de doop- en trouwinschrijvingen van de Nederlandse Hervormde Gemeente van Dubbeldam (archief 240).
- Naamindex: Dit zijn de inschrijvingen in de trouwboeken van het Gerecht en de Nederlandse Hervormde Gemeente van Dordrecht (archief 11).
- Inschrijvingen in het dodenboek: De inschrijvingen in de begraaf- en dodenboeken van de Nederlandse Hervormde Gemeente van Dordrecht (archief 11).
- Indexenoverzicht: Hierin vind je handgeschreven indexen op genealogische bronnen uit de archieven 9, 10, 11, 20 en 27.
Onderzoek naar Regiogemeenten
Wat als mijn voorouder uit een regiogemeente komt? Bijna alle doop-, trouw- en begraafboeken van de regiogemeenten zijn gedigitaliseerd. Alleen die van Oud-Beijerland nog niet. Ga naar ons overzicht van genealogische bronnen om te zien welke doop-, trouw- en begraafboeken we hebben. Je ziet dan meteen over welke periode ze gaan.
Als je bij het archievenoverzicht onder ‘Burgerlijke stand en bevolking’ ‘Doop-, trouw- en begraaf-boeken’ open klikt, zie je alle doop-, trouw- en begraafboeken van de regiogemeenten bij elkaar. Van deze regiogemeenten hebben we geen naamindexen.
Recente Activiteiten en Bijzondere Vondsten
Aanstaande maandag 13 februari geeft Teun de Bruijn een lezing over tien topstukken uit het archief. Teun de Bruijn heeft een lange staat van dienst; hij studeerde geschiedenis in Leiden en is sinds 1986 in verschillende functies verbonden aan het Dordtse stadsarchief.
Tijdens een andere lezing neemt historicus en schrijver Kees Klok u mee op een virtuele wandeling door Dordrecht, gebaseerd op beeldmateriaal uit het Regionaal Archief Dordrecht en zijn eigen archief. Tijdens de wandeling vertelt hij zijn persoonlijke verhaal, gekoppeld aan de geschiedenis van de stad.
In het regionaal archief wordt een reusachtige, bijna 500 jaar oude kaart van Dordrecht en wijde omgeving bewaard. Van het bestaan wist tot een paar jaar geleden bijna niemand meer af.
De werkgroep rond Dordtenaren onder Napoleon is geëindigd met haar werkzaamheden. Een zevental leden heeft besloten om verder te gaan met onderzoek.
De lezing over ruimte, geur en geluid in laatmiddeleeuws Dordrecht zal worden verzorgd door historicus Patrick Naaktgeboren uit ’s-Gravendeel. Aan de hand van origineel bronnenonderzoek in het Regionaal Archief van Dordrecht heeft hij de stedelijke leefomgeving van Dordrecht in kaart gebracht.
Op donderdag 19 november, 20.00 uur heeft Stadsbibliotheek Dordrecht een primeur: een reusachtige, bijna 500 jaar oude landkaart van Dordrecht en wijde omgeving wordt deze avond voor het eerst aan publiek getoond. Deze kaart werd vervaardigd door Martinus Soermans en Ludovicus Kluit.
Bijzondere Archiefstukken en Publicaties
Onder de bijzondere archiefstukken bevinden zich onder andere:
- Ringboek van de Alblasser Waard.
- Ringboek van de Strijense Waard.
- Ondertekenboek voor Rectoren en Schoolmeesters resorterende onder de Classe van Dordrecht.
- Ordinantie en wetten des E. Classis van Dordrecht, Dordrecht 1716 (gedrukt met geschreven aantekeningen). Voorin: een geschreven uittreksel uit de kerkelijke reglemente; achterin: Kerkenordening gestelt in den Nationalen Synode der Geref. Wetten der E. Classis van Dordrecht.
- Reecken-boeck D. Joh. Ontfang der vijff districten des EE.
- Perpetueel Reglement voor den Quaestor Generaal der E. Mr.