Carnaval in Cuijk: Traditie, Viering en Gemeenschapsgevoel

De Kuukse Zittingen: Een Startschot voor Carnaval

De Kuukse Zittingen, georganiseerd door carnavalsvereniging De Nölers, vormen een non-stop show waarin buuts, muziek, dans en zang centraal staan. Het bijzondere aan deze optredens is dat ze geheel worden verzorgd door mensen uit het Land van Cuijk.

De vrijdag vóór carnaval wordt traditioneel afgetrapt met Rundje Kuuk, een gezellige kroegentocht die langs diverse cafés leidt. Op elke locatie wacht een ander feestje, wat zorgt voor een dynamische en levendige start van de carnavalsperiode.

Op dezelfde avond is er in de schouwburg de mogelijkheid om te dansen op de beats van de dj’s van de Kuukse Musketiers. De deuren openen om 19:33 uur, met de aanvang van het feest om 20:11 uur.

Traditionele Sleuteloverdracht en Nölers Festival

Traditiegetrouw vindt de symbolische sleuteloverdracht plaats aan de Stichting Openbaar Carnaval Cuijk. Dit moment markeert de officiële start van de carnavalsvieringen in de stad.

Vervolgens kan het publiek helemaal losgaan op het Nölers Festival, dat om 15:41 uur begint. Dit festival biedt een platform voor uitbundige vieringen en muzikale optredens.

Optochten en Familieactiviteiten

Een hoogtepunt van het carnaval is de bonte carnavalsoptocht, waar carnavalsvierders hun creativiteit en feestvreugde tonen. Deelnemen aan de optocht wordt aangemoedigd, waardoor iedereen kan bijdragen aan de feestelijke sfeer.

Op een specifieke dag is er een programma gericht op het hele gezin, met een speelzaal die speciaal is ingericht voor de jongste jeugd. Dit evenement begint om 12:00 uur in de Kleine Zaal en biedt plezier voor jong en oud.

Kinderen genieten van spelletjes in een speciaal ingerichte speelzaal tijdens het carnaval.

De Kuukse Elfkroegetocht en Historisch Perspectief

Carnavalsdinsdag staat in het teken van de Kuukse Elfkroegetocht. De 40e editie belooft weer een groots feest te worden, met een programma dat binnenkort bekend wordt gemaakt.

Een terugblik naar Cuijk begin jaren '60 schetst een beeld van een stad waar het carnaval nog in de kinderschoenen stond. Er was destijds twijfel of het feest zou voortleven, mede door een teruggebrachte focus op het als kinderlijk of folkloristisch gezien feest, met name buiten Nederland. Echter, tegenwoordig is er sprake van een heropleving van carnaval, zowel lokaal als wereldwijd, mogelijk aangewakkerd door de fascinatie voor zingeving en authenticiteit.

Historische foto van de Haagschestraat in Cuijk in de jaren '60.

De Oprichting van Carnavalsvereniging De Nölers

De oorsprong van het huidige carnaval in Cuijk is te herleiden tot 1958, toen de damesgymnastiekvereniging een geslaagde feestavond rond carnaval organiseerde. Piet van Oostrum, aanwezig op deze avond, raakte geïnspireerd en organiseerde een jaar later, samen met Cees Wijnstok en Jan Cocu, een prinsenbal.

Ondertussen besloten Eduard (Eed) van der Heijden, Fons Singendonk en Jan Manders van de Cuijkse Jongerensociëteit een carnavalsvereniging op te richten. Op Tweede Kerstdag 1959 presenteerden zij hun idee aan Piet van Oostrum, die overtuigd werd van het potentieel om leven in de brouwerij te brengen.

De oprichting kreeg steun van Dunlop en Bolsius van Nutricia, fanfare Caecilia wilde een hofkapel formeren, en de gemeente gaf eveneens goedkeuring, ondanks een brief van de minister van Binnenlandse Zaken die waarschuwde voor maskerades in het openbaar.

De inspiratie om carnaval te vieren kwam mede voort uit het feit dat het feest al in het naburige Boxmeer werd gevierd. Argumenten zoals het verdrijven van de winter, het wegjagen van kwade krachten, het uitwissen van fouten van het afgelopen jaar en het versnellen van de lente werden aangevoerd om het initiatief te ondersteunen.

Jan Manders voegde een belangrijke filosofische component toe: carnaval als middel om oud en nieuw, geboren en geïmmigreerd, in Cuijk bij elkaar te brengen - een vroeg voorbeeld van een inclusieve samenleving.

Naamgeving en Vorming van de Hofkapel

Tijdens een vergadering ontstond de naam De Nölers, op suggestie van mevrouw Videler. Jacques Hermens zorgde voor de totems.

Het prinsenbal vond plaats op 13 februari 1960 in de Schouwburg, waar de eerste Cuijkse Carnavalsprins werd onthuld. Ben Roosenboom, directeur van van Lindert en redacteur van de Echo, gaf de Carnavalskrant uit, gevuld met advertenties en redactionele stukken, mede dankzij Eed Felling.

Voor de muzikale omlijsting werd fanfare Caecilia benaderd om een Hofkapel te formeren. Muzikanten als Janus Jacobs, Wim Meulepas, Willy van Kempen, Fuusje Heyl, de gebroeders Jacobs, de broertjes Gerrits van den Ende, Thé en Jan Pas vormden de "Houwers en de Blaozers".

Piet van Oostrum benaderde de ouders van Jan Fransman met het verzoek of hij de eerste Kuukse prins mocht worden. Na goedkeuring moest de naam geheim blijven tot het prinsenbal.

De onthulling van de prins, die oorspronkelijk in een Cuijkse Stier verborgen zou worden, vond uiteindelijk plaats vanuit een tweedehands jukebox, die Eed in Malden had gekocht. Dit leidde tot een groots feest.

Een historische jukebox, vergelijkbaar met degene die werd gebruikt voor de prinsenonthulling.

Cafébezoek, Kinderoptocht en Gemeenschapszin

Bestuursleden verklaarden "alles op haren en snaren te zetten" om de cafés te bezoeken. Rein Weyers (de Nieuwe Bond), Ben Kuenen (café Royal) en Fientje Sadelhof (Bellevue) verwelkomden de feestvierders.

Met hulp van zuster Benilda van de kleuterschool Marlou werd een kinderoptocht georganiseerd, waarbij elk kind een traktatie ontving. De kosten hiervoor werden gedekt uit de opbrengsten van de advertenties in de carnavalskrant, die de bestuursleden zelf moesten innen.

Ook de ouderen werden niet vergeten; de bejaarden van Porta Caeli werden bezocht.

Het Kuuks Carnaval werd gezien als een feest van verbroedering, het grote ideaal van De Nölers. Tijdens dit feest verdwijnen sociale onderscheidingen: arm en rijk, arbeider en baas, jong en oud, gelovig en ongelovig, blank en zwart leven enkele dagen in volledige gelijkheid en broederlijke vrolijkheid. Iedereen krijgt de vrijheid om zijn leven even te veranderen, waarbij een arbeider zich miljonair kan wanen en een atheïst zich als priester kan verkleden.

De essentie van het carnaval werd samengevat met de woorden: "als je vreugde wilt hebben, ga haar dan delen" en "het is niet de bedoeling dat de mensen met beide benen op de grond blijven".

Carnavalsviering in Mill en Nieuwe Prins in Sint Anthonis

Op zaterdagmiddag 1 maart vindt om 16:00 uur een feestelijke carnavalsviering in de kerk in Mill plaats als start van het carnaval. Alle carnavalshoogheden uit ’t Germelaand zullen aanwezig zijn en hun bijdrage leveren aan deze viering, samen met twee voorgangers. De Straetlappen zorgen voor muzikale omlijsting, en de winnaars van het Mèkkerlied, de Noelemèkkers, zullen hun carnavalsschlager zingen. Iedereen is van harte welkom.

Illustratie van een kerk met carnavaleske elementen, symboliserend de viering in Mill.

Op 10 januari 2026 gebeurt er iets bijzonders in Sint Anthonis: tijdens het evenement van carnavalsvereniging het Steekje wordt prins Rik de Vrieze officieel de waarnemende prins.

Tijdens deze viering draait het niet alleen om de onthulling, maar ook om het idee dat iedereen erbij hoort. Dit evenement biedt een kijkje in de wereld van carnavalsvereniging het Steekje en focust op verbinding, samenhorigheid en veel plezier.

Deelnemers ontdekken wat het Steekje zo bijzonder maakt, met een bruisende sfeer van muziek en dans. Het is een gelegenheid om nieuwe vrienden te maken, verhalen te delen en verrast te worden door de activiteiten. Carnaval 2026 belooft een knalfeest te worden.

De ambitie van het evenement is om jaar na jaar te groeien en steeds een stapje verder te gaan, met als doel elk seizoen meer mensen uit de kern te verwelkomen.

tags: #kerkdienst #carnaval #cuijk