Inleiding: Een Terugkeer naar de Voedselbank
Na tien jaar keerde de dominee terug naar een uitdeelpunt van de Voedselbank. De plek waar hij jarenlang betrokken was, voelde vertrouwd maar confronterend. Dezelfde lijsten, dezelfde kratten, dezelfde nood straalden hem tegemoet, zelfs in een van de betere wijken van de stad. Het beeld van wachtende mensen op een voedselpakket, dat hij zo goed kende, schokte hem toch. Hij was blijkbaar niet meer gewend aan de realiteit van armoede.
Tijdens zijn bezoek zag hij twee bekende gezichten. De eerste was een man die hij ongeveer 17 jaar geleden kende als klant bij dit uitdeelpunt, genaamd 'De Samaritaan'. Nu, met zijn situatie ten goede gekeerd, werkte hij als vrijwilliger aan de andere kant van de tafel. Een ander bekend gezicht behoorde toe aan iemand die hij ook van tien jaar geleden kende, een man met een 'ruwe bolster, blanke pit' die succesvolle tijden had gekend. Ondanks zijn eerdere succes, leek er schaamte in zijn ogen te schuilen, mogelijk door zijn huidige afhankelijkheid van de Voedselbank, of die van een van zijn kinderen. Het is immers niet altijd duidelijk voor wie een voedselpakket wordt opgehaald.
De Dubbele Rol van het Uitdeelpunt
Het uitdeelpunt, gelegen in een kerk, bood het voordeel van anonimiteit. De locatie stond niet in het zicht, wat de schaamte van de ontvangers verminderde. Dit was een welkome factor, aangezien het ophalen van een pakket al vervelend genoeg was. Echter, deze anonimiteit had ook een keerzijde: de armoede bleef uit het zicht van de bredere gemeenschap. Hierdoor kon men gemakkelijk de indruk krijgen dat echte armoede in de wijk niet voorkwam. De drukte op een doordeweekse ochtend bewees echter het tegendeel.
Het bestaan van de voedselbank, nu al 20 jaar, illustreert de realiteit van armoede in de stad. Niemand staat uit luxe in de rij bij een uitdeelpunt. De situatie verslechterde met name tijdens de coronaperiode, waarbij het aantal klanten bij dit specifieke uitdeelpunt verdubbelde.
Niels de Jong: Dominee en Pastor voor Millennials
Niels de Jong, geboren in 1980, is dominee in Rotterdam. Tien jaar geleden schreef hij al over zijn ervaringen met de voedselbank, toen hij betrokken was bij 'De Samaritaan'. Sinds 2012 is hij pionier-predikant van Noorderlicht Rotterdam, een gemeente binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Deze gemeente trekt voornamelijk twintigers en dertigers aan, millennials genaamd. Wat begon met enkele tientallen leden, is uitgegroeid tot een gemeente met meer dan 500 leden op drie locaties. Het merendeel van de leden en belangstellenden behoort tot de millennials, studenten en werkende professionals, die vaak een druk leven leiden met werk, sport, nascholing en gezinsleven.
Pastorale Benadering van Millennials
Als pionier-predikant probeert De Jong actief pastor te zijn voor de millennials in zijn gemeente. Hij merkt dat zij zelden zelf om een pastoraal gesprek vragen. Een mogelijke reden hiervoor is dat hen nooit is geleerd dat de kerk er ook is voor persoonlijke problemen, verdriet of moeilijke tijden. Velen hebben bovendien geen kerkelijke achtergrond en weten niet wat zij van de kerk kunnen verwachten, waardoor zij eerder naar een psycholoog stappen. De belangrijkste reden voor het uitblijven van pastorale vragen is echter de moeite die millennials hebben met het vragen om hulp, wat zij ervaren als falen. De druk om te presteren, een succesvol leven te leiden en geen fouten te maken, is hoog. Daarom is het voor hen niet vanzelfsprekend om hun problemen met 'iemand van de kerk' te delen.
De Jong wacht niet af, maar informeert actief naar mensen die hij mist of vermoedt dat er iets aan de hand is. Hoewel hij aanvankelijk bang was dat dit als sociale controle zou worden ervaren, blijkt het een effectieve manier om contact te leggen. Hij let goed op signalen en probeert zoveel mogelijk twintigers en dertigers te spreken. Elk nieuw lid van Noorderlicht krijgt een kennismakingsgesprek, wat resulteert in minstens twee diepgaande gesprekken per week over leven, werk, geloof en kerk. Deze persoonlijke aandacht wordt door de millennials zeer gewaardeerd, omdat iemand de tijd neemt om hen te horen zonder direct iets van hen te verwachten.
'Toevallig Pastoraat' en Laagdrempeligheid
Niet alle gesprekken gaan diep, maar soms komen geloofswijfels, moeite met verbinding of lastige privé- of werksituaties ter sprake. Ook tijdens huwelijksgesprekken kan blijken dat een twintiger worstelt met een moeilijke jeugd of de scheiding van de ouders. Dit wordt door De Jong 'toevallig pastoraat' genoemd: gesprekken die niet per se een pastorale insteek hebben, maar wel kunnen leiden tot pastorale gevoeligheden. Dergelijk 'toevallig pastoraat' kan ook plaatsvinden na een overleg of in de wandelgangen van de gemeente.
Een derde les voor De Jong is het laag houden van de drempel. Een bezoek van een dominee kan als 'heel wat' worden ervaren, terwijl een kop koffie drinken laagdrempeliger is. Hij suggereert daarom vrijblijvend een afspraak, zoals 'we kunnen een keertje een kop koffie erover drinken', wat meer ruimte biedt dan een directe uitnodiging tot een diepgaand gesprek.
Comfort en Challenge: De Twee Kanten van Pastorale Zorg
Toegankelijkheid als pastor is een belangrijke waarde in het pastorale contact met millennials. De Jong ziet dat er in de kerk vaak op twee manieren naar millennials wordt gekeken: kritisch ('de verwende millennials') of met fluwelen handschoentjes uit angst hen te verliezen. Beide benaderingen acht hij onvruchtbaar. Millennials zijn niet beter of slechter dan andere generaties en hebben behoefte aan empathie, uitdaging en bevraging. Hij pleit voor een balans tussen comfort en challenge, genade en waarheid. Extra genade is nodig in een wereld van constante beoordeling, maar ook extra waarheid in een wereld van schijn. Dit betekent hen eerlijk en oprecht bevragen.
De BuitenkanT Verbergt Vaak Pijn
De Jong heeft geleerd zich niet te laten misleiden door de buitenkant. In 2012 dacht hij nog dat millennials mensen waren die het gemakkelijk hadden. Nu weet hij beter: achter de succesvolle façade schuilt vaak veel pijn uit het verleden. Denk aan relatieproblemen van ouders, pesten, buitensluiting, verlieservaringen, pijnlijke relatiebreuken, studiemoeilijkheden, werkstress, burn-out symptomen, eenzaamheid en zingevingsvragen. Achter een vlotte verschijning en een verzorgd social media profiel kan dus veel schuilgaan. Dit betekent niet dat alle millennials worstelen; sommigen hebben een goed leven en participeren vrolijk in de kerk.
Millennials zijn, net als ieder ander, mensen die aandacht, waardering en een luisterend oor nodig hebben. Ze hebben baat bij iemand die met hen meedenkt, hen liefdevol bevraagt, hen helpt God te ontdekken, een woord voor onderweg meegeeft en voor hen bidt. Het gebed, zowel door de pastor als door de gemeente, is essentieel.
Het Belang van een Pastorale Gemeenschap
Nog belangrijker dan het pastorale contact met de dominee of een andere pastorale vrijwilliger, is een goed pastorale klimaat binnen de gemeente. Zijn er plekken waar millennials met hun vragen terecht kunnen? Heerst er een sfeer van openheid over kwetsbaarheden? Zijn er mensen die luisteren en bidden? Zijn er groepen waar verbinding en gesprek over geloof en zingeving mogelijk is? En als het niet goed gaat, zijn er dan mensen die contact zoeken?
Noorderlicht Rotterdam: Groei en Innovatie
Het nieuwe seizoen van het programma 'Petrus' start in de bruisende Prinsekerk in Rotterdam, het onderkomen van de groeiende gemeente Noorderlicht. Deze gemeente belichaamt het jaarthema van de Protestantse Kerk: 'Als nieuw!'. Niels de Jong, dominee van Noorderlicht, moedigt mensen aan om in het spoor van Jezus te leven en zo het licht van Gods Koninkrijk naar het hier en nu te brengen.
Noorderlicht toont aan hoe kerkinitiatieven kunnen bijdragen aan de gemeenschap. Zo heeft de gemeente een klusdienst die buurtbewoners kan helpen met kleine klussen zoals het ophangen van lampen of het monteren van kasten. Hans Paauwe van de klusdienst gelooft dat mensen die verlichting ervaren door hun hulp, iets van het Koninkrijk van God kunnen proeven.
Ook in Wijkcentrum 'Goud van Noord' zet men zich in voor de gemeenschap. Gemeentelid Manon van Herk benadrukt dat zij mensen zien met dromen en talenten.
De Alpha Cursus: Een Bewezen Succesfactor
Niels de Jong, pionier-predikant van Noorderlicht Rotterdam, is al 17 jaar betrokken bij de Alpha-cursus, een programma om het christelijk geloof te (her)ontdekken. Hij was aanvankelijk sceptisch over het voortdurende succes van de cursus, maar de praktijk heeft hem het tegendeel bewezen. De basis van de cursus is hetzelfde gebleven, maar de focus ligt nu meer op het creëren van een cultuur van uitnodigen, verwelkomen van zoekers en het verwachten van Gods Geest. Zonder deze cultuur stagneert de aanwas van nieuwe zoekers.
Sinds het begin van de coronatijd heeft Alpha Online aan populariteit gewonnen. De Jong was aanvankelijk terughoudend, maar ook deze online variant bleek succesvol. De drempel om deel te nemen is nog lager dan voorheen. Mensen kunnen vanuit huis deelnemen, vrijblijvend afhaken als het niet bevalt, en toch ervaren ze de kracht van de cursus. De Jong deelt verwonderde ervaringen over deelname van mensen die hun geloof opnieuw ontdekten, zich voor het eerst verdiepten in het geloof, of via huisgenoten op de Alpha terechtkwamen. Tijdens deze online zoektochten waait de Geest op verrassende wijze.
Voor wie benieuwd is naar Alpha Online, is er de mogelijkheid om een 'experience' te volgen. Hierbij maken leiders een Alpha Online-avond mee, inclusief Zoom Games en nabespreking van de Alpha Film Series.