De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in Bleiswijk
De gemeenschap in Bleiswijk maakt deel uit van de Protestantse Kerken in Nederland (PKN) en is een onderdeel van de wereldwijde gemeenschap waarin mensen het goede nieuws van Gods liefde horen en delen. Het kerkgebouw wordt beschreven als een vindplaats van geloof, hoop en liefde, waar de gemeenschap samenkomt rond het evangelie van Jezus Christus. Deze verbondenheid uit zich ook in maatschappelijke betrokkenheid en stellingname. In het vieren, spreken en handelen belijdt de gemeente dat Jezus Christus Heer en Verlosser van de wereld is.
De vraag of dit aanspreekt, wordt gesteld aan potentiële geïnteresseerden. Het realiseren van een kerkgebouw wordt gezien als een boeiend, maar ook omvangrijk proces waarbij meerdere partijen intensief samenwerken. Daarnaast verleent de gemeente regelmatig advies aan verschillende kerkelijke gemeenten.
Architectuur en Ontwerp van de Nieuwe Kerk
Bij het ontwerp van de kerk is inspiratie geput uit het werk van architect Dudok. Met name vanwege het ingetogen karakter en de levensduur is gekozen voor een uitvoering in metselwerk, voorzien van houten kozijnen en een duurzaam plaatmateriaal voor de toren. De rond vormgegeven kerk, met 440 zitplaatsen, doet denken aan diverse 'Koepelkerken' in Nederland.
Deze terughoudende 'ronde' kerk is voorzien van een holle toren. Het ontwerpproces begon met een uitnodiging als kandidaat voor een prijsvraag, waaruit het voorgestelde ontwerp als winnaar naar voren kwam. Een kerkgebouw wordt technisch gezien ook beschouwd als utiliteitsbouw, met eigen, complexe aandachtspunten die vergelijkbaar zijn met die van een ziekenhuis of schoolgebouw.
De insteek was een gebouw met een eenvoudige uitstraling, zowel qua vormgeving als gebruikte materialen. De beide omhoog wijzende torens aan de voorkant maken direct duidelijk dat het om een kerk gaat. De functionaliteit van het gebouw is divers: in de weekenden wordt het gebruikt voor kerkdiensten, terwijl op doordeweekse dagen ruimte is voor andere activiteiten waarvoor de gemeente een vaste ontmoetingsplek zocht.
Bleiswijk: Een Groene Woonomgeving
In het gemoedelijke dorp Bleiswijk, gelegen in de gemeente Lansingerland, lijkt de tijd even stil te staan. Het dorp biedt de mogelijkheid om vrij te wonen in een groene, waterrijke omgeving, met vergezichten over de polders en nabijheid van de Rottemeren. Bleiswijk beschikt over alle benodigde voorzieningen, waaronder winkels, horeca, (sport)verenigingen en scholen, en heeft een goede aansluiting op omliggende dorpen en steden als Zoetermeer, Den Haag en Rotterdam.
Bleiswijk is een plek waar modern wonen samengaat met een oer-Hollands landschap. Er worden twee wijken ontwikkeld: Lange Vaart, waarvan de verkoop naar verwachting in het najaar van 2026 start, en het grotere gebied Merenweg aan de zuidkant van Bleiswijk. Merenweg zal ruimte bieden aan 700 woningen, een mix van koop- en huurwoningen, en ligt eveneens dichtbij de Rottemeren.
Historische Ontwikkeling van de Gereformeerde Kerk in Bleiswijk
De Wortels: Vereniging voor Christelijke Belangen en de Doleantie
Op 26 juni 2017 bestond de Gereformeerde Kerk te Bleiswijk 125 jaar. De oorsprong ligt in 1887, toen de kerk ontstond als de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende)’. Echter, al vóór de Doleantie in het dorp had zich het een en ander voorgedaan dat direct verband hield met het ontstaan van de kerk.
In 1866 werd de ‘Vereniging voor Christelijke Belangen’ te Bleiswijk opgericht, die zich aansloot bij de landelijke ‘Vereeniging Vrienden der Waarheid’. Deze landelijke vereniging, ontstaan uit onvrede met de vrijzinnigheid binnen de Nederlandsche Hervormde Kerk, stelde zich ten doel de gereformeerde leer te verdedigen. Lokale verenigingen bekritiseerden de hervormde kerkenraden voor het onvoldoende verdedigen van deze leer tegen ‘vrijzinnige dwalingen’. De vereniging stelde ook evangelisten aan om te evangeliseren in gebieden zonder orthodoxe prediking.
Toen in 1886 de Doleantie zich aandiende, steunde de landelijke ‘Vereeniging’ de Dolerende kerken onvoorwaardelijk, wat ook in Bleiswijk het geval was. Leden van de ‘Vereniging voor Christelijke Belangen’ kwamen op 6 maart 1866 bijeen en kochten het Remonstrantse kerkgebouw aan de Dorpsstraat voor fl. 3.500.
In Bleiswijk werd Rutgeres van Mazijk aangesteld als evangelist. Hij probeerde ‘het recht gesneden Woord Gods’ te verkondigen, in tegenstelling tot de prediking in de plaatselijke Hervormde Gemeente. Ook sprak hij in het evangelisatiegebouw aan de Dorpsstraat. Diverse bekende predikanten en oefenaars gingen in deze periode voor, waaronder ds. D. Klinkert, ds. F. Lion Cachet en Wulfert Floor.
Op 26 juni 1887 vond de Doleantie plaats in Bleiswijk. De meeste leden van de ‘Vereniging voor Christelijke Belangen’ sloten zich aan bij de plaatselijke ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende)’.
De Gereformeerde Kerk onder het Kruis
Vanaf 1868 bestond in Bleiswijk, zij het in ongeorganiseerde vorm, ook een gemeente van de zgn. ‘Gereformeerde Kerk onder het Kruis’. In december 1867 vroeg bestuurslid Dammes Welle van de ‘Vereeniging Vrienden der Waarheid’ toestemming om het evangelisatielokaal te gebruiken voor religieuze bijeenkomsten, los van de doelstellingen van de vereniging. Deze bijeenkomsten waren bedoeld voor mensen die behoorden tot of sympathiseerden met de ‘Gereformeerde Kerk onder het Kruis’.
Dammes Welle speelde een rol in de stichting van de Bleiswijkse Gereformeerde Gemeente onder het Kruis. Kort na zijn verzoek werd deze gemeente officieel geïnstitueerd en opgenomen in de notulen van de landelijke vergaderingen van ‘Kruiskerken’. Ewoud Manheer wordt genoemd als een spilfiguur, afkomstig uit Hazerswoude, waar hij als oefenaar optrad.
Ook ds. L.G.C. Ledeboer, die zich niet wilde conformeren aan het Algemeen Reglement van 1816 en de door de overheid verplichte ‘Evangelische Gezangen’, had invloed. Na aanvankelijke aansluiting bij de Afscheiding, verbrak Ledeboer zijn banden met die kerk en stichtte eigen ‘Ledeboeriaanse gemeenten’, met name in Zeeland. Het conventikel in Hazerswoude, waar ook belangstellenden uit Bleiswijk aanwezig waren, stond onder zijn invloed.
Ewoud Manheer verhuisde in 1853 naar Bleiswijk en werd daar ‘provisionele’ ouderling van de Kruisgemeente. Deze gemeente werd mogelijk door ds. Ledeboer geïnstitueerd vóór 1863. In 1869 fuseerden de ‘Christelijke Afgescheidene Kerk’ en de ‘Gereformeerde Kerk onder het Kruis’. De kleine Bleiswijkse gemeente, zonder eigen predikant, werd geconsulteerd door ds. D. Klinkert.
In 1878 deelde ds. Klinkert mee dat de gemeente van Bleiswijk graag wilde blijven bestaan, ondanks haar zwakke positie. Vier jaar later, in 1882, verkeerde de gemeente met zestien belijdende leden nog steeds in ‘kwijnende’ toestand en had geen ouderling. Ds. Klinkert vroeg zich af of de gemeente wel kon blijven bestaan. Gelukkig heerste er een ‘lieflijke geest van eensgezindheid en ware broederliefde’, waardoor de kerkenraad opnieuw werd aangevuld. Echter, in 1889 zocht de kleine Christelijke Gereformeerde Gemeente contact met de Dolerende kerk om de mogelijkheden voor samengaan te bespreken. Er bleek onenigheid binnen de kerkenraad van de Christelijke Gereformeerde Gemeente. Diaken A.C. van den Akker diende een verzoekschrift in bij de Dolerende kerk om zestien leden toe te laten. De Dolerende kerkenraad ging hiermee akkoord.
De Ontwikkeling van de Dolerende Gemeente
De onvrede met de koers van de hervormde kerk op het gebied van leer en kerkregering was ook in Bleiswijk aanwezig, zoals bleek uit de oprichting van de ‘Vereniging Vrienden der Waarheid’ en de plaatselijke Kruisgemeente. Duizenden ‘bezwaarde’ hervormden waren sinds 1886 uit de hervormde kerk getreden en hadden de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerken (doleerende)’ geïnstitueerd, onder leiding van onder meer dr. A. Kuyper.
In Bleiswijk verzocht een driemanschap, bestaande uit C. van Driel, hoofdonderwijzer J. Mulder en J. Noordam, op 24 maart 1887 de hervormde kerkenraad om de Reformatie ter hand te nemen en zich vrij te maken van het kerkbestuur. Zij vonden dat de synodale hiërarchie niet langer getolereerd kon worden.
Op 26 juni 1887 werd de nieuwe kerk geïnstitueerd. Consulent ds. G.H.J.W.J. Geesink hield een preek en bevestigde de verkozen ouderlingen en diakenen. De kerkenraad besloot direct te breken met de synodale hiërarchie en de kerkenorde van Dordrecht 1618-1619 opnieuw te bekrachtigen. De Dolerende kerkenraad verzocht de hervormde collega’s zorg te dragen dat de kerkelijke goederen niet onttrokken zouden worden. Aangezien de hervormde kerkenraad hier niet aan meewerkte, konden de Dolerenden ongestoord diensten houden in het evangelisatiegebouw. In 1900 werd dit gebouw door de Dolerende kerk gekocht.
Uit angst dat de Dolerenden het hervormde kerkgebouw zouden bezetten, besloten de kerkvoogden tot bewaking en stevige afsluiting van het gebouw. Er deden geruchten de ronde dat de consulent van de Dolerenden, dr. G.H.J.W.J. Geesink, op zondag 3 juli zou proberen de preekstoel te beklimmen. Een politieaanwezigheid zorgde ervoor dat de hervormde predikant ds. P.F. van den Berg en zijn kerkenraad de dienst ongestoord konden houden.
Hoofdonderwijzer J. Mulder werd in 1889 aangezocht om als oefenaar in de Dolerende gemeente voor te gaan. Veel leden van de ‘Vereniging Vrienden der Waarheid’ gingen in 1887 mee met de Doleantie. Eind 1889 trad ook de Christelijke Gereformeerde Gemeente, op verzoek van diaken Van den Akker, toe tot de Dolerende kerk. Toen in 1892 de ‘Christelijke Gereformeerde Kerk’ en de ‘Nederduitsche Gereformeerde Kerken’ landelijk fuseerden tot ‘De Gereformeerde Kerken in Nederland’, was in Bleiswijk slechts een naamswijziging in het notulenboek nodig.
Hoewel J. Mulder als oefenaar voor de diensten optrad, ontstonden er stemmen om een eigen predikant te beroepen. Financiële overwegingen vormden echter een struikelblok. Pogingen om met het nabijgelegen Berkel en Rodenrijs samen een predikant te beroepen, mislukten. In 1894 vroeg de toenmalige consulent, ds. A. van Veeloo, of de kerkenraad voldoende geld kon bijeenbrengen voor het beroepen van een predikant.
Later dat jaar bedankte hoofdmeester J. Mulder voor het oefenaarschap. Er was onenigheid in de kerkenraad over de vraag of een te beroepen predikant aan de Theologische School in Kampen of aan de Vrije Universiteit van dr. A. Kuyper in Amsterdam gestudeerd moest hebben. Mulder had weinig vertrouwen in de kwaliteit van de opleiding aan de VU en ging ‘in veel niet mee met dr. Kuyper’.
Het eerste tweetal predikanten werd in januari 1896 gesteld. Na diverse vergeefse beroepen werd in juli 1899 ds. H.R. Nieborg van Witmarsum, Pingjum en Zurich in Friesland benaderd.
De Gereformeerde Kerk (hersteld) Lansingerland
De Gereformeerde Kerk (hersteld) Lansingerland is ontstaan vanuit een noodzakelijke vrijmaking vanwege een jarenlang proces van afval binnen het kerkelijk leven. Deze verlating van Gods Woord verdiepte zich en uitte zich in synodebesluiten van de GKV die in strijd waren met Gods Woord en de belijdenis van de kerk, zoals het aanvaarden van Schriftkritiek in de theologische opleiding van Kampen.
Vanaf het najaar van 2003 vonden er vrijmakingen plaats. Vanwege principiële bezwaren met de koers van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) maakten gemeenteleden zich los. De Gereformeerde Kerk te Lansingerland begon als De Gereformeerde Kerk te Berkel en Rodenrijs / Bergschenhoek, omdat dit de plaatsen waren waar de eerste vrijmakingen plaatsvonden. Leden uit beide gemeenten vormden één gemeente.
Na verloop van tijd groeide de gemeente door toestroom van leden uit omliggende, maar ook verder weg gelegen plaatsen, waardoor de gemeente een streekgemeente werd. De kerkenraad bestaat uit dominee G. den Dulk (sinds 14 juli 2024 verbonden aan de gemeente), zes ouderlingen en vier diakenen.
Aanvankelijk werden de kerkdiensten gehouden in de Multi Functionele Ruimte aan de Anthuriumsingel in Berkel en Rodenrijs. Toen deze ruimte te klein werd, kon na diverse locaties gebruik worden gemaakt van de sporthal ‘De Sterrenhal’ in Berkel en Rodenrijs. Vanaf maart 2016 werden de diensten gehouden in het Auditorium van de voormalige groenteveiling in Bleiswijk.
Vanaf 2013 groeide binnen de gemeente het verlangen naar een eigen kerkgebouw. Het bleek haalbaar om dit te bekostigen. De gemeente wil Gods Woord en de daarop gebaseerde drie formulieren van eenheid handhaven, en terugkeren naar eerbiedige gehoorzaamheid aan Gods onfeilbaar Woord. De gemeente ziet zichzelf als geplaatst in de antithese met de wereld die los van God wil zijn.
De Gereformeerde Kerk te Bleiswijk (Dorpsstraat)
Op 26 juni 1887 kwam de Gereformeerde Kerk te Bleiswijk tot de ‘instelling der ambten’. In 1898 werd een gebouw aangekocht, waarin tot 1926 kerk werd gehouden. In dat jaar werd een nieuw kerkgebouw in gebruik genomen op Dorpsstraat 37. Het honderdjarig bestaan van de kerk werd in 1987 gevierd.
Het zeventig jaar oude kerkgebouw werd in 1997 afgebroken om plaats te maken voor een winkelcentrum. Aan de overkant van de straat, op Dorpsstraat 50, is het huidige kerkelijk centrum verrezen. De Gereformeerde Kerk, Dorpsstraat 50, 2665 BJ Bleiswijk, is officieel geregistreerd.
Op 27 september 2015 werd het naambord van het kerkgebouw onthuld, met het PKN-logo en de naam “Open Hof”. De beheerder van het kerkarchief heeft een serie artikelen over de kerkgeschiedenis gepubliceerd.
In de gevel van het huidige kerkgebouw is een gedenksteen gemetseld. De gemeenschap maakt deel uit van de Protestantse Kerken in Nederland (PKN) en is onderdeel van de wereldwijde gemeenschap, gericht op het delen van het goede nieuws van Gods liefde.
De Toekomst: Nieuwbouw en Gemeenschapsvorming
Het realiseren van een nieuw kerkgebouw is een complex proces dat nauwe samenwerking vereist tussen diverse partijen. De architectuur, geïnspireerd door Dudok, streeft naar een ingetogen en duurzaam ontwerp. De kerk, met een capaciteit van 440 zitplaatsen, is ontworpen met een eenvoudige uitstraling en functionaliteit voor zowel kerkdiensten als doordeweekse activiteiten.
Bleiswijk biedt een aantrekkelijke omgeving voor nieuwbouwprojecten, met een focus op groen en water, en een compleet voorzieningenaanbod. De ontwikkeling van wijken als Lange Vaart en Merenweg draagt bij aan de groei van het dorp. De gemeenschap van de Gereformeerde Kerk, nu bekend als de Open Hof, blijft zich inzetten voor het delen van geloof, hoop en liefde, en blijft een maatschappelijk betrokken entiteit binnen de Protestantse Kerken in Nederland.
tags: #nieuwbouw #gereformeerde #kerk #bleiswijk