De Openbaring van Johannes: Een Diepgaande Verkenning

De Openbaring van Johannes, ook wel bekend als de Apocalyps, vormt het laatste boek van het Nieuwe Testament en daarmee van de gehele Bijbel. Het boek beschrijft de eindtijd en de uiteindelijke overwinning van Jezus Christus. De titel is een directe vertaling van de Griekse titel Αποκάλυψη του Ιωάννη (Apokalypsè tou Ioánnè), wat 'openbaring' of 'onthulling' betekent.

Auteurschap en Ontvangst

Volgens de aanhef is het een openbaring van Jezus aan de auteur, die zichzelf Johannes noemt en aangeeft zijn openbaring op het eiland Patmos te hebben ontvangen (Openbaring 1:9). Traditioneel wordt dit boek toegeschreven aan de apostel Johannes. Echter, al vanaf de 2e eeuw na Christus werd dit auteurschap betwist. Ireneüs, Clemens van Alexandrië en Tertullianus schreven het toe aan de apostel Johannes. Origenes daarentegen beschouwde het als een verzameling van wilde dromerijen. In de 4e eeuw betwijfelden Johannes Chrysostomus en andere bisschoppen het bijbelboek, mede door de interpretatieproblemen en het gevaar van misbruik. Christenen in Syrië verwierpen het boek ook omdat het montanisme zich erop baseerde. Ondanks deze twijfels werd het uiteindelijk opgenomen in de canon van het Nieuwe Testament.

De moderne exegese hanteert deze opvatting over het apostolisch auteurschap niet meer, vanwege taalkundige, inhoudelijke en stilistische afwijkingen. Tegenwoordig wordt aangenomen dat de auteur een vroegchristelijke profeet was, die zich rekende tot een groep profeten. Het taalgebruik en de denkwereld wijzen op een herkomst uit het Joodse christendom in Palestina.

De auteur beweert nergens een apostolisch gezag te hebben, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Paulus. De taalkundige, inhoudelijke en stilistische afwijkingen worden hiervoor genoemd.

Context en Datering

Het boek werd geschreven in het Koinè-Grieks in een tijd waarin christenen vervolgd werden door de Romeinen. De oudste overleveringen suggereren dat Johannes zijn boek op hoge leeftijd schreef, mogelijk tijdens de regering van keizer Domitianus rond 95 na Christus. Een latere datering wordt ondersteund door de getuigenis van Irenaeus, die informatie ontving van hen die Johannes persoonlijk gekend hadden. Intern bewijs, zoals de verwijzingen naar uitgebreide vervolging van christenen in Klein-Azië, past beter bij de regering van Domitianus dan bij die van Nero. Sommige interpretaties suggereren echter een datering vóór 70 na Christus, gezien de verwijzing naar een letterlijk Jeruzalem in 11:8.

Het boek is gericht aan zeven gemeenten in Klein-Azië (het huidige Turkije).

Inhoud en Structuur

De Openbaring van Johannes is een profetisch boek dat grotendeels over de toekomst handelt, hoewel het preterisme stelt dat het grotendeels over het verleden gaat. Het boek wordt beschouwd als het meest moeilijk te interpreteren Bijbelboek. De satan, 'de overste van deze wereld', ziet er ongetwijfeld graag op toe dat het boek gesloten blijft.

Het boek beschrijft de eindtijd, de wederkomst van Christus en Zijn uiteindelijke overwinning. De indeling van het boek, zoals aangegeven in 1:19 en 4:1, kan worden onderverdeeld in:

• De dingen die Johannes gezien heeft (Hoofdstuk 1: inleiding en visioen).
• De dingen die zijn (Hoofdstuk 2-3: de zeven gemeenten).
• De dingen die na dezen geschieden zullen (Hoofdstuk 4-22: de oordelen, wederkomst en nieuwe schepping).

Het boek bevat veel symbolische taal en het is gevaarlijk om hieraan eigen uitleg te geven. Alles moet bestudeerd worden binnen het kader van vele Oudtestamentische profetieën.

Jezus Christus: Het Lam en de Rechter

Openbaring is een krachtige weergave van Jezus Christus als Degene die het oordeel uitoefent en de grote Overwinnaar is. Het boek begint met de sleutelwoorden: "Openbaring van Jezus Christus." Hierin wordt de Heer Jezus geopenbaard. Niet minder dan 26 keer komt de titel "het Lam" voor. Hij wordt ook voorgesteld als de Rechter, die levenden en doden oordeelt. Uit Zijn mond komt een tweesnijdend zwaard. Deze Rechter is dezelfde die als mens onschuldig werd veroordeeld en als Lam werd geslacht voor onze zonden. De Heer beoordeelt als Rechter eerst de zeven gemeenten (Openbaring 2-3) en dan oordeelt Hij de wereld.

Symboliek en Getallen

Het boek zit vol met symbolen, zoals de draak die de satan voorstelt en het beest dat de valse profeet symboliseert. Getallen spelen een belangrijke rol, met name het getal zeven, dat staat voor volheid: 7 brieven, 7 gemeenten, 3 reeksen van 7 oordelen, 7 donderslagen, 7 koppen, 7 bergen, 7 koningen, enz. Het getal 666, het getal van het Beest, wordt in bepaalde berekeningen herleid naar de Romeinse keizer Nero.

Kleuren hebben ook symbolische betekenissen:

• Wit: Zuiverheid, overwinning.
• Zwart: Ongeluk, ellende.
• Rood: Geweld.
• Groen of geel: Dood.
• Paars: Losbandigheid.
• Scharlakenrood: Losbandigheid.

Gemeente en Israël

Opvallend is dat na hoofdstuk 3 de gemeente van Christus niet meer in haar aardse bestaan wordt genoemd. Dit heeft veel Bijbelleraars ertoe gebracht aan te nemen dat de gemeente wordt opgenomen tussen hoofdstuk 3 en 4. De nadruk komt daarna te liggen op Israël en vervolgde heiligen. Er wordt gesproken over 144.000 uit elke stam van Israël en de aardse stad Jeruzalem. Sommige interpretaties pleiten voor een letterlijke opvatting van Israël en de nationale en geestelijke herstel van Israël.

Tijdsorde van de Oordelen

De zegels worden na elkaar geopend, gevolgd door de bazuinen en tenslotte de schalen, de "zeven laatste plagen" (Openbaring 15:1). Deze volgorde sluit niet uit dat de gevolgen van sommige zegels, bazuinen en schalen doorwerken.

Parallellen met Genesis

Openbaring vormt een markant slotakkoord aan de goddelijke bibliotheek. Het laatste boek is de tegenhanger van het eerste boek, Genesis. Allerlei elementen uit Genesis komen in Openbaring terug, als parallellen of tegenstellingen:

• Schepping van de eerste hemel en aarde vs. nieuwe hemel en nieuwe aarde.
• Geen zee meer op de nieuwe aarde.
• Geen licht van zon en maan nodig.
• Nieuw Jeruzalem en rivier met levensboom.
• Laatste ongehoorzaamheid vs. geen ongehoorzaamheid meer.
• Einde van verdriet, pijn en dood.
• De tweede dood.
• God woont bij de mensen.
• Geen enkele vervloeking meer.

Wat in Genesis misging, wordt in Openbaring rechtgezet en vindt een herstel met een heerlijker uitkomst.

Interpretaties van Openbaring

Er bestaan verschillende manieren om het boek Openbaring te interpreteren:

• Futuristische verklaring: Veel voorzegde gebeurtenissen hebben nog niet plaatsgevonden.
• Preteristische verklaring: De meeste of alle voorzeggingen zijn vervuld tijdens het leven van Jezus en in de eerste generatie christenen.
• Historische verklaring: De voorzeggingen worden vervuld vanaf Johannes tot in de eeuwen na hem, door alle tijden heen.
• Idealistische verklaring: De voorzeggingen gaan niet over gebeurtenissen in de tijd, maar vertegenwoordigen grotere idealen en beginselen.

Literaire en Theologische Werken over Openbaring

Er is een breed scala aan literatuur verschenen die zich bezighoudt met de interpretatie en uitleg van het boek Openbaring. Enkele voorbeelden:

• "In de loopbaan van het geloof" door R. Kooten (2019), met preken over diverse Bijbelteksten, waaronder Openbaring 22:17a.
• "Israël in Openbaring" door H.R. Kamp.
• "Europa, hoer en beest of Bruid en Geest?" door Ir. Henk van der Kooij.
• "Laatste woorden. De openbaring van Johannes en de biddende verbeelding" door Eugene H. Peterson.
• "Het Meesterwerk van God, Het hart van het boek Openbaring" door Henk Binnendijk (2017), dat meditatieve gedachten bij het Bijbelboek biedt.
• "De Openbaring van Johannes" door Drs. J. Willemze, een inleiding en uitleg pericoopsgewijs.
• "Het geheime Boek der Openbaring" door Prof. dr. G. Quispel, dat een joods-christelijke interpretatie biedt.
• Diverse werken van auteurs als T.H. Baines, J. Ph. Buddingh, Wim Embregts, Kees Fieggen, Wim Grandia, Arie Kleijne, Ger de Koning, Theo J.W. Kunst, Jeep van der Schoot, H.C. Voorhoeve, Gert A. van de Weerd en Johan S. Malan.

Ook zijn er diverse video-series en studies beschikbaar, zoals de 40-delige Bijbelstudie van Wim Grandia en de serie "Decoding the Future: Book of Revelation".

tags: #openbaring #van #johannes #gereformeerde #schrijver