De geschiedenis van de PJC Indie Protestants (Protestantse Jongeren Club) is nauw verweven met de bredere vrijzinnig protestantse beweging, zowel in Nederland als in voormalig Nederlands-Indië. Deze beweging, die ontstond als een tegenhanger van orthodoxe stromingen binnen de protestantse kerk, legt de nadruk op geloof in vrijheid en verdraagzaamheid.
De Vrijzinnig Protestantse Beweging in Nederland
Aan het einde van de 19e eeuw begon de vrijzinnig protestantse beweging zich te vormen. Een belangrijke mijlpaal was de oprichting van de Vereniging van Vrijzinnig Hervormden (VVH), die later VVP zou worden. Deze beweging vertegenwoordigt een theologie die geloof in vrijheid en verdraagzaamheid centraal stelt.
In 1915 werd de Vrijzinnig Christelijke Studentenbond (VCSB) opgericht, gevolgd door de Vrijzinnig Christelijke Jongerenbond (VCJB) in 1919. De VCJB was specifiek gericht op niet-studerenden tussen de 18 en 35 jaar en was een initiatief van de remonstrantse predikant L.J. van Holk. Kenmerkend voor deze jongerenorganisatie was het romantische gemeenschapsverlangen en het idealistisch besef van een gemeenschappelijke roeping in de wereld.
De VCJB organiseerde conferenties, studiegroepen en kampen, met een bijzondere interesse in culturele onderwerpen zoals toneelkunst en het werk van schrijvers als Henriëtte Roland Holst. In 1925 telde de organisatie ongeveer 3000 leden, wat haar tot een belangrijke uiting van vrijzinnig protestants geloofsleven maakte.
In 1928 gingen de VCSB en VCJB samen verder.
Vrijzinnig Protestantisme in Nederlands-Indië
Hoewel de bestaande literatuur weinig vermeldt over het vrijzinnig protestantisme in Nederlands-Indië, bestond er ook daar een vergelijkbare beweging. In 1930 werd in Batavia de vereniging ‘Vrijzinnig Godsdienstigen in Nederlandsch-Indië’ opgericht, met al snel afdelingen in andere grote steden op Java.
In 1933 werd een jeugdafdeling opgericht, de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Bond (VCJB). Het ledental van deze afdeling groeide gestaag, en in 1938 organiseerde zij diverse activiteiten, waaronder openbare lezingen, groepsavonden, leesgroepen en een godsdienstig verteluurtje voor kinderen. Ook werd de samenwerking met de plaatselijke Protestantse Kerk verbeterd.
De VCJB, gericht op jongeren van 15 tot 25 jaar, kende in 1938 een bloeiperiode met lezingen, bijeenkomsten en kampen voor de jeugd. In juni 1940 werden er twee kampen georganiseerd voor jongeren van 12 tot 18 jaar in West-Java, gericht op het vormen van een goede gemeenschap door middel van spel, sport en bezinning op de zin van het leven.
Het hoogtepunt van het verenigingsleven was de herdenking van het 10-jarig bestaan van de Groep van Vrijzinnig-Godsdienstigen in 1940. Helaas zou de VCJB een jaar later, in 1941, haar bestaansrecht verliezen.
De Aankomst van Verstekelingen en de PJC
Een bijzondere groep die in contact kwam met de vrijzinnige protestantse gemeenschap, waren de Indische Nederlanders en Molukkers die als verstekelingen per schip, zoals de Johan van Oldenbarnevelt, in de jaren '50 naar Nederland kwamen. Velen van hen zaten in afwachting van de juiste papieren om te mogen vertrekken.
Een van deze verstekelingen, Henk Huwaë, beschrijft zijn avontuurlijke reis en de ontvangst in Nederland. Na zijn aankomst kwam hij in het opvangcentrum De Kruisberg in Doetinchem terecht. Hoewel hij later in een pleeggezin terechtkwam en het werk bij de Gemeentegiro in Amsterdam vond, voelde hij zich gesteund door contacten met andere jongeren uit de Molukse gemeenschap. Via de Hervormde kerk werd hij lid van de PJC (Protestantse Jongeren Club). Hier ontmoette hij in 1965 ook zijn toekomstige vrouw.
De PJC speelde dus een rol in het sociale en religieuze leven van jongeren met een specifieke achtergrond, en bood een gemeenschap en ondersteuning.
Hoe is het om op te groeien in een Molukse wijk?
De Rol van Maria in Theologisch Perspectief
Een significant deel van het aangeleverde materiaal betreft een diepgaande theologische beschouwing van de rol van Maria. Deze teksten, die diep ingaan op haar moederschap, haar relatie tot God en de Heilige Drie-eenheid, zijn echter niet direct gerelateerd aan de geschiedenis van de PJC Indie Protestants of de vrijzinnige protestantse beweging in bredere zin. Hoewel het vrijzinnig protestantisme een andere benadering van theologische concepten heeft dan meer orthodoxe stromingen, vormen deze uitgebreide mariologische beschouwingen geen onderdeel van de kern van de PJC's geschiedenis.
tags: #pjc #indie #protestants #jongeren #club