De Protestantse Gemeente (PKN) Buitenpost kenmerkt zich door een open en uitnodigende houding, waarin verwondering, openheid, ruimte en ontmoeting centraal staan. Iedereen krijgt de ruimte om tot zijn of haar recht te komen, wat zichtbaar wordt in de diverse diensten en profielen. De gemeente respecteert verschillen en praktiseert het recht op een andere beleving vanuit dezelfde geloofstraditie.
Over de Gemeente
De PKN Buitenpost is een uitnodigende gemeenschap die jong en oud gastvrij verwelkomt om vragen rondom geloof en leven te bespreken. Gastvrijheid wordt niet alleen binnen de gemeenschap geboden, maar ook aan hen die buiten de kerkelijke gemeente ontmoet worden. Als missionaire gemeenschap treedt de PKN Buitenpost naar buiten en zoekt zij de dialoog met anderen.
Een belangrijk aspect is het "omzien naar elkaar". Als leden van de gemeente van Christus worden zij opgeroepen om oog en oor te hebben voor elkaar, zowel in vreugde als in verdriet, door middel van pastoraat en diaconaat. Deze verbondenheid reikt verder dan de eigen gemeenschap en strekt zich uit tot de buurt, het dorp en de wijde wereld.
Kerkdiensten en Activiteiten
De gemeente organiseert wekelijks kerkdiensten en diverse activiteiten. De diensten vinden plaats in de Kruiskerk of de Mariakerk en beginnen om 09:30 uur. Voor degenen die de diensten niet fysiek kunnen bijwonen, is er de mogelijkheid om deze online te volgen via kerkdienstgemist.nl.
Recente en Aankomende Evenementen
- Terugblik expositie “Kunst in de Kerk, 2025”: Dank aan alle deelnemers, kunstenaars en vrijwilligers die dit evenement mede mogelijk maakten.
- Startdienst zondag 22 september: De jaarlijkse Startdienst vindt plaats om 10:00 uur, met aansluitend een gezamenlijke maaltijd.
- Lezing Bearn Bilker: Op maandagavond 29 april gaf Bearn Bilker een lezing over dominee Johannes Hendrikus Zelle.
- Koffiemorgen: De koffiegroep vierde hun 14e jubileum, met in totaal 700 koffieochtenden waarin lief en leed werd gedeeld.
- Vrijwilligersavond: Een gezellige avond voor alle vrijwilligers, waar ongeveer 50 mensen op afkwamen.
- Legomasters Kinderkerk: Een bijzondere kinderkerk waarbij het laatste avondmaal werd nagespeeld met legopoppetjes.
- Spelinstuif: De diaconie organiseerde een spelinstuif voor peuters, kleuters en basisschoolkinderen.
- Overstapdienst: Een gezinsdienst op zondag 26 juni om 09:30 uur in de Kruiskerk voor kinderen uit groep 8.
- Belijdenisdienst: Jonge gemeenteleden spraken op zondag 3 juli hun geloof uit in het midden van de gemeente.
- Doopdienst 12 juni: Kinderen die vorig jaar geboren zijn, werden gedoopt tijdens de morgendienst.
- Boottocht voor 65+: Op zaterdag 25 juni stond een boottocht gepland voor 65-plussers.
- Gemeenteavond 24 mei: Bespreking van het groeiende probleem met het vervullen van vacatures voor ambtsdragers.
- Palmpasen: Kinderen van de kinderkerk versierden op zondag 10 april Palmpasen stokken.
Nieuwsbrief en Publicaties
Voor actueel nieuws kunnen gemeenteleden terecht in het kerkblad Samenklank, dat wordt bezorgd bij abonnees. Daarnaast is er een nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alles wat er speelt binnen de kerk.
Historische Context: De Afscheiding en Doleantie in Buitenpost
De Protestantse Gemeente Buitenpost, als onderdeel van de Protestantse Kerk Nederland (PKN), heeft een rijke historie die teruggaat tot de periode van de Afscheiding en de Doleantie.
De Afscheiding en de Rol van Ds. Wijchgram
Na de afzetting van ds. H. de Cock in Ulrum ontstonden er Christelijke Afgescheiden Gemeenten door heel Nederland. In Friesland werd de eerste Afgescheiden Gemeente geïnstitueerd in Burum door ds. Cock zelf. Echter, in Buitenpost ontstond geen Afgescheiden Gemeente. Dit was grotendeels te danken aan de rechtzinnige hervormde predikant ds. C.W. Wijchgram, die van 1827 tot zijn overlijden in 1870 actief was in Buitenpost. De Afscheiding ging hieraan voorbij, hoewel er wel Afgescheidenen in Buitenpost woonden die later vanuit omliggende dorpen kwamen.
Tijdens de ambtsperiode van ds. Wijchgram werd, waarschijnlijk vóór 1867, een afdeling van de Provinciale Friesche Vereeniging van de Vrienden der Waarheid opgericht. Deze verenigingen hadden tot doel evangelisten te sturen naar plekken waar het "onversneden Evangelie" niet gehoord werd. De Vrienden kregen in Buitenpost een eigen lokaal. Vermoedelijk hebben 'de Vrienden' en ds. Wijchgram samen de oprichting van een Jongelings Vereniging (JV) binnen de hervormde gemeente gestimuleerd, gericht op theologische vorming van jongeren.
Rechtzinnige hervormde predikanten speelden ook elders in Friesland een rol in de Friesche Vereeniging van Waarheidsvrienden, door het oprichten van zondagsscholen, christelijke leesbibliotheken en scholen. In 1878 tekenden de Waarheidsvrienden in Buitenpost een verzoek aan de koning om de nieuwe Lager onderwijswet niet te tekenen, vanwege de zware kwaliteitseisen die een slag zouden toebrengen aan het christelijk onderwijs.
De Periode na Ds. Wijchgram en de Opkomst van de Doleantie
Na het overlijden van ds. Wijchgram en een korte periode onder de rechtzinnige ds. S.S. de Koe (1872-1874), werd de prediking in de hervormde gemeente weer vrijzinniger. De roeping van ds. G. Aalbers in 1874, mede mogelijk gemaakt door grootgrondbezitters, leidde tot de oprichting van de Vereeniging van Voorstanders voor Christelijke Belangen door gemeenteleden die niet instemden met de vrijzinnige prediking. Deze vereniging richtte zich op evangelisatiewerk, bidstonden en Bijbellezingen.
De kerkenraad werkte doorlopend mee aan activiteiten die de rechtzinnige prediking bevorderden. In 1877 verklaarde de kerkenraad openlijk aan kerkvisitoren dat zij niet instemden met de Evangelieverkondiging van de predikant en liever anderen hoorden die de waarheid beter voorstelden.
In 1883 trad de rechtzinnige kandidaat K. Fernhout aan als predikant in Buitenpost. Zijn prediking zorgde ervoor dat 'de Vrienden' het rustiger aan konden doen. Ondanks pogingen van vrijzinnige kerkvoogden om dwars te liggen, zoals het wegnemen van lampen uit de kerk tijdens een dienst die door een andere predikant werd geleid, wisten orthodoxe gemeenteleden zich te handhaven. Een ander conflict ontstond toen vrijzinnige belijdeniscatechisanten weigerden belijdenis af te leggen bij ds. Fernhout. Dit leidde tot spanningen en uiteindelijk tot het vertrek van ds. Fernhout naar Tzum in 1886.
De spanningen escaleerden verder bij de verkiezing van een nieuw lid van het College van Kerkvoogden in oktober 1885. Het College stelde een lijst van "stemgerechtigde manslidmaten" op die niet overeenkwam met de kerkelijke lijst, uit vrees voor de macht van rechtzinnige gemeenteleden.
De Doleantie in Buitenpost (1887)
Het Gereformeerd Kerkelijk Congres in Amsterdam (11-14 januari 1887), georganiseerd door de Dolerenden, bracht vijftienhonderd hervormde gemeente- en kerkenraadsleden bijeen om te beraadslagen over de afwerping van het "juk der synodale hiërarchie" en de invoering van de Dordtse Kerkorde. Op 16 december 1886 was in Amsterdam de Doleantie aangekondigd, waarbij men zich afscheidde van kerkelijke besturen en de Dordtse Kerkorde aannam.
Een commissie van de Algemene Synode kwam op 22 februari 1887 naar Buitenpost om kerkenraadsleden en het College van Kerkvoogden te horen. De kerkenraad verscheen niet. De classicale commissie, onder leiding van ds. J. Altingh Prins, kreeg de koster de opdracht om ouderling R.J. Turkstra te sommeren. Turkstra verscheen echter niet. Op 4 maart rapporteerde de commissie, waarna de ouderlingen R.J. Turkstra, Tj. D. Kooistra en diaken E.T. Rispens - die vermoedelijk het Congres hadden bijgewoond - "voorlopig geschorst" werden. Op 14 maart ontzette het Provinciaal Kerkbestuur hen uit hun ambt en nam hen het lidmaatschap van de hervormde kerk af.
Echter, de breuk met de Algemene Synode was op 22 februari 1887 al een feit. Tijdens een hervormde kerkenraadsvergadering, voorgezeten door ds. G.H. Kuipers, werd een brief van drieënveertig manslidmaten behandeld die verzochten de gemeente los te maken uit de synodale organisatie van 1816 en de Dordtse Kerkorde aan te nemen. Hoewel ds. Kuipers het niet eens was met de breuk en de bijeenkomst verliet, gingen de overige leden (Turkstra, Kootstra en Rispens) akkoord. Het besluit tot losmaking werd met algemene stemmen aangenomen, waarmee de Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende) te Buitenpost werd geïnstitueerd.
De Dolerende kerkenraad gaf van haar besluit kennis aan de Burgemeester, de kerkvoogden en de koning. Tevens werd een formulier verstuurd naar alle hervormde gemeenteleden met informatie over het Doleantiebesluit en de redenen daarvoor. Onder dit schrijven stond een "Formulier van Trouwbetooning" waarmee gemeenteleden de Dolerende kerkenraad konden blijven erkennen als de enige wettige.
Betrokkenheid bij Vluchtelingenopvang
De PKN Buitenpost toont ook betrokkenheid bij de opvang van vluchtelingen. De gemeente Achtkarspelen, waartoe Buitenpost behoort, heeft plek voor maximaal 186 Oekraïense vluchtelingen. Momenteel worden er 156 opgevangen op verschillende locaties.
- Fonteinkerk in Buitenpost: De afgelopen 2,5 jaar heeft de Fonteinkerk plek geboden aan 50 tot 75 Oekraïense vluchtelingen. Vanaf 1 maart zijn zij verhuisd naar andere locaties, en de kerk wordt weer in gebruik genomen.
- PKN Kootstertille: De kerk aan de Van Harinxmastrjitte 7 is beschikbaar gesteld voor de opvang van ongeveer 30 vluchtelingen.
- Andere locaties: De Gereformeerde Vrijgemaakte Kerk in Twijzel en de Pypketsjerke in Augustinusga vangen eveneens vluchtelingen op. De overige vluchtelingen verblijven in woonhuizen verspreid over de gemeente.
Voor inwoners van Achtkarspelen die vluchtelingen opvangen, is het mogelijk om hen bij de gemeente aan te melden via telefoonnummer 14 0511. Ook kunnen locaties die geschikt zijn voor gemeentelijke opvang van minimaal 10 personen worden aangemeld.
Woningzoekende vluchtelingen
tags: #pkn #gemeente #buitenpost