Het dorp Driewegen, ontstaan in de 14e eeuw op een driesprong van wegen, is gelegen in het zuidelijke deel van het schiereiland Zuid-Beveland, bekend als de “Zak van Zuid-Beveland”. Dit gebied kenmerkt zich door kleine dorpjes, polders, dijken, welen en kreekresten. Net als vele andere dorpen in Zuid-Beveland, heeft Driewegen een lange geschiedenis van strijd tegen het water.
De Ontwikkeling van Driewegen
In de 16e eeuw groeide Driewegen ten koste van het nabijgelegen Coudorpe. De inwoners van Coudorpe verhuisden naar Driewegen vanwege de vruchtbaardere gronden. De eerste kapel werd gebouwd aan het einde van de 14e eeuw en werd bediend vanuit de parochie Coudorpe. In de voorgevel van de huidige kerk bevindt zich een witte steen met een 18-regelige inscriptie. Deze tekst herinnert aan een initiatief uit 1659, waarbij de heren van Watervliet geld inzamelden om het toenmalige kerkgebouw op te knappen.
De Stichting en Bouw van de Kerk
In 1678 werd in Driewegen een nieuwe kerk gesticht door de tweelingbroers Fredericus en Emmericus van Watervliet, die ambachtsheren waren van Ellewoutsdijk en Driewegen. Het kerkgebouw, een zaalkerk, is een fraai voorbeeld van 17e-eeuws Hollands classicisme en werd voltooid in 1679. De preekstoel dateert eveneens uit 1679.
Na de Reformatie werden de kerken van Ovezande en Driewegen gecombineerd. Naast de kerk staat het voormalige raadhuis met een fraaie trapgevel uit 1913.
Restauraties en Orgelgeschiedenis
In 1914 vond er een kerkrestauratie plaats onder leiding van architect Sterk uit Schore. Aannemer J. de Muijnck uit Driewegen voerde de werkzaamheden uit. Tijdens deze restauratie werd de kerk voorzien van een gewelf en werden er aan weerszijden van de ingang ramen aangebracht. De banken en stoelen werden verwijderd.
De torenklok uit 1735 werd in de Tweede Wereldoorlog in beslag genomen door de Duitse bezetters, maar werd in 1945 teruggevonden in Groningen. In 1955 werden de fundamenten van een oudere kerk ontdekt, die in het toenmalige dorp Coudorpe had gestaan.
Tot 1970 was Driewegen een zelfstandige gemeente. In 1985 werd de dorpskerk gerestaureerd door het architectenbureau Rothuizen & ’t Hooft. Als gevolg van de vorming van een S.o.W.-gemeente worden de kerkdiensten sindsdien in de Hervormde kerk gehouden, terwijl de Gereformeerde kerk is verkocht.
Het orgel in de kerk van Driewegen is een interessant samenspel van diverse onderdelen. Het nieuwe orgel, geplaatst achter het Dekker-front, is samengesteld uit oudere onderdelen. Het pijpwerk is afkomstig uit het Dekker-orgel uit 1911 in de Ned. Gereformeerde kerk te Yerseke. De windlade van manuaal I en de speeltafel komen uit Asperen, terwijl de tweede windlade uit Groningen afkomstig is. Specifieke registers zoals de Roerfluit 8, Fluit 4, Quint 2 2/3 en Schalmey 8 van manuaal I zijn afkomstig uit het Dekker-orgel uit 1911 in Yerseke. De Prestant 8 van manuaal II komt uit het Standaart-orgel van de Gereformeerde Kerk te Nieuwdorp, en de Subbas 16 op het pedaal is afkomstig van het Spiering-orgel uit 1928 in de Dorpskerk te Heinkenszand. Ook pijpwerk uit het Dekker-orgel in de voormalige Gereformeerde Kerk te Driewegen is gebruikt. De stemming van het orgel is evenredig zwevend.
Een kijkje in het orgel met Leo van Doeselaar
De Geschiedenis van de Kerk van Ellewoutsdijk
De kerk van Ellewoutsdijk heeft eveneens een lange geschiedenis. In een pauselijke oorkonde uit 1216 wordt al melding gemaakt van een kerk in Ellewoutsdijk. Een nieuwe kerk werd gebouwd in de 15e eeuw en was een laat-gotische kerk. Bij de Reformatie ging de kerk over naar de protestanten.
Op de omslag van de Contactbrief voor Kerkenverzamelaars, najaar 2010, is de kerk afgebeeld zoals deze er in 1743 uitzag, met de toen nog staande resten van het koor. In 1824 werd het bovenstuk van de toren afgebroken. De kerk werd in de jaren 1930 gerestaureerd.
Tijdens de bevrijdingsgevechten aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1944/45 is de kerk verwoest. Van 1946 tot 1951 werd een noodkerk gebruikt, die in 2016 verhuisde naar het Bevrijdingsmuseum te Nieuwdorp. In 1950/51 werd een nieuwe kerk gebouwd op de fundamenten van de oude kerk.
Vanwege de geringe omvang van de kerkelijke gemeente werd deze in 2001 samengevoegd met de Hervormde Gemeente te Driewegen. Sindsdien werd de dorpskerk te Ellewoutsdijk gebruikt voor oecumenische diensten in het Zeeuws en tal van andere activiteiten, en kreeg het de naam ’Kerkje van Ellesdiek’. Bij de vorming van de PKN-gemeente in 2004 door de gemeenten Driewegen, Ellewoutsdijk en Ovezande kwam deze kerk leeg te staan. Een groep mensen kocht de kerk en zij kreeg vervolgens gebruik als Centrum voor Levensbeschouwing, Cultuur en Vriendschap.
De huidige kerk in Ellewoutsdijk werd ingewijd in 1678 en gebouwd in classicistische bouwstijl. De bakstenen voorgevel is versierd met natuurstenen beeldhouwwerk en boven de gevel bevindt zich een dakruiter. De toegang tot het kerkterrein wordt geflankeerd door twee leeuwen die de schilden dragen van Driewegen en Coudorpe. In het eenvoudig rechthoekig interieur bevindt zich aan de achterzijde een gebeeldhouwde kansel uit 1679 en aan de voorzijde een pijporgel. Het huidige orgel werd samengesteld uit diverse oude onderdelen; de orgelkas werd geleverd in 1914 en het binnenwerk in 1993.
Gemeenschapsactiviteiten en Bijzondere Gebeurtenissen
In het regionale kerkblad ‘Kerkwijzer’ vindt men praktische informatie over de protestantse gemeenten in de regio. Dit blad verschijnt elke vier weken en bevat informatie van 13 gemeenten binnen de Zak van Zuid-Beveland. Elk jaar in september wordt een brochure uitgebracht met informatie over gespreksgroepen, filmavonden en andere samenkomsten.
Vanaf september tot en met juni is er elke derde dinsdag van de maand in Achter de Kerke een ‘kerk-café’. Om 10.00 uur staat de koffie klaar, vaak vergezeld van iets lekkers en een ‘uitgebreid koffiepraatje’. Deze gesprekken kunnen gaan over de geschiedenis van dorp en streek, de bijzonderheden van de Zeeuwse taal, het jaargetijde, of meer persoonlijke zaken en achtergrondinformatie bij kerkelijke en liturgische onderwerpen. Hoewel de gemiddelde leeftijd van de deelnemers boven de 60 ligt, is iedereen welkom.
Op Paasmorgen werd in de kerk een feestelijke en inspirerende dienst gehouden met cliënten en medewerkers van zorgboerderij ’t Wij-land. Dankbaar werd teruggekeken op deze viering in een volle kerk.
Op zondag 19 januari kwamen de gelovigen samen met hun katholieke geloofsgenoten in de RK kerk te Ovezande. Pastor Thaddy de Deckere en ds. Jörg Buller gingen voor in deze viering, waarin door middel van bibliodrama, lezingen en de preek werd verteld over het verhaal van Lazarus.
Op zondag 15 september 2024 werd organist Wim Vreke gehuldigd wegens zijn jarenlange trouwe inzet voor de muzikale begeleiding van de samenzang in de kerk. Hij ontving de gouden speld met briljant, de hoogste onderscheiding binnen de PKN. Wim is autodidact en leerde het orgel te bespelen van de vorige organist, de heer Heuseveldt. Diaken Theanne Boer speldde de onderscheiding op.
Op 21 april 2024 werd een nieuwe diaken, mw. Jacobina van Wijk-Buteijn, in het ambt bevestigd. Zij vult de vacature op die was ontstaan door het vertrek van Willeke uit de kerkenraad. Jacobina woont in Ellewoutsdijk.
Op dinsdag 19 december vond de jaarlijkse kerstlunch voor de ouderen plaats.
Op zondag 9 juli was er een openluchtdienst met federatie Rond de Zwake bij Hoeve van der Meulen, ten zuiden van ’s-Heer Abtskerke.
Op maandag 3 juli bezochten de kinderen uit de groepen 6, 7 en 8 van basisschool ’t Opstapje in Driewegen de kerk. Dominee Buller had een puzzel-speurtocht georganiseerd, waarbij de kinderen briefjes met zinnen uit het Onze Vader konden vinden. Als afsluiting ontvingen alle kinderen een bijbel in strip-uitvoering en een certificaat.
Op Paasmorgen werd de dag afgesloten met een gezellig Paas-ontbijt.
Op donderdagavond 22 december 2022 werd een lichtjestocht gehouden door Driewegen, waarbij de leerlingen van basisschool ’t Opstapje het kerstverhaal uitbeeldden.
In februari 2022 werd het 25-jarig ambtsjubileum van dominee Jörg Buller gevierd. Als cadeau ontving hij een nieuwe toga.
Op zondag 5 december 2021 werd afscheid genomen van kerkrentmeester Will de Regt, haar collega Marco van der Ent en administrateur Leonard Roozendaal, die zich van 2013 tot 2020 hebben ingezet voor het gebouwenbeheer en de financiën van de kerkelijke gemeente. Vervolgens werd de nieuwe kerkrentmeester Tonni Krijger bevestigd.
Op maandagmorgen 19 juli 2021 bezochten de kinderen van basisschool ’t Opstapje de kerk. Cas en Ivana uit groep 8 kregen een bijbel als afscheidscadeau.
Op initiatief van de Dorpsraad van Driewegen werd op 29 oktober 2019 herdacht dat 75 jaar geleden Driewegen werd bevrijd. De kinderen van basisschool ’t Opstapje werkten mee aan de herdenking van de Slag om de Schelde.
Op zondagmiddag 1 september maakte de gemeente kennis met de nieuwe predikant ds. Jörg Buller, die werd ingezegend door ds. Egbert Rietveld. Na afloop was er gelegenheid om ds. Buller en zijn gezin te begroeten.
In 2010 reed de schrijver, die destijds geen aanstelling had, herhaaldelijk naar Driewegen om voor te gaan in de kerk, omdat ds. Jacoline de Koe herstellende was van een herniaoperatie. Dit werd als een prettige ervaring ervaren.
Ds. Jörg Buller, geboren in Duitsland, heeft een diverse theologische achtergrond. Hij besloot op 18-jarige leeftijd lid te worden van de Lutherse Kerk en heeft tijdens zijn studie in Montpellier meegewerkt in een Gereformeerde gemeente. Na zijn studie werkte hij als invaller in de Duitse Gemeente te Amsterdam. In 2000 werd hij beroepen naar de Lutherse gemeente Groede-Middelburg-Vlissingen. In 2005 verhuisde hij met zijn gezin naar Brazilië om daar te werken in een gemeente van Nederlandse emigranten. In april 2010 keerde hij terug naar Middelburg. Vanaf 1 september zal hij voor 50% aan de slag gaan als ouderenpastor in Middelburg en voor 50% in de PKN-gemeente Driewegen-Ellewoutsdijk-Ovezande.
Op 31 juli maakte zijn gezin op plezierige wijze kennis met de kerkenraad van de gemeente.
Ter gelegenheid van de Zeeuwse kerkendag in 2015 schreef ds. Arie van der Maas een lied, dat werd gezongen en opgenomen in de RK-kerk te Ovezande met medewerking van koor Pius X en DEO-zangers/zangeressen uit Driewegen.
De Hervormde Kerk in Driewegen is een rechthoekige zaalkerk die in 1914 zowel in- als uitwendig werd gewijzigd, maar in hoofdzaak de vormen uit 1678 heeft behouden. De statige bakstenen façade is versierd met natuurstenen beeldhouwwerk en boven de voorgevel bevindt zich een dakruiter. In het interieur bevindt zich een gebeeldhouwde preekstoel uit 1679. De toegang tot het kerkterrein wordt geflankeerd door bakstenen pijlers met schilddragende leeuwen, de wapens van Driewegen en Coudorpe. De klokkenstoel bevat een klok van Nicolaas Muller uit 1734 met een diameter van 70 cm. Het mechanische torenuurwerk is van F.
tags: #pkn #kerk #driewegen #ellewoutsdijk